یلنا بونر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یلنا بونر

بونر (چپ) به همراه ساخاروف در مسکو، ۱۹۷۷.
زادروز ۱۵ فوریه ۱۹۲۳
مرو، ترکمنستان
درگذشت ۱۸ ژوئن ۲۰۱۱ (۸۸ سال)
بوستون، آمریکا
ملیت روسی
پیشه فعال حقوق بشر
همسر آندره ساخاروف
فرزندان تاتيانا، آلکسی

یلنا جورجِونا بونر ‏(به روسی: Елена Георгиевна Боннэр)‏ (۱۵ فوریه ۱۹۲۳ – ۱۸ ژوئن ۲۰۱۱) یک فعال حقوق بشر در اتحاد شوروی پیشین و همسر آندره ساخاروف جایزه صلح نوبل و دگراندیش سرشناس بود. او مدیر بنیاد ساخاروف بود و در سال‌های پایانی زندگی‌اش در آمریکا زندگی می‌کرد. او پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی نیز از منتقدان نظام جدید روسیه، بویژه ولادیمیر پوتین نخست وزیر روسیه بود.[۱]

زندگی[ویرایش]

یلنا بونر در خانواده‌ای از فعالان حزب کمونیست در مرو ترکمنستان زاده شد. والدین وی در دوران سرکوب سال ۱۹۳۷ بازداشت شدند. او در طول جنگ جهانی دوم زمانی که ۱۸ ساله بود، به عنوان پرستار ارتش شوروی خدمت کرد و دو بار زخمی شد. سپس در سال ۱۹۴۶ به عنوان یک کهنه‌سرباز معلول خدمتش را به طور افتخاری به پایان رساند. پس از جنگ از دانشگاه پزشکی لنینگراد دانش‌آموخته شد. بونر در سال ۱۹۵۵ به حزب کمونیست اتحاد شوروی پیوست. او در سال ۱۹۷۲ پس از جدایی از حزب کمونیست، فعالیت در دفاع از حقوق بشر را آغاز کرد. در همان سال با آندره ساخاروف فیزیکدان هسته‌ای و فعال حقوق بشر ازدواج کرد.[۲] بونر پیشتر با ایوان سمیونوف ازدواج کرده بود و از او دارای دو فرزند بود.

هنگامی که ساخاروف در سال ۱۹۷۵ برنده جایزه صلح نوبل شد، به دلیل ممنوعیت خروج از کشور، بونر که در ایتالیا به سر می‌برد، به نمایندگی از سوی همسرش در مراسم دریافت جایزه صلح نوبل در اسلو شرکت و جایزه را دریافت کرد. بونر در همان سال صندوقی را برای حمایت از فرزندان زندانیان سیاسی در اتحاد شوروی تشکیل داد.[۲]

بونر سال ۱۹۷۶ به‌عنوان یکی از اعضای مؤسس گروه «مسکو–هلسینکی» بیانیه آن را امضا کرد. هنگامی که ساخاروف در سال ۱۹۸۰ به گورکی شهری که به روی خارجیان بسته بود، تبعید شد، بونر ضمن نکوهش علنی این اقدام، با رفت‌وآمد به آن شهر و خارج کردن نوشته‌های ساخاروف، ارتباط او را با دنیای خارج حفظ کرد. در سال ۱۹۸۴ به اتهام تهدید نظام شوروی محکوم به پنج سال تبعید به گورکی شد. اما در دسامبر ۱۹۸۶ هر دوی آنها اجازه خروج و سفر به ايالات متحده را گرفتند. ساخاروف در سال ۱۹۸۹ درگذشت اما بونر به فعالیت‌های خود ادامه داد و بارها از نظام سیاسی روسیه انتقاد کرد.[۳] بونر در سال ۱۹۹۴ به عضویت کمیسیون حقوق بشر ریاست جمهوری روسیه درآمد اما بعدها در اعتراض به جنگ چچن از این کمیسیون استعفا داد.[۲]

مرگ[ویرایش]

یلنا بونر روز هجدهم ژوئن ۲۰۱۱ در سن ۸۸ سالگی در منزل خود در بوستون آمریکا درگذشت. پس از پایان مراسم ترحیم در آمریکا، پیکر بونر بنا به وصیت او سوزانده خواهد شد و قرار است خاکسترش در در گورستان «وستریا کوفسکوی» مسکو در کنار مزار همسر، مادر و برادرش پراکنده شود.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «درگذشت یلنا بونر چهره برجسته حقوق بشر روسیه و همسر آندره ساخاروف»(فارسی)‎. صدای آمریکا. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۰. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «درگذشت ایلنا بونر، فعال حقوق بشر و دگراندیش روس»(فارسی)‎. رادیو فردا. بازبینی‌شده در ۳۰ خرداد ۱۳۹۰. 
  3. «یلنا بونر، فعال حقوق بشر و همسر آندری ساخاروف درگذشت»(فارسی)‎. بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۰.