گاودانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گاودانه
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
Division: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: راسته نخود[۱]
تیره: پروانه‌داران[۲]
زیرتیره: پروانه‌داریان[۳]
سرده: ماشک[۴]
گونه: V. ervilia
نام علمی
Vicia ervilia
(L.) Willd.

گاودانه یا گرسنه گیاهی است از بقولات و ماشک‌ها. گاودانه یکی از قدیمی ترین دانه های مورد استفاده به وسیله بشر است که منطقه اصلی آنرا مدیترانه می دانند[۵]. در گذشته گیاه گاودانه به منظور تامین غذای دام کشت می گردیده است ولی امروزه می توان آنرا می توان از جمله گیاهان فراموش شده تلقی نمود[۶]. این گیاه کشت و کار آسانی دارد و می تواند در خاک های قلیایی و کم عمق به راحتی رشد کند[۷]. کشت این گیاه از سالهاي قبل در غرب و شمال غرب ایران انجام می شده و از لحاظ بومشناسی سازگاری با خشکسالی و پراکنش نامطلوب باران دارد و در تناوب با گندم توصیه می گردد[۸]..

نام‌ها در دیگر زبان‌ها[ویرایش]

این گیاه دارای اسامی متنوعی است .در فرهنگ دهخدا آمده کرسنه گیاهی است که به دانه‌اش گاودانه گویند[۹]. در آذربایجان به آن کوروشنه گویند. در کردی به آن کرزن و در ترکیه به آن بورچاک گویند. در اسپانیایی یرو و یونانی رووی و بالاخره در انگلیسی به bitter vetch معروف است[۱۰].

مصرف به وسیله انسان[ویرایش]

گاودانه دارای مزه تلخی است. و در صورتی که بخواهد بر ای انسان استفاده شود باید مزه تلخ آن با استفاده از فرآوری با روش ها خاص از بین برود. معمولا در برخی از جوامع فقیر و در قحطی از گاودانه به منظور تغذیه انسان استفاده می شود. البته با توجه به برخی از گزارش ها گاودانه می تواند مصرف دارویی نیز داشته باشد[۱۱].

مصرف در جیره دام[ویرایش]

قابلیت هضم گاودانه ۸۸ درصد است و دارای ۲۳ درصد پروتین است و در می توان از آن به عنوان منبع پروتینی در جیره غذایی دام استفاده شود[۱۲].گزارش شده است در کشور مراکش برخی از دامداران ۳۳ الی ۶۶ درصد کنستانتره مورد استفاده در جیره گاوهاي پرواري را از گاودانه استفاده می نماید و در گاوهای شیری دو الی ۴ کیلوگرم گاودانه به ازای هر راس گاو برای افزایش شیر استفاده می گردد[۱۳].

بررسی کاربردهای گاودانه در به زراعی[ویرایش]

معمولا کشت مخلوط گیاهان خانواده های غلات با بقولات دارای برتری است. علت این برتری بالا بودن شاخص کلروفیل و در نتیجه آن افزایش فعالیت های فتوسنتزی گیاه می باشد[۱۴].به عنوان مثال نتایج برخی بررسی ها نشان داده است که کلروفیل برگ گاودانه در کشت خالص بطور قابل توجهی کمتر از کشت های مخلوط بوده[۱۵].همچنین به نظر می رسد این گیاه علاوه بر کشت مخلوط در صورتی که به صورت کشت مخلوط استفاده شود دارای اثرات مفیدی بر روی خاک و کشاورزی های بعدی خواهد بود[۱۶].

پانویس‌ها[ویرایش]

  1. Fabales
  2. Fabaceae
  3. Faboideae
  4. Vicia
  5. http://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_ervilia
  6. http://دومین-همایش-ملی-حبوبات-ایران.worldfood.ir/T_6533_____%D8%AD%D8%A8%D9%88%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D9%81%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%AF%D9%85-%D9%88-%DA%A9%D9%84%D8%B2%D8%A7-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D9%85.htm
  7. http://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_ervilia
  8. معینی و همکاران، ۱۳۹۰ ، بررسی ارزش غذایی، خصوصیات تجزیه پذیري و تعیین سطح مطلوب گاودانه در جیره گاوهاي هلشتاین شیرده
  9. فرهنگ دهخدا
  10. http://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_ervilia
  11. http://en.wikipedia.org/wiki/Vicia_ervilia
  12. معینی و همکاران، ۱۳۹۰ ، بررسی ارزش غذایی، خصوصیات تجزیه پذیري و تعیین سطح مطلوب گاودانه در جیره گاوهاي هلشتاین شیرده
  13. معینی و همکاران، ۱۳۹۰ ، بررسی ارزش غذایی، خصوصیات تجزیه پذیري و تعیین سطح مطلوب گاودانه در جیره گاوهاي هلشتاین شیرده
  14. جواد حمزه ئی، ۱۳۹۰، مطالعه پاسخ های آگرونومیک به كشت مخلوط افزایشی دو گونه گیاهی گاودانه و جو ،اولین همایش ملی مباحث نوین در کشاورزی
  15. جواد حمزه ئی، ۱۳۹۰، مطالعه پاسخ های آگرونومیک به كشت مخلوط افزایشی دو گونه گیاهی گاودانه و جو ،اولین همایش ملی مباحث نوین در کشاورزی
  16. عبدی وهمکاران، ۱۳۹۱، بررسی تاثیر گیاهان مختلف کود سبز بر میزان ماده آلی و نیتروژن خاك در شرایط شور