گازپروم
مختصات: ۲۳″ ۳۳′ ۳۷°شرقی ۳۱″ ۳۹′ ۵۵°شمالی / ۳۷٫۵۵۶۳۹غرب ۵۵٫۶۵۸۶۱جنوب
| نوع شرکت | نفت و گاز |
|---|---|
| محدوده فعالیت | جهانی |
| بنیانگذاری | ۱۹۸۹ |
| شعبه مرکزی | |
| مدیر عامل | الکسی میلر |
| رییس هیئت مدیره | ویکتور زابکوف |
| محصولات | نفت خام گاز طبیعی پتروشیمی |
| خدمات | ساخت خط لوله گاز |
| درآمد | ▲ ۱۵۸٫۱ $ میلیارد دلار (۲۰۱۱)[۱] |
| سود خالص | ▲ ۴۴٫۶ $ میلیارد دلار (۲۰۱۱)[۲] |
| شمار کارکنان | ۳۹۳٫۰۰۰ نفر (۲۰۱۱)[۳] |
| وبگاه | www.Gazprom.com |
گازپروم، (به روسی: Газпром) (به انگلیسی: Gazprom) شرکت نفت و گاز روسی است. این شرکت، بزرگترین تولیدکننده گاز طبیعی و یکی از بزرگترین شرکتهای جهان میباشد.
در بین شرکتهای گازی، شرکت روسی گازپروم، به واسطه ذخایر گازی و در اختیار داشتن بیش از ۱۵۲٫۲۰۰ کیلومتر خط لوله گاز طبیعی، بزرگترین شبکه خطوط لوله انتقال گاز در جهان، جایگاه ویژهای دارد[۴]. دفتر مرکزی شرکت گازپروم، در شهر مسکو قرار دارد.
از آنجایی که گازپروم، ۲۵٪ درصد از گاز طبیعی مورد نیاز اروپا را تامین میکند، لذا نبض انرژی این قاره را، در دست گرفته و به شدت در تلاش است، تا این ویژگی انحصاری را، با فشار غیرمتعارف بر رقبای خود، حفظ نماید[۵].
شرکت گازپروم، بزرگترین شرکت روسیه به شمار میرود، این شرکت همچنین بزرگترین تامینکننده گاز طبیعی اروپا است[۶]. در سال ۲۰۰۴ گازپروم با تولید تقریبی ۹۳٪ درصد از گاز طبیعی روسیه، فروشی معادل ۳۱ $ میلیارد دلار را رقم زد. در سال ۲۰۱۱ این شرکت معادل ۵۱۳٫۲ میلیارد متر مکعب گاز تولید نمود، که این مقدار برابر ۱۷٪ درصد از تولید گاز جهان، در این سال میباشد. شرکت گازپروم در همین سال، معادل ۳۲٫۳ میلیون تن نفت خام و ۱۲٫۱ میلیون تن گاز مایع تولید کرده است.
محتویات |
تاریخچه [ویرایش]
با کشف منابع عظیم گاز طبیعی در سیبری، منطقه اورال و ولگا در دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ میلادی، اتحاد جماهیر شوروی به یک تولیدکننده اصلی گاز، تبدیل شد.
عملیات اکتشاف، توسعه و توزیع گاز با مرکزیت یک وزارتخانه دولتی انجام میشد. در ژوئیه ۱۹۸۹ میخائیل گورباچف، وزارتخانههای نفت و گاز را در راستای اصلاحات اقتصادی این کشور، ادغام کرد و نام آن؛ وزارت صنایع نفت و گاز اتحاد جماهیر شوروی، گذاشته شد. اما در اوایل دهه ۱۹۹۰ و پیش از فروپاشی شوروی دوباره، یک شرکت گازی جدا، تشکیل شد.
در ژوئن ۱۹۹۲ میلادی پس از کنار گذاشته شدن بحث تشکیل یک شرکت با سهام مشترک از روسیه، اوکراین و بلاروس، گازپروم به شرکتی دولتی، تبدیل گردید.
