گاهشماری هجری خورشیدی
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
گاهشماری هجری خورشیدی یا تقویم هجری شمسی برپایهٔ تقویم جلالی است. مبدأ گاهشماری هجری خورشیدی مانند گاهشماری هجری قمری، هجرت پیامبر اسلام حضرت محمّد (ص) از مکه به مدینه در تاریخ ۲۴ تیر سال ۱ هجری خورشیدی (۱۶ ژوئیه ۶۲۲ میلادی) است. البته سال خورشیدی با ۳ماه و ۲۴روز دیرکرد از ۱ فروردین آغاز میشود.
این گاهشماری از ۳۶۵ روز در قالب ۱۲ ماه تشکیل شده است و دقیقترین تقویم جهان میباشد. طراحان این تقویم که به تقویم جلالی هم شهرت دارد، گروهی ریاضیدان و اخترشناس بودند که نامدارترینشان حکیم عمر خیام نیشابوری ریاضیدان و شاعر ایرانی بود. اینان به سفارش ملکشاه سلجوقی و با اصلاح تقویم یزدگردی به این گاهشمار نوین دست یافتند.
اکنون این تقویم در کشورهای ایران و افغانستان تقویم رسمی است. در ایران با تصویب مجلس شورای ملی در ۱۱ فروردین ۱۳۰۴، گاهشماری هجری خورشیدی، تقویم رسمی کشور اعلام شد. (برای اطلاعات بیشتر نگاه کنید به تقویم رسمی ایران و تقویم رسمی افغانستان).
هر سال دارای ۴ فصل با نامهای بهار، تابستان، پاييز، و زمستان است و هر فصل ۳ ماه دارد و هر ماه تقريبا ۴ هفته و هرهفته ۷ روز با نامهای شنبه، یکشنبه، دوشنبه، سهشنبه، چهارشنبه، پنجشنبه و جمعه (آدینه) دارد. هر سال با ۱ فروردين و فصل بهار آغاز میشود.
بلندترین روز سال در ۱ تیر و بلندترین شب سال در شب یلدا (از غروب ۳۰ آذر تا طلوع آفتاب در ۱ دی) رخ میدهد. طول ماههای این تقویم در طول تاریخ و در کشورهای مختلف متفاوت بوده است، ولی از حدود سال ۱۳۴۸ در ایران و افغانستان طول ماهها یکسان است.[۱] طول و نام کنونی این ماهها در جدول زیر آمده است.
| ترتیب | تعداد روزها | نامهای فارسی | نامهای پشتو[۲] | ||
| در ایران | در افغانستان | در افغانستان | |||
| ۱ | ۳۱ | فروردین | حمل | وری | |
| ۲ | ۳۱ | اردیبهشت | ثور | غویی | |
| ۳ | ۳۱ | خرداد | جوزا | غبرګولی | |
| ۴ | ۳۱ | تیر | سرطان | چنګاښ | |
| ۵ | ۳۱ | مرداد | اسد | زمری | |
| ۶ | ۳۱ | شهریور | سنبله | وږی | |
| ۷ | ۳۰ | مهر | میزان | تله | |
| ۸ | ۳۰ | آبان | عقرب | لړم | |
| ۹ | ۳۰ | آذر | قوس | لیندۍ | |
| ۱۰ | ۳۰ | دی | جدی | مرغومی | |
| ۱۱ | ۳۰ | بهمن | دلو | سلواغه | |
| ۱۲ | ۲۹ یا ۳۰[۳] | اسفند | حوت | کب | |
هر سال در این تقویم برابر با ۲۴۲۱۹۸۷۸/۳۶۵ روز است.
[ویرایش] منابع و یادداشتها
- تاریخشناسی، پایهٔ پیشدانشگاهی، رشتهٔ علوم انسانی، دفتر برنامهریزی و تالیف کتابهای درسی ایران، ۱۳۸۵. (بازنگری شده)
- ↑ بیرشک، احمد. گاهنامهٔ تطبیقی سههزار ساله. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، ۱۳۶۷. ص ۱۹۰.
- ↑ بر اساس دادههای صفحهٔ ۲۳ این نوشتار: http://www.evertype.com/standards/af/af-locales.pdf
- ↑ در سالهای معمولی ۲۹ روز، در سالهای کبیسه ۳۰ روز
- ↑ تقویم سنتی علامه مصباح زاده: http://www.mesbahzadeh.com
http://www.fourmilab.ch/documents/calendar/
[ویرایش] پیوند به بیرون
- صفحهٔ تبدیل تاریخ: این یک صفحهٔ اینترنتی است که تمام تاریخهای متداول جهان (از جمله خورشیدی، قمری و میلادی) را با دقت روز به یکدیگر تبدیل میکند و کوچکترین خطایی ندارد. این صفحه به زبان انگلیسی است و به صورت نابرخط (آفلاین) نیز کار میکند.
- برنامهٔ تبدیل تاریخ: این برنامه تاریخهای خورشیدی، قمری و میلادی را با ذکر روز به طور دقیق به یکدیگر تبدیل میکند. طرز کار با آن آسان است و فایل دانلود آن ۱،۵۸ مگابایت حجم دارد.
- تقویم جامع: در این صفحه علاوه بر تبدیل کلیه تاریخها میتوان از الگوریتم موجود برای برنامه نویسی استفاده کرد (برنامه این سایت منبع باز میباشد).
 |
این نوشتار دربارهٔ گاهشماری خُرد است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
