گاو بال‌دار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گاو بالدار (Winged sphinx) در زمان داریوش بزرگ در شوش.

گاو بالدار یا لاماسو (به اکدی: 𒀭𒆗، lamassu) یک خدای محافظ است، که معمولاً با گاو نر، بدن شیر، بال عقاب و سر انسان نشان داده شده است.[۱] در فرهنگ‌های مختلف به نام‌ها و شکل‌های گوناگون وجود دارد. از جمله این فرهنگ‌ها می‌توان به پارسی-آشوری، هندی، یونانی و مصری نام برد همچنین نمونه‌هایی از آن‌ها در برخی از فرهنگ‌های اروپایی نیز وجود دارد. در برخی از نوشته‌ها آن را به صورت یک خدای زن به تصویر کشیده‌اند.[۲] نام کمتر استفاده شده شدو (اکدی: 𒀭𒆘 šēdu)[۳] اشاره به همتای مرد لاماسو دارد.[۴]

پیکرنگاری[ویرایش]

در هنر، لاماسو به شکل گاو بالدار و یا به شکل شیر با سر انسان مذکر به تصویر کشیده شده است. چهره‌هایی از لاماسو هنوز در نقش برجسته‌ها و مجسمه‌های موجود در موزه‌ها به ویژه در موزه بریتانیا لندن، موزه لوور پاریس، موزه ملی عراق بغداد، موزه متروپولیتن نیویورک، موزه پرگامون در برلین و مؤسسه خاورشناسی دانشگاه شیکاگو باقی‌مانده‌اند. این آثار معمولاً به آشوریان باستان نسبت داده شده‌اند. لاماسو را در ورودی شهر قرار می‌دادند تا هرکسی که وارد شهر می‌شود بتواند آن را ببیند. لاماسو از جلو ایستاده و از کنار در حال راه رفتن به نظر می‌رسد. از این حالت برای قدرتمند نشان دادن لاماسو استفاده می‌شده است. لاماسو در زندگی واقعی بسیار بلند بوده است، از همین رو از آن به عنوان نمادی از قدرت استفاده می‌کردند.[۵]

گاوهای بال‌دار ایرانی[ویرایش]

گاوهای بال‌دار ایرانی بر خلاف اسفنکس‌های یونانی و برخی اسفنکس‌هایی که شبیه مصری‌ها هستند با سر مرد توصیف شده‌اند. یعنی بر خلاف اسفنکس‌های یونانی که زن هستند.

گاوهای بال‌دار ایرانی ترکیبی از ۴ مخلوق هستند که در بسیاری از حکاکی‌های باستانی نمایان است و به سمبل ۴ مخلوق بابلی تبدیل شده است. آن‌ها دارای بدن و دم شیر یا گاو نر و سر یک انسان (مرد) و بال‌هایی مانند عقاب هستند.

این مخلوقات همچنین نمایانگر ۴ جهت و ۴ عنصر سنتی هستند.[۶][۷]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Livius.org
  2. The Pennsylvania Sumerian Dictionary
  3. سومری: d-alad، آرامی: שידא، سریانی: ܫܐܕܐ šēḏā، واژهٔ فارسی شیدا به معنی «دیوانه» یا «عاشق» برگرفته از این واژهٔ آرامی است. معنی این واژه در آرامی متأخر به «دیو» تغییر یافته بود.
  4. جرمی بلک و آنتونی گرین. An illustrated dictionary, Gods, Demons and Symbols of Ancient Mesopotamia.. The British Museum Press، ۲۰۰۳. شابک ‎۰-۷۱۴۱-۱۷۰۵-۶. 
  5. History - Mesopotamia بی بی سی
  6. Persian Mythology
  7. Sphinx

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Lamassu»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۳۱ مه ۲۰۱۱).