در سال ۱۹۹۴ و در راستای خصوصیسازی، صنایع گازپروم؛ شرکتی خصوصی شد، که دولت ۴۰٪ درصد از سهام آن را، در اختیار داشت. ۱۵٪ درصد از سهام شرکت، قرار بود به کارگران و مدیریت آن، فروخته شود، ولی مدیریت وقت گازپروم، با برگزاری یک مزایده بسته، توانست فروش سهام شرکت را، به افراد مورد اعتماد و خاص شرکت، محدود کند.
فعالیتها [ویرایش]
خط لوله [ویرایش]
شرکت گازپروم جدا از ذخایر گاز طبیعی و نفت خام، بزرگترین شبکه خط لوله انتقال گاز طبیعی جهان را نیز، در اختیار دارد، که در سال ۲۰۱۲ طول این شبکه، بیش از ۱۵۰ هزار کیلومتر اعلام شده است.
تولید [ویرایش]
بخش تولیدی گازپروم، بر روی دو محصول تمرکز دارد: نفت خام و گاز طبیعی. البته این شرکت، از طریق شرکتهای تابعه فراوانی که در اختیار دارد، طیف وسیعی از محصولات و فرآوردههای نفتی را، به بازار نفت و گاز سراسر دنیا ارائه مینماید.
شرکت گازپروم، در سال ۲۰۰۴، معادل ۱۶٪ درصد از ذخایر گاز طبیعی جهان را، در اختیار داشته است.
گاز طبیعی [ویرایش]
شرکت گازپروم بزرگترین صادرکننده گاز طبیعی در جهان است.[۷] در سال ۲۰۰۴ این شرکت با تولید تقریبی ۹۳٪ درصد از گاز طبیعی روسیه، درآمدی معادل ۳۱ $ میلیارد دلار را، تنها از بخش فروش گاز طبیعی، کسب نمود. در سال ۲۰۱۱ گازپروم معادل ۵۱۳٫۲ میلیارد متر مکعب گاز تولید کرد، که برابر ۱۷٪ درصد از تولید گاز طبیعی جهان، در این سال میباشد.
تا پایان ۲۰۰۴، این شرکت عرضهکننده گاز طبیعی، به بسیاری از کشورهای جهان بوده است. آمار ارائه گاز طبیعی گازپروم به برخی از کشورها، بصورت زیر است :
استونی : ۱۰۰٪
اسلواکی : ۱۰۰٪
بلغارستان : ۹۷٪
مجارستان : ۸۹٪
لهستان : ۸۶٪
جمهوری چک : ۷۵٪
ترکیه : ۶۷٪
اتریش : ۶۵٪
رومانی : ۴۰٪
آلمان : ۳۶٪
ایتالیا : ۲۷٪
فرانسه : ۲۵٪
در مجموع، اتحادیه اروپا؛ در حدود ۲۵٪ درصد از گاز طبیعی مورد نیاز خود را، از این شرکت تامین میکند.
میزان تولید گاز طبیعی گازپروم، در سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱ به صورت زیر بوده است.
| گاز طبیعی | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷ | ۲۰۰۸ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۱ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| میلیارد مترمکعب | ۵۵۲٫۵ | ۵۵۵٫۰ | ۵۵۶٫۰ | ۵۴۸٫۶ | ۵۴۹٫۷ | ۴۶۱٫۵ | ۵۰۸٫۶ | ۵۱۳٫۲ |
| منبع: تولید گاز طبیعی گازپروم، در سالهای ۲۰۰۴-۲۰۰۸.[۸] | ||||||||
| منبع: تولید گاز طبیعی گازپروم، در سالهای ۲۰۰۷-۲۰۱۱.[۹] | ||||||||
نفت خام [ویرایش]
بعد از تصاحب شرکت سیبنفت، گازپروم روسیه، با ۱۱۹ میلیارد بشکه ذخایر نفت خام، پس از کشورهای عربستان سعودی و ایران، به عنوان سومین مالک نفت و مخازن نفت، در قالب گاز طبیعی قرار گرفت. شرکت گازپروم در سال ۲۰۱۱، معادل ۳۲٫۳ میلیون تن نفت خام تولید نموده است.
