ترانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تَرانه به شعر و آهنگی که برای هم ساخته شده باشند و خواننده‌ای شعر آن را تحت قواعد موسیقیایی اجرا کرده باشد گفته می‌شود.

به گفتهٔ دیگر هر شعری که قابلیت موسیقیایی داشته باشد را می‌توان ترانه دانست.

در دوران معاصر، قافیه‌دار بودن و سازگار بودن شعر با عروض دیگر از پیش‌شرط‌های ترانه بودن یک شعر نیست.^[۱]

درون‌مایهٔ ترانه‌ها معمولاً توده‌ای و عامیانه و احساسی است. فراق، غربت، عشق و محبت، دشمنی، دادخواهی، مبارزه با ظلم و ستم، آموزش و ... از موضوعات اصلی ترانه‌ها ‌هستند.^[۲]

در ابتدای دورهٔ معاصر اکثر ترانه‌های فارسی تغزل به سبک عراقی بوده و به پیروی از بزرگان این سبک مانند حافظ و سعدی سروده شده‌است. از آن‌جا که تنها سبک موجود آن روزگار موسیقی ردیفی و دستگاهی بود، تا سال‌ها در زبان و قالب ترانه تغییر جدی پدید نیامد.^[۳]

در سال‌های آغازین دههٔ پنجاه، با آغاز موج نوی ترانه یا همان ترانهٔ نوین و تولد موسیقی پاپ در ایران، زبان به فراخور موسیقی دچار شکستگی شد و به واقع به زبان گفتاری مردم کوچه و بازار نزدیک شد. ترانه از آن پس از تعاریف قالب‌های کلاسیک بیرون آمد و در حقیقت تعریف آن دیگرگون شد. از آن تاریخ تا امروز تغییر بنیادین به مثابهٔ آنچه در دههٔ ۵۰ اتفاق افتاد، در ترانه رخ نداده‌است. ولی شاهد فراز و نشیب‌های بسیاری به فراخور تغییرات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، در آن بوده‌ایم.^[۴]

فهرست مندرجات ۱ در قدیم ۲ ساختار اصلی ترانه ۳ ترانه‌سرایان ایرانی ۴ منابع

[ویرایش] در قدیم

واژةٔ ترانه در قدیم در معنای رباعی به‌کار می‌رفت. در معنی دیگری در قدیم به هر تصنیفی که سه گوشه داشته باشد ترانه گفته می‌شد. در قدیم هم‌چنین واژهٔ ترانه را گاه در معناهای سرود، نوا و نغمه به‌کار می‌بردند.^[۵]

[ویرایش] ساختار اصلی ترانه

استخوان بندی یک ترانه شامل چندین بخش می‌شود که این بخش‌ها در جایی به هم وابسته‌اند یا اصولا مستقل از هم هستند:

• ۱: وزن مناسب
• ۲: طرح اصلی (موضوع ترانه)

اصلی‌ترین تقسیم بندی طرح اصلی عبارست از:

• • عشق
  • اجتماع
  • آمیزه‌ای از هر دو

• ۳: شخص (طرز بیان)

که منظور از آن طرز بیان موضوع ترانه‌است و به دو شکل اول شخص و سوم شخص در ترانه جریان دارد و در مواردی تلفیقی از این دو.

• ۴: زبان سرایش

که می‌تواند زبان گفتاری باشد یا زبان معیار نوشتاری.^[۶]

[ویرایش] ترانه‌سرایان ایرانی

• احمد شاملو
• ایرج جنتی عطایی
• زویا زاکاریان
• اردلان سرفراز
• شهیار قنبری
• رضا اشعاری
• رضا صادقی
• مریم حیدرزاده
• یغما گلرویی
• ترانه مکرم
• افشین مقدم
• حسن زیرک
• میلاد تهرانی

این نوشتار دربارهٔ موسیقی خُرد است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

[ویرایش] منابع

• Kamien, Roger (August 1, 1997). Music: An Appreciation (3rd edition ed.). McGraw-Hill. ISBN 0-07-290200-0.