یکای اصلی اس‌آی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
هفت واحد اصلی اس‌آی و چگونگی ارتباط تعریف آنها به هم، بطور مثال: در تعریف متر (متر: مسافتی است که نور در کسری از ثانیه می‌پیماید.) از ثانیه استفاده شده‌است.

سیستم استاندارد بین‌المللی واحدها (SI) هفت واحد اصلی اس‌آی را که از نظر بُعد، مستقل هستند، معیّن کرده‌است.[۱] همهٔ یکاهای فیزیکی دیگر از این یکاهای اصلی گرفته شده‌اند که واحدهای فرعی اس‌آی نام دارند.

یکاهای اصلی اس‌آی
نام نماد کمّیت تعبیر ریشهٔ تاریخی/توجیه
متر m طول «یک متر، مسافتی است که نور در خلأ طیّ فاصلهٔ زمانی ۱۲۹۹٬۷۹۲٬۴۵۸ از یک ثانیه می‌پیماید.» [۲] ۱۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ فاصلهٔ بین قطب شمال تا قطب جنوب زمین از طول جغرافیایی که از شهر پاریس می‌گذرد.
کیلوگرم kg جرم «کیلوگرم یکای جرم است؛ برابر جرم نمونهٔ بین‌المللی کیلوگرم.» [۳] جرم یک لیتر آب؛ لیتر یک‌هزارم متر مکعب است.
ثانیه s زمان «ثانیه، بازهٔ زمانی است که در آن اتم سزیم ۱۳۳ در وضعیّت عادی، ۹ ۱۹۲ ۶۳۱ ۷۷۰ ارتعاش انجام می‌دهد.» [۴]

«این تعریف در مورد اتم سزیم در دمای ۰ کلوین است.»[۵]

یک روز به ۲۴ ساعت تقسیم شده، هر ساعت به ۶۰ دقیقه، هر دقیقه به ۶۰ ثانیه.


یک ثانیه ۱۸۶۴۰۰ یک روز است.

آمپر A جریان الکتریکی «یک آمپر شدّت جریانی است که اگر از دو سیم نازک راست به طول بی‌نهایت که به فاصلهٔ یک متر و به موازات هم در خلأ قرار دارند، بگذرد، به متر از سیم‌ها نیروی ۲ × ۱۰−۷ نیوتون وارد شود.» [۶] «آمپر بین‌المللی» در ابتدا به صورت الکتروشیمایی در سال ۱۸۹۳ تعریف شده‌بود. این صورت که یک آمپر جریان مورد نیاز برای ته‌نشین کردن ۱٫۱۱۸ میلی‌گرم نقره در ثانیه از محلول نیترات نقره است. این تعریف با آمپر اصلی ۰٫۰۱۵٪ اختلاف دارد.
کلوین K دمای ترمودینامیکی «یک کلوین برابر ۱/۲۷۳٫۱۶ دمای نقطهٔ سه‌گانهٔ آب است.» [۷]

«این تعریف برای آبی با ترکیب ایزوتوپی دقیق روبرو می‌باشد:۰٫۰۰۰۱۵۵۷۶ مول ۲H در هر مول ۱۰٫۰۰۰۳۷۹۹ مول از ۱۷O در هر مول ۱۶O و ۰٫۰۰۲۰۰۵۲ مول از ۱۸O در هر مول ۱۶O.»[۸]

در مقیاس سلسیوس: مقیاس کلوین از درجهٔ سلسیوس برای نمو یکایش استفاده می‌کند، امّا در مقیاس ترمودینامیکی (K ۰ صفر مطلق) است.
مول mol مقدار ماده «۱. یک مول جرم دستگاهی است که تعداد اجزای سازندهٔ آن (تعداد اتم، مولکول، یون،...) برابر تعداد اتم‌های موجود در ۰٫۰۱۲ کیلوگرم کربن ۱۲ باشد؛ نماد آن "mol" است.»

«۲. هنگام استفاده از مول باید اجزایی که محاسبه می‌شوند جدا از هم و قابل شمارش باشند یا به عبارت دیگر اتم، مولکول، یون، الکترون، یا دیگر اجزای سازندهٔ اتم یا گروهی از آن‌ها باشند.»[۹]
«در این تعریف به اتم کربن ۱۲ غیر مقید و آزاد و در حالت پایدار آن اشاره شده‌است.»[۱۰]

وزن اتمی یا وزن مولکولی ضرب‌شده در ثابت جرم مولی، g/mol ۱
کاندلا cd شدت روشنایی «یک شمع شدت روشنایی است که از یک منبع نور تک رنگ با فرکانس ۵۴۰ × ۱۰۱۲ هرتز و پراکندگی روشنایی برابر ۱۶۸۳ وات بر استرادیان به دست بیاید.»[۱۱] توان شمع، که بر پایهٔ نور منتشرشده از یک شمع است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. International Bureau of Weights and Measures (2006), The International System of Units (SI) (8th ed.), ISBN 92-822-2213-6 
  2. هفدهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۸۳، قرارداد ۱، CR، ۹۷)
  3. سومین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۰۱، CR، ۷۰)
  4. سیزدهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۶۷/۶۸، قرارداد ۱، CR، ۱۰۳)
  5. (اضافه شده توسط کمیته بین‌المللی اوزان و مقادیر در سال ۱۹۹۷)
  6. نهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۴۸)
  7. سیزدهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۶۷/۶۸، قرارداد ۴؛ CR، ۱۰۴)
  8. (اضافه شده به وسیلهٔ کمیته بین‌المللی اوزان و مقادیر در سال ۲۰۰۵)
  9. چهاردهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۷۱، قرارداد ۳، CR، ۷۸)
  10. (اضافه شده به وسیلهٔ کمیته بین‌المللی اوزان و مقادیر در سال ۱۹۸۰)
  11. شانزدهمین کنفرانس عمومی اوزان و مقادیر (۱۹۷۹, قرارداد ۳؛ CR، ۱۰۰)

پیوند به بیرون[ویرایش]