میزان تولید نفت خام گازپروم، در سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۱۱ به صورت زیر بوده است.
| نفت خام | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷ | ۲۰۰۸ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۱ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| میلیون تن | ۰٫۹ | ۹٫۵ | ۳۴٫۰ | ۳۴٫۰ | ۳۲٫۰ | ۳۱٫۶ | ۳۲٫۰ | ۳۲٫۳ |
| میانگین چگالی | ۱۱٫۱ | ۱۱٫۵ | ۱۱٫۴ | ۱۱٫۳ | ۱۰٫۹ | ۱۰٫۱ | ۱۱٫۳ | ۱۲٫۱ |
| منبع: تولید نفت خام گازپروم، در سالهای ۲۰۰۴-۲۰۰۸.[۱۰] | ||||||||
| منبع: تولید نفت خام گازپروم، در سالهای ۲۰۰۷-۲۰۱۱.[۱۱] | ||||||||
ذخایر [ویرایش]
ذخایر اثبات شده گاز طبیعی گازپروم، بر اساس استانداردهای بینالمللی در سال ۲۰۱۱ معادل ۲۲٫۸۴۴ تریلیون مترمکعب (۸۰۶٫۷ تریلیون فوت مکعب) برآورد شدهاست، که بالغ بر ۱۸٫۳٪ درصد، از کل ذخایر گاز طبیعی جهان میباشد.
این مقدار، معادل ۱،۲۱۶ میلیارد تُن نفت خام و همچنین برابر ۷۵۷،۸۰۰ میلیارد تُن؛ میعانات گازی است.
در حدود ۷۳٫۲٪ درصد از ذخایر گازی کمپانی گازپروم؛ در منطقه اورال، ۱۴٫۳٪ درصد در قطب شمال، ۷٫۸٪ درصد در منطقه فدرال جنوبی، ۲٫۳٪ درصد در منطقه ولگا، ۱٫۲٪ درصد در منطقه فدرال سیبری و ۱٫۲٪ درصد در مناطق دیگر واقع شده است.
| گاز طبیعی | ۲۰۰۴ | ۲۰۰۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷ | ۲۰۰۸ | ۲۰۰۹ | ۲۰۱۰ | ۲۰۱۱ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| تریلیون مترمکعب | ۲۰٫۹۰ | ۲۰٫۶۶ | ۲۰٫۷۳ | ۲۰٫۸۴ | ۲۱٫۲۸ | ۲۱٫۹۵ | ۲۲٫۵۲ | ۲۲٫۸۴ |
| منبع: ذخایر گاز گازپروم، در سالهای ۲۰۰۴-۲۰۰۸[۱۲] | ||||||||
| منبع: ذخایر گاز طبیعی گازپروم، در سالهای ۲۰۰۷-۲۰۱۱.[۱۳] | ||||||||
فروش [ویرایش]
میزان فروش گاز طبیعی شرکت گازپروم، در فاصله بین سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ به صورت زیر بوده است.
