بهبهان

بِهبَهان یکی از شهرهای استان خوزستان در ایران است. به استناد دانشنامه ایرانیکا شهر بهبهان با جمعیت شهری حدود 202٬00 نفر (بر اساس سرشماری سال 1986)
مرکز شهرستان بهبهان نیز است.این شهر از دیرباز مرکزیت منطقه ارگان و کهگیلویه را بر عهده داشته است.

فهرست مندرجات

۱ پیشینه شهر
۲ جاذبه‌های گردشگری
۳ پانویس
۴ منابع

[ویرایش] پیشینه شهر

ارگان/ آریاگان/ ارجان در زمان ساسانیان در محلی که هم اکنون در بخش شمال بهبهان واقع است و یادگارهایی از تمدن عیلامی را در خود جای داده است بازسازی شده و به نام آریاگان نامیده شد. آریاگان در زمان ساسانیان یکی از چهار شهر مهم ایران بود. زمینهای حاصلخیز و آب کافی که از رودخانه‌های مجاور تامین می‌شد باعث رونق کشاورزی این منطقه شده بود. قرار گرفتن بر راه بین فلات ایران و جلگه خوزستان ارگان را به مرکز تجاری تبدیل نموده بود که اهمیت استراتژیک غیر قابل انکاری داشت. بیشتر زمینهای آریاگان به کشت انگور و زیتون اختصاص داشت و گونه‌های مختلف غلات در ارگان بسیار پربار بودند. ناصر خسرو قبادیانی بلخی در کتاب خود می‌آورد که کشت زیتون در ارگان به اندازه ای بود که وقتی از زمین به بالا می نگری دیدن آسمان امکان ندارد. ارگان آخرین شهری بود که در برابر یورش اسکندر مقاومت کرد. سردار محلی ارگان به نام آریابرزن (آریوبرزن) در تنگه ای به نام "تنگ تکاب" (شمال بهبهان کنونی) راه را بر اسکندر بست و به همراه تمامی یارانش شهید شدند. بعدها بر اثر زمین لرزه شکستن سدی که بر رودخانه تاب/طاب (مارون کنونی) بسته شده بود ارگان به زیر آب رفت. مردمی که از زلزله و غارت قبایل کوچ نشین مناطق مجاور (کهگلویه کنونی) جان به در بردند در منطقه ای که پیش از آن محل نیایششان بود و بهان نامیده می‌شد گرد هم آمدند و برای چندگاهی آنجا زیستند. بعدها گروهی از مهاجرین دیاربکر (در ترکیه کنونی) به این افراد افزوده شدند و در محلی که بهتر از "بهان" بود شهری را بنا کردند که به"بهان" نامیده شد. پس از یکجا نشین شدن عشایر در زمان رضا شاه پهلوی اقوامی از "لر"های کوچ نشین در اطراف بهبهان سکنی گزیدند که زبان و آداب و رسومشان به کلی با بهبهانی ها متفاوت است. در همین زمان و پس از تقسیمات جدید کشوری بهبهان از استان فارس جدا شده و به استان خوزستان پیوست.

امروزه جمعیت بهبهان را ترکیبی از پارسی تبارهای بهبهانی و لرهای مهاجر از اطراف تشکیل می‌دهند. مردم بهبهان فارسی را به لهجه محلی بهبهانی صحبت می‌کنند که گونه ای کهن از سخن گفتن پارسی است و شباهت هایی دستوری با گویش مردم بخشهایی از استان فارس (برای نمونه اردکان) و همچنین بخشهایی از استان بوشهر دارد. برای نمونه: جای شناسه فاعلی و مفعولی در گویش بهبهانی با فارسی امروزی متفاوت است. فعل کشتتم به معنای "تو مرا کشتی" می‌باشد و همانگونه که می بینید شناسه فاعلی ("ت" دوم) پیش از شناسه مفعولی (م) به کار برده می‌شود. این روند ساختار سازی در کرد زبانهای منطقه اورامان نیز رایج است. واژگان و الفاظی مثل "کو" شناسه جمع (بچکو = بچه ها) و "پیرسیک" و "پیرسوک" (به معنای پرنده پرستو) که در استان فارس به چشم می‌آیند در بهبهان نیز رایجند. مردم بهبهان برای فعل "رفتن" هنوز از مصدر " شدن " استفاده می‌کنند که این در نوشتارهای پارسی باستانی و همچنین لهجه‌های قدیمی مردم تنگستان و بوشهر و با اندکی تغییر در استانهای کردستان و کرمانشاه و آذربایجان غربی ("بچیم" به معنای "بشیم" یا "برویم") نیز بگوش می‌رسد.

از شاعران نامی بهبهان می‌توان از میرزای شوقی (دوران قاجار) نام برد که مجموعه اشعار او به تازگی گردآوری و با نام دیوان اشعار میرزای شوقی چاپ شده است.

از موسیقیدانهای بهبهان نیز می‌توان به نکیسا (متفاوت از نکیسای نامی) اشاره نمود که در نوازندگی تار و آواز بسیار چیره دست بوده است.

[ویرایش] جاذبه‌های گردشگری

مکانهای تاریخی بهبهان شامل آتشکده چهار طاقی (ساسانی) ، پل و بند ارجان (ساسانی)، حمام بکان (ساسانی) و مدرسه خیرآباد (صفوی) ، ویرانه‌های شهر باستانی ارگان (آریاگان) ، تنگ سورک (اشکانی)، قلعه ارگان و خانه نجف خان می‌باشند. در سالهای اخیر سازمان میراث فرهنگی اقدام به مرمت خانه محسنی‌ها کرده است که متعلق به زمان رضاشاه است. از دیگر جاذبه‌های بهبهان می‌توان به موزه مردم شناسی اشاره کرد. همچنین بهبهان با وجود آب و هوای گرم و خشک منطقه ، از مناظر طبیعی بخصوص در فصل بهار برخوردار است.

يكي از روستاهاي حومه بهبهان روستاي برج بموني آقا مي باشد كه در هفده كيلومتري جنوب شرقي آن واقع است . در روستاي برج بموني آقا يك برج كه بالاي تپه مشرف بر رودخانه از بناهاي اوايل قاجاريه است هنوزپيداست .علاوه بر اين تنوره از زمان گبر در كنار قنات هاي قديمي مر بوط به پيش از اسلام و يك آسياب آبي موجود است . يك پل فلزي نفر رو معلق مربوط به شركت نفت ايران - انگليس در روستاي برج بموني قرار دارد. اكثر اهالي ساكن اين روستا از خانواده هاي قره باغي از ايل آقاجري مي باشند.

[ویرایش] پانویس

[ویرایش] منابع

مرکز آمار ایران (سر شماری سال ۱۳۸۵)
کتاب شناسنامه بهبهان
http://www.mehrnews.com/en/NewsDetail.aspx?NewsID=142986
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B1%DA%AF%D8%B3_(%DA%AF%D9%84)
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A2%D8%B1%DB%8C%D9%88%D8%A8%D8%B1%D8%B2%D9%86
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D9%86%D8%AF%D8%B1
1 http://www.iranica.com/newsite/

	استان خوزستان
مرکز	اهواز
شهرستان‌ها	آبادان \| امیدیه \| اندیکا \|اندیمشک \| اهواز \| ایذه \| باغ‌ملک \| بندر ماهشهر \| بهبهان \| خرمشهر \| دزفول \| دشت آزادگان \| رامشیر \| رامهرمز \| شادگان \| شوش \| شوشتر \| گتوند \| لالی \| مسجد سلیمان \| هفتگل \| هندیجان \| هویزه
شهرها	آبادان \| اروندکنار \| آغاجاری \| الوان \| امیدیه \| اندیمشک \| اهواز \| ایذه \| باغ‌ملک \| بستان \| بندر امام خمینی \| بندر ماهشهر \| بهبهان \| جایزان \| چمران \| حُر \| حسینیه \| حمیدیه \| خرمشهر \| دزآب \| دزفول \| دهدز \| رامشیر \| رامهرمز \| رفیع \| زهره \| سالند \| سردشت \| سوسنگرد \| شادگان \| شوش \| شوشتر \| شیبان \| صفی‌آباد \| صیدون \| قلعه خواجه \| قلعه‌تل \| گتوند \| لالی \| مسجدسلیمان \| مقاومت \| ملاثانی \| میانرود \| مینوشهر \| هفتگل \| هندیجان \| هویزه \| ویس
نقاط دیدنی	آبشار شوی دزفول \| آتشکده چگادم‌تپه \| آرامگاه یعقوب لیث \| اولین چاه نفت ایران \| بند میزان \| پل سفید اهواز \| پل گرگر \| پل لالی \| تالاب شادگان \| تالاب میانگران \| تالاب هورالعظیم \| تپه چغامیش \| دره توبیرون \| دریاچه سد کرخه \| اسکی روی آب در دریاچه کارون \| سد دز \| شهر باستانی آسک \| قلعه ارجان \| قلعه داودختر \| قلعه سلاسل \| قلعه شوش \| کاخ آپادانا \| گندی‌شاپور \| مزار رودبند \| مزار سبز‌قبا \| مسجد جامع خرمشهر \| مسجد رانگونی‌ها \| معبد چغازنبیل \| موزه آبادان