گلیکوپروتئین

گلیکوپروتئین ترکیبی از پروتئین و کربوهیدرات است. پروتئینی که با زنجیره های کوچک اولیگوساکارید(قند) گلیکوزیله شده ولی محتوی اسید فسفریک، پورین یا پیریمیدین نیست.

اختلاف بین گلیکو پروتئین و پپتیدوگلیکان

با اینکه هر دوی این ترکیبات از پروتئین و هیدرات کربن ساخته شده اند اما اختلاف عمده ای با هم دارند:

گلیکوپروتئین ها، پروتئین هایی حاوی یک یا تعداد بیشتری واحد اولیگوساکاریدی غیر تکراری (گلیکان) می باشند. اما پروتئوگلیکانها، ماکرومولکول هایی هستند که حاوی %۹۵ یا بیشتر کربوهیدرات می باشند که خواص این ترکیبات فزونی پلی ساکارید را بر پروتئین نشان می دهد.

البته معمولاً هر دو ترکیب بر اثر فعالیت آنزیمی متوالی پروتئازها و گلیکوزیدازها تجزیه می شوند.

وظایف گلیکو پروتئین ها

محل حضور اصلی گلیکو پروتئین ها در بدن فضای خارج سلولی و غشای سلولها است.گلیکو پروتئین ها تا حد وسیعی در اعمال سلولها و بیماری ها دخالت دارند.تعدادی از پروتئین های خارجی غشای سلولی گلیکوپروتئین هستند و بعضی از این پروتئین های موجود در سطح غشای خارجی سلول آنتی ژن بوده و سیستم آنتی ژنی خونی (A-B-O) و سازگاری بافتی هر فرد را در هنگام پیوند زدن تعیین می کند. جایگاههای آنتی ژنی ایمونوگلوبولین ها و گیرنده های هورمونی و ویروسی غشاهای سلولی اغلب گلیکوپروتئینی هستند. بعلاوه، قسمت هیدرات کربنی گلیکوپروتئین های غشا علائمی را برای تشخیص سلول توسط سایر سلول ها و ممانعت از تماس در تنظیم رشد سلول ایجاد می کنند.لذا تغییر در گلیکو پروتئین های غشا می تواند با ایجاد تومور و تغییرات بدخیم سلول ها هنگام سرطان رابطه داشته باشد.بیشتر پروتئین های پلاسما بجز آلبومین، گلیکوپروتئین بوده و شامل پروتئین های عامل لخته شدن خون، ایمونوگلوبولین ها و بسیاری از پروتئین های مکمل می باشند.تعدادی از هورمون ها نظیرFSHوTSH نیز گلیکو پروتئینی هستند.پروتئین ها مهم ساختمانی مثل کلاژن و پروتئین های موجود در ترشحات موکوسی که در نرم کردن بافت پوششی نقش دارند حاوی هیدرات کربن می باشند. اینترفرون نیز یک گلیکوپروتئین است.

عملکرد

برخی از عملکردهای گلیکوپروتئینها

عملکرد	مثال
مولکول ساختمانی	کلاژنها
عامل محافظ و لوبریکنت	موسین
مولکول انتقال دهنده	ترانسفرین، سرولوپلاسمین
مولکولهای ایمونولوژیک	آنتی بادی، histocompatibility antigens
هورمون	هاش سی جی (HCG)، thyroid-stimulating hormone (TSH)
آنزیم	Various، e.g.، alkaline فسفاتاز
Cell attachment-recognition site	Various proteins involved in cell–cell (e.g.، sperm–اوسایت)، virus–cell، bacterium–cell، and hormone–cell interactions
Antifreeze protein	Certain plasma proteins of coldwater fish
Interact with specific carbohydrates	Lectins، selectins (cell adhesion lectins)، antibodies
گیرنده	Various proteins involved in hormone and drug action
Affect folding of certain proteins	Calnexin، calreticulin
Regulation of development	Notch and its analogs، key proteins in development
هموستاز (and thrombosis)	Specific glycoproteins on the surface membranes of platelets

جستارهای وابسته

ماتریکس برون سلولی

غشای یاخته

منابع

• ویکی پدیای انگلیسی

• بافت شناسی پایه جان کوئیرا. ویراست ۲۰۱۰