گویچه سفید

گویچه سفید
تصویری از خون انسان که توسط میکروسکوپ الکترونی گرفته شده‌است. علاوه بر لکوسیت‌ها(غیرطبیعی در اینجا)٬ گویچه‌های سرخ و پلاکت‌ها نیز دیده می‌شوند.
لاتین	leucocytus

گویچه‌های سفید (لوکوسیت‌ها) یا گلبول‌های سفید از یاخته‌های خون هستند. گویچه‌های سفید بخشی از دستگاه ایمنی بدن هستند و بدن را از بیماری‌های عفونی محافظت می‌کنند. لوکوسیت‌ها بر خلاف اریتروسیت‌ها هسته‌دار و متحرک هستند. در انسان بالغ گویچه های سفید در مغز استخوان ساخته میشوند و در خون آزاد میشوند.

انواع گلبول سفید

لوکوسیت‌ها بر اساس حضور یا عدم حضور گرانول‌های اختصاصی در سیتوپلاسم خود به دو دسته گرانولوسیت‌ها (دانه‌دارها) و آگرانولوسیت‌ها (بدون دانه‌ها) تقسیم می‌شوند.گرانولوسیت‌ها بر اساس رنگ‌پذیری گرانول‌های اختصاصی به سه دسته نوتروفیل‌ها، ائوزینوفیل‌ها و بازوفیل‌ها تقسیم می‌گردند. آگرانولوسیت‌ها به دو دسته لنفوسیتها و مونوسیت ها تقسیم میشوند.

انواع گرانولوسیت‌ها

نوتروفیل‌ها Neutrophils : نوتروفیلها بیش از ۶۰% گلبول‌های سفید خون را تشکیل می‌دهند ودارای هسته لبوله ( چند لوبه ) می باشند، توانائی بیگانه خواری (فاگوسیتوز) دارند. سیتوپلاسم این سلول دارای گرانول های بسیار ظریف صورتی کم رنگ می باشد. نوتروفیلها در عفونت های حاد مانند بیماریهای عفونی و آپاندیسیت حاد درخون افزایش می یابند .

ائوزینوفیل‌ها Eosinophils : یا اسیدوفیل‌ها حدود ۵% از گلبول سفید خون را تشکیل می‌دهند ودارای هسته دو لوبه است. سیتوپلاسم سلول حاوی دانه های نارنجی فراوان است.تعداد ائوزینوفیل ها در بیماریهای ازدیاد حساسیتی وعفونت های انگلی درخون افزایش می یابد.

بازوفیل‌ها Basophils : کمترین درصد گلبولهای سفید (۱%) در یک گسترش خونی را دارند . بازوفیل ها دارای دانه های درشت آبی تیره در سیتوپلاسم خود هستند.این دانه ها حاوی مواد متعددی مانند هیستامین، پروتئوگلیکان ( مانندهپارین و کندروایتین ) و آنزیمهای پروتئولیتیک (مانند الاستاز و لیزوفسفولیپاز ) هستند که نقش مهمی در واکنشهای التهابی دارند.آزاد شدن هیستامین در خون باعث ایجاد علائم حساسیت (آلرژی) ازجمله التهاب، قرمزی، خارش و مخصوصا کهیر می گردد.

انواع آگرانولوسیت‌ها

آگرانولوسیت ها : در سیتوپلاسم این نوع گلبول های سفید دانه وجود ندارند. مثل : لنفوسیتها و مونوسیت ها. لنفوسیتها خود به دو نوع اصلی B و T تقسیم میشوند که در ساخت آنتی بادی و فاگوسیتوز نقش دارند.

تعداد گلبولهای سفید

تصویر الکترونی از سلول‌های خون. گویچه سرخ(چپ تصویر) ٬ پلاکت (میانه تصویر) ٬ لوکوسیت (راست تصویر)

میزان طبیعی گلبولهای سفید ۴۵۰۰ الی ۱۰۰۰۰ گلبول سفید در هر میکرولیتر(LCM) است. لکوپنی یا پایین آمدن گلبولهای سفید که در موارد زیر ایجاد میشود: نارسایی مغز استخوان( برای مثال ناشی از عفونت، تومور)، بیماریهای واسکولار-کلاژنی ( مثل لوپوس )، بیماریهای کبدی و طحال و رادیوتراپی .

لکوسیتوز یا بالا رفتن گلبولهای سفید که در موارد زیر دیده میشود:بیماریهای عفونی و برخی سرطانهای خونی

جستارهای وابسته

• گرانولوسیت
• گلبول قرمز

منابع

• کتاب زیست‌شناسی دبیرستان‌ .
• ویکی‌پدیای انگلیسی
• دانشنامه رشد