گلبول سفید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از گویچه سفید)
پرش به: ناوبری، جستجو
گلبول سفید
SEM blood cells.jpg
تصویری از خون انسان که توسط میکروسکوپ الکترونی گرفته شده‌است. علاوه بر گلبول‌های سفید(غیرطبیعی در اینجا)٬ گلبول‌های قرمز و پلاکت‌ها نیز دیده می‌شوند.
لاتین leucocytus
کد TH H2.00.04.1.02001

گویچه‌های سفید (لوکوسیت‌ها) یا گلبول‌های سفید از یاخته‌های خون هستند. گویچه‌های سفید بخشی از دستگاه ایمنی بدن هستند و بدن را از بیماری‌های عفونی محافظت می‌کنند. لوکوسیت‌ها بر خلاف اریتروسیت‌ها هسته‌دار و متحرک هستند. در انسان بالغ گویچه‌های سفید در مغز استخوان جناغ و لگن خاصره ساخته می‌شوند (در کودکان مضافاً در استخوان لوله‌ای دست‌ها) و در خون آزاد می‌شوند. گویچه‌های سفید سپس در لوزه ها، طحال، مغز استخوان، غدد لنفاوی و تیموس "می‌آموزند" که دقیقاً چه نوع وظیفه دفاعی به عهده دارند و چه چیزهایی خودی و چه چیزهایی غیر خودی (دشمن) محسوب می‌شوند.

انواع گلبول سفید[ویرایش]

لوکوسیت‌ها بر اساس حضور یا عدم حضور گرانول‌های اختصاصی در سیتوپلاسم خود به دو دسته گرانولوسیت‌ها (دانه‌دارها) و آگرانولوسیت‌ها (بدون دانه‌ها) تقسیم می‌شوند.گرانولوسیت‌ها بر اساس رنگ‌پذیری گرانول‌های اختصاصی به سه دسته نوتروفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها تقسیم می‌گردند. آگرانولوسیت‌ها به دو دسته لنفوسیتها و مونوسیتها تقسیم می‌شوند.

گرانولوسیت‌ها[ویرایش]

  • نوتروفیل‌ها Neutrophils : نوتروفیلها بیش از ۶۰% گلبول‌های سفید خون را تشکیل می‌دهند ودارای هسته لبوله ( چند لوبه ) می‌باشند، توانائی بیگانه خواری (فاگوسیتوز) دارند. سیتوپلاسم این سلول دارای گرانول‌های بسیار ظریف صورتی کم رنگ می‌باشد. نوتروفیلها در عفونت‌های حاد مانند بیماریهای عفونی و آپاندیسیت حاد درخون افزایش می‌یابند .
  • ائوزینوفیل‌ها Eosinophils : یا اسیدوفیل‌ها حدود ۵% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهند ودارای هسته دو لوبه است. سیتوپلاسم سلول حاوی دانه‌های نارنجی فراوان است.تعداد ائوزینوفیل‌ها در بیماریهای ازدیاد حساسیتی وعفونت‌های انگلی درخون افزایش می‌یابد.
  • بازوفیل‌ها Basophils : کمترین درصد گلبولهای سفید (۱%) در یک گسترش خونی را دارند . بازوفیل‌ها دارای دانه‌های درشت آبی تیره در سیتوپلاسم خود هستند.این دانه‌ها حاوی مواد متعددی مانند هیستامین، پروتئوگلیکان ( مانندهپارین و کندروایتین ) و آنزیمهای پروتئولیتیک (مانند الاستاز و لیزوفسفولیپاز ) هستند که نقش مهمی در واکنشهای التهابی دارند.آزاد شدن هیستامین در خون باعث ایجاد علائم حساسیت (آلرژی) ازجمله التهاب، قرمزی، خارش و مخصوصا کهیر می‌گردد.

آگرانولوسیت‌ها[ویرایش]

در سیتوپلاسم این نوع گلبول‌های سفید دانه وجود ندارند.

  • لنفوسیتها : لنفوسیتها خود به دو نوع اصلی B و T تقسیم می‌شوند که در ساخت آنتی بادی و فاگوسیتوز نقش دارند و دارای هسته ای گرد و با سیتوپلاسم اندک است.هر لنفوسیت چه B و چه T ففط یک نوع گیرنده ی آنتی ژنی در سطح خود دارند ولی تعداد زیادی گیرنده ی آنتی ژنی از یک نوع دارند.لنفوسیتها فاگوسیتوز انجام نمی‌دهند و در دفاع اختصاصی نقش دارند.
  • مونوسیتها.

تعداد گلبولهای سفید[ویرایش]

تصویر الکترونی از سلول‌های خون. گلبول قرمز(چپ تصویر)، پلاکت (میانه تصویر)، گلبول سفید (راست تصویر)

میزان طبیعی گلبولهای سفید ۴۵۰۰ الی ۱۰۰۰۰ گلبول سفید در هر میکرولیتر(LCM) است. لکوپنی یا پایین آمدن گلبولهای سفید که در موارد زیر ایجاد می‌شود: نارسایی مغز استخوان (برای مثال ناشی از عفونت، تومور)، بیماریهای واسکولار-کلاژنی (مثل لوپوس)، بیماریهای کبدی و طحال و رادیوتراپی.

لکوسیتوز یا بالا رفتن گلبولهای سفید که در موارد زیر دیده می‌شود:بیماریهای عفونی و برخی سرطانهای خونی

مروری بر گلبولهای سفید[ویرایش]

نوع نمای میکروسکوپیک شکل درصد تقریبی در بالغین

 :
قطر (μm)[۱] اهداف عمده[۲] هسته[۲] گرانول‌ها[۲] نیمه‌عمر[۱]
نوتروفیل PBNeutrophil.jpg Neutrophil.png 62% 10–12 Multilobed Fine, faintly pink (H&E stain) 6 hours–few days
(days in spleen and other tissue)
ائوزینوفیل PBEosinophil.jpg Eosinophil 1.png 2.3% 10–12 Bi-lobed Full of pink-orange (H&E stain) 8–12 days (circulate for 4–5 hours)
بازوفیل PBBasophil.jpg Basophil.png 0.4% 12–15 Bi-lobed or tri-lobed Large blue A few hours to a few days
لنفوسیت Lymphocyte2.jpg Lymphocyte.png 30% Small lymphocytes 7–8 Large lymphocytes 12–15 Deeply staining, eccentric NK-cells and cytotoxic (CD8+) T-cells Years for memory cells, weeks for all else.
مونوسیت Monocyte.jpg Monocyte.png 5.3% 12–15[۳] Monocytes migrate from the bloodstream to other tissues and differentiate into tissue resident macrophages, Kupffer cells in the liver. Kidney shaped None Hours to days

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Daniels, V. G. , Wheater, P. R. , & Burkitt, H.G. (1979). Functional histology: A text and colour atlas. Edinburgh: Churchill Livingstone. ISBN 0-443-01657-7. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, and Peter Walter (2002). "Leukocyte functions and percentage breakdown". Molecular Biology of the Cell (4th ed.). New York: Garland Science. ISBN 0-8153-4072-9. 
  3. Handin, Robert I.; Samuel E. Lux; Thomas P. Stossel (2003). Blood: Principles and Practice of Hematology (2nd ed.). Philadelphia: Lippincott Williams and Wilkins. p. 471. ISBN 9780781719933. Retrieved 2013-06-18. 
  • کتاب زیست‌شناسی دبیرستان .
  • ویکی‌پدیای انگلیسی
  • دانشنامه رشد
  • فیزیولوژی پزشکی گایتون
  • آناتومی دکتر مصباح