مناره

مناره مسجد دانشگاه ارومیه

نمایی از مناره حرم زینب دختر علی در دمشق

نمایی از ورودی یک مسجد در تهران با دو مناره.

معنی لغوی

مناره . [ م َ رَ / رِ ] (از ع ، اِ) منارو جوتره . و فنار. (ناظم الاطباء). نشان که در راه ازسنگ و خشت برپا کنند و در اصل لغت به معنی چراغ پایه باشد ظاهراً وجه تسمیه آن باشد که سابق برای راه یافتن مسافران چراغی بر مناره می افروختند، زیرا که در بلاد عرب به شبها می روند.

مناره (گلدسته) برجی مدور است که یکی از اجزاء معماری اسلامی است و بیشتر در مسجدها بکار می‌رود.

کاربرد

مناره مسجد امام حسن (کوخرد هرمزگان)

مناره‌ها سه کاربرد اصلی دارند:

• میل راهنما: برای راهنمایی کاروان‌ها در مسیر جاده‌ها و نشان دادن مکانهای اصلی بافت شهری.
• اذان‌گویی و خبررسانی: مکانی برای گفتن اذان.
• مناره نماد پیروزی: این نوع مناره‌ها را از جمجمه سر انسان‌ها و حیوانات می‌ساختند.

اجزاء

مناره‌ها از چهار جزء اصلی تشکیل شده‌اند:

• پایه یا سکو: مربعی‌شکل یا چندپهلو بوده که بدنه یا ساقه مناره در وسط آن قرار می‌گیرد. پایهٔ مناره رهروان اصفهان و مناره خسروگرد سبزوار مربعی شکل بوده و پایهٔ مناره گار، مناره سین و مناره زیار هشت ضلعی. برخی از مناره‌ها هم بدون سکو هستند مانند: مناره برسیان، مناره علی و مناره ساربان.

• ساقه: در ایران در مناره‌های پیش از اسلام اغلب مربعی شکل و در دوران اسلامی به شکل استوانه یا مخروطی ساخته می‌شده.

• سرپوش: مربع و هشت گوش که مهم‌ترین بخش مناره‌است.

• رأس: سایبان که به اشکال مختلف ساخته می‌شود.

منبع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ مناره موجود است.

• بر پایه داده‌هایی از عسل‌جون و کتاب معماری ایران دوره اسلامی[محمد یوسف کیانی]
• لغت نامه دهخدا[۱]

پیوند به بیرون

• مناره ها در سایت حرم مطهر رضوی