گزارش فنی

تعریف

گزارش فنی یا گزارش علمی مدرکی است که به توصیف مراحل پیشرفت کار یا معرفی نتایج یک مطالعه فنی یا علمی می‌پردازد. بر خلاف ‏سایر منابع علمی، مانند ژورنال‌های علمی و مجموعه مقالات کنفرانس‌های مربوط به برخی از نهادهای آموزش عالی، ‏گزارش‌های فنی به ندرت مورد بررسی و ارزیابی دقیق و مستقل قرار می‌گیرند. اگر هم مورد ارزیابی و بررسی قرار گیرند، ‏در حد نهاد مطبوعی است که آن گزارش را منتشر می‌کند یا از آن پشتیبانی می‎‌نماید. ضمنا هیچ گونه چارچوب و استاندارد ‏رسمی برای انتشار این نوع از مدارک وجود ندارد. این نوع مدارک معمولاً از مقالات نشریات بلندتر هستند و در منابعی غیر ‏از نشریات معمول چاپ و منتشر می‌شوند.

انتشار گزارش‌های فنی

‏

امروزه گزارش‌های فنی جزو منابع اطلاعاتی علمی و فنی مهم بر شمرده می‌شوند. این نوع گزارش‌ها ممکن است در سطح ‏یک سازمان برای استفاده داخلی یا چند سازمان توزیع شوند. غالب این سازمان‌های منتشر کننده، فاقد امکانات ویراستاری و ‏چاپی هستند که ناشران تجاری از آن بهره‌مندند. ‏ گزارش‌های فنی غالبا برای حامیان مالی پروژه‌های تحقیقاتی تهیه می‌شوند. علاوه بر آن وقتی که یک نوشتار علمی، مانند ‏مقاله، به جزئیات خیلی دقیق و ریز از تحقیق پرداخته است یا نتایج جنبی بسیار زیادی را در بردارد و این مساله باعث طولانی ‏شدن بیش از حد آن مقاله شده است و دیگرمناسب چاپ در منابعی مثل ژورنال‌ها نیست، به صورت گزارش فنی یا علمی منتشر ‏می‌شود.‏ این نوع مدارک امروزه در سطح وسیعی به صورت الکترونیکی در اینترنت یا اینترانت‌های سازمانی منتشر می‌شوند. بسیاری ‏از سازمان‌ها مجموعه‌ای از گزارش‌های فنی خود را به صورت رسمی و سریالی منتشر می‌کنند و این مجموعه‌های سریالی ‏شامل مشخصه‌هایی مانند شماره گزارش یا شماره جلد هستند و همین‌طور می‌توانند دارای شابن(‏ISSN‏) نیز باشند. در سال ‏‏1994، ایزو برای گزارش‌های فنی شماره استاندارد ویژه‌ای به نام ‏ISRN‏ تحت 10444‏ISO‏ ارائه کرده است که هنوز در ‏عمل هیچ مجموعه گزارش فنی که به صورت سریالی منتشر می‌شود، از آن استفاده نکرده است.

انواع گزارش‌های فنی

انواع گزارش‌های فنی را می‌توان به صورت زیر تقسیم بندی کرد:

‏ گزارش فنی زمینه‌ای (‏Technical-background report‏)

تعریف گزارش‌های زمینه‌ای دشوار است، اما این نوع ‏گزارش‌ها غالب‌ترین نوع هستند. آن‌ها مباحث زمینه‌ای درباره یک موضوع را به دست می‌دهد. انرژی خورشیدی، گرم‌شدن ‏زمین، فناوری لوح‌های فشرده، مساله‌ای از مسائل پزشکی نمونه‌ای از این موضوعات به شمار می‌آیند. البته اطلاعاتی که ‏درباره یک موضوع داده می‌شود برای کسانی نیست که تنها به این موضوع علاقه‌مندند بلکه مخاطب آن‌ها افراد یا گروه‌هایی ‏هستند که به طور خاص به آن اطلاعات نیازمندند و حتی حاضرند برای آن‌ها پول بپردازند. به عنوان مثال یک شرکت مهندسی ‏را در نظر بگیرید که در زمینه پروتئین‌ها کار می‌کند و می‌خواهد دستگاهی را برای یک کلینیک همودیالیز بسازد. مهندسان به ‏دانش عمومی درباره بیماری‌های کلیه و فناوری‌های مورد نیاز برای درمان آن‌ها نیاز دارند اما نمی‌خواهند یک کتابخانه را کند ‏و کاش کنند تا به آن دانش دست یابند. آن‌چه که آن‌ها نیاز دارند یک گزارش فنی زمینه‌ای درباره آن موضوع است. ‏

دستورنامه‌ها (‏Instructions‏). دستورالعمل استفاده از دستگاه‌ها، تجهیزات و برنامه‌ها دستورنامه خوانده می‌شود. این نوع ‏دستورالعمل‌ها معمولاً کوتاه‌تر از حد معمولی هستند.‏

گزارش‌های امکان سنجی، توصیه‌ای و ارزیابی(‏Feasibility, recommendation, and evaluation reports‏). ‏نوعی دیگراز گزارش‌ها آن‌های هستند که مسائل و فرصت‌ها را مورد مطالعه قرار داده‌اند و توصیه‌هایی ارائه داده‌اند. یک ‏گزارش امکان‌سنجی می‌گوید که آیا انجام یک پروژه ممکن است- یعنی در عمل و از نظر فنی امکان پذیر است. یک گزارش ‏توصیه‌ای دو یا چند راه حل را مورد مقایسه قرار می‌دهد و یکی ازآن‌ها را توصیه می‌کند(یا هیچ کدام را توصیه نمی‌کند). یک ‏گزارش ارزیابی یا تخمینی چیزی را از لحاظ ارزش و سزاوار بودن مورد مطالعه قرار می‌دهد.

‏

گزارش تحقیقات بکر (‏Primary research report‏). این نوع از گزارش‌ها به آن‌هایی اطلاق می‌شود که حاوی داده‌های ‏تحقیقات بکر هستند و مستقیما به صورت آزمایشگاهی و مشاهده به دست آمده‌اند.‏

گزارش پیشنهاد طرح تحقیق(‏Report-length proposal‏). این نوع گزارش‌ها حاوی مطالبی هست که از طریق آن یک ‏طرح تحقیق یا پروژه برای تصویب معرفی می‌شود.

‏

طرح‌های تجاری(‏Business plans‏). یک طرح تجاری بسیار شبیه یک پیشنهاد طرح تحقیق است. اما حداقل یک تفاوت عمده ‏با آن دارد. طرح‌نامه تجاری با هدف شروع یک کسب وکار یا توسعه یک کسب موجود تهیه می‌شود. در حالی‌که یک پیشنهاد ‏تحقیق برای تصویب یک طرح خاص ارائه می‌شود.‏