| فروش گاز طبیعی شرکت گازپروم از سال ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ میلادی | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۲۰۰۴ | ۲۰۰۵ | ۲۰۰۶ | ۲۰۰۷ | ۲۰۰۸ | |||||||
| حجم | قیمت | حجم | قیمت | حجم | قیمت | حجم | قیمت | حجم | قیمت | ||
| روسیه | ۳۰۶٫۴ | ۴۷٫۱۳ $ | ۳۰۷٫۲ | ۳۶٫۰۷ $ | ۳۱۶٫۴ | ۴۳٫۱۶ $ | ۳۰۷٫۱ | ۴۲٫۰۷ $ | ۲۸۷٫۰ | ۶۷٫۲۳ $ | |
| حوزه بالتیک | ۶۶٫۱۳ | ۳۶٫۰۴ $ | ۷۷٫۵۶ | ۵۰٫۲۲ $ | ۱۰۱٫۵ | ۷۶٫۳۷ $ | ۱۰۰٫۲ | ۹۱٫۶۶ $ | ۹۶٫۵۳ | ۱۱۸٫۷ $ | |
| اروپا | ۱۵۳٫۲ | ۱۰۱٫۶۱ $ | ۱۵۶٫۵ | ۱۴۰٫۰۹ $ | ۱۶۲٫۷ | ۱۹۲٫۲۹ $ | ۱۶۸٫۵ | ۱۸۵٫۷ $ | ۱۸۴٫۴ | ۳۱۳٫۲ $ | |
| قیمتها بدون در نظر گرفتن مالیات و مالیات بر ارزش افزوده، محاسبه شدهاست.[۱۴] | |||||||||||
| حجمها؛ بر مبنای "میلیارد مترمکعب" برآورد شدهاست. | |||||||||||
| قیمتها؛ بر مبنای "دلار/مترمکعب" (دلار بر مترمکعب) محاسبه شدهاست. | |||||||||||
ارزش بازار [ویرایش]
ارزش بازار سرمایه شرکت گازپروم، که سهام آن به صورت عام به فروش رسیده است، تا دسامبر ۲۰۰۷، معادل ۳۴۵ $ میلیارد دلار اعلام شده، که از این لحاظ گازپروم، سومین شرکت بزرگ جهان، در این سال بوده است.
گازپروم برای پیشبرد اهداف خود، در صنعت بانکداری، بیمه، رسانه، ساختوساز و کشاورزی نیز فعالیت میکند و داراییهایی نیز، در هر یک از این صنایع دارد...
شرکتهای تابعه [ویرایش]
شرکت گازپروم دارای بیش از صد شرکت تابعه و زیرمجموعه است، که این شرکتها در صنایع مختلفی فعالیت میکنند و این شرکتها، بصورت زیرمجموعه، مستقل و یا نیمهمستقل مدیریت میشوند، که در کشورهای مختلف قرار دارند. این شرکتها و درصد مالکیت گازپروم در هر یک، بصورت زیر میباشد.
| شرکت | صنعت | کشور | درصد مالکیت |
|---|---|---|---|
| باشگاه زنیت سن پترزبورگ | فوتبال | ۷۶٪ | |
| گازپرومبانک | بانکداری | ۱۰۰٪ | |
| گازپروم نفت | نفت و گاز | ۱۰۰٪ | |
| موسانرگو | برق | ۴۹٫۹٪ | |
| نوواتک | نفت و گاز | ۱۹٫۹٪ | |
| نورد استریم | نفت و گاز | ۵۱٪ | |
| بلترانسگاز | نفت و گاز | ۵۰٪ | |
| اوجیکی-۲ | برق | ۸۱٪ | |
| کاسپین اویل کمپانی | نفت و گاز | ۵۰٪ | |
| بوسفروس گاز | نفت و گاز | ۵۱٪ | |
| روساوکرانرگو | گاز | ۵۰٪ | |
| نفتوگاز | نفت و گاز | ۲۶٪ | |
| یاگوروسگاز | نفت و گاز | ۵۰٪ | |
| نیگاز | نفت و گاز | ۵۰٪ | |
| گازپروم ایپی اینترنشنال | نفت و گاز | ۱۰۰٪ | |
| گازپروم آلمان | نفت و گاز | ۱۰۰٪ | |
| ایستی گاز | نفت و گاز | ۳۷٫۲٪ | |
| ویمکس | نفت و گاز | ۵۱٪ | |
| گازپرومآویا | هواپیمایی | ۱۰۰٪ | |
| اوجیکی-۶ | برق | ۱۰۰٪ | |
| تیجیسی-۱ | برق | ۵۱٫۷۵٪ | |
| گازپروم اسپیس سیستم | هوافضا | ۱۷٪ | |
| