گورستان پارتی همدان

گورستان پارتی در محوطهٔ شیر سنگی در شهر همدان است. به دنبال کشف اتفاقی یک تابوت سفالی، در سال های ۱۳۵۳ و ۱۳۵۴ شمسی عملیات کاوش توسط هیأت باستان شناسی ایران در محوطهٔ شیر سنگی به سرپرستی آقای آذرنوش شروع شد. آثار مکشوفه شامل یک گورستان اسلامی و یک گورستان مربوط به دورهٔ ساسانی بود. گورستان اسلامی به دلیل عمق زیاد گورهای حفر شده، در موارد متعددی بقایای گورهای قدیمی را منهدم و از بین برده‌بود.

در فصل اول حفاری ۱۴ تدفین مشتمل بر ۷ تدفین در تابوت‌های سفالی، ۴ تدفین درون خمره، دو تدفین طاقباز و یک تدفین چمباته‌ای بدون تابوت به دست آمد. تابوت‌های استفاده شده، در نوع شمال شرقی همگی بیضی شکل با پوششی از تخته‌سنگ‌های نازم و فرم تابوت‌های نوع جنوب غربی منطبق با خطوط بدن اجساد بود و پوشش آن‌ها از تخته سنگ‌های نازک متفاوت با گروه قبل یا پوشش سفال و سنگ به صورت توأم بود.

در فصل دوم کاوش‌های این گورستان در سال ۱۳۵۴ شمسی، جمعاً ۵۱ گور کاوش شد که ۳۱ نوع تدفین طاقباز بدون تابوت، ۱۱ تدفین چمباته، ۵ تدفین در تابوت و ۲ تابوت سفالی و یک تدفین بدون تابوت در هر یک دو اسکلت قرار داشت. کشف دو سکه از مهرداد یکم حدود ۱۷۵ پیش از میلاد و فرهاد دوم ۱۲۹ میلادی ثابت کرد که برخی از این تدفین‌ها مربوط به اوایل دوره اشکانی است.

وضعیت تاریخ گذاری گورستان شیر سنگی همدان چنین است:

• تدفین‌های چمباته‌ای مربوط به حدود ۴۰۰ پیش از میلاد اواخر دورهٔ هخامنشی.
• تدفین‌های با تابوت، بدون تابوت و یا با پوشش خمره‌ای که سر اجساد در جنوب غربی قرار دارند، مربوط به دوران سلوکی.
• تدفین های با تابوت، بدون تابوت و یا با پوشش خمره‌ای که سر اجساد در شمال شرقی واقع شده مربوط به نیمهٔ اول دوران اشکانی.

بدین ترتیب این گورستان به مدت ۲۰۰ سال مورد استفاده بوده و این سه روش تدفین بیانگر به وجود آمدن و گسترش سه جریان مذهبی متفاوت است که طی این دو سده جامعهٔ آن روز همدان را متأثر ساخته‌بود.

منبع

• ابراهیمی، پروین. سیمای میراث فرهنگی همدان. چاپ اول. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۸۲. ISBN 964-7483-68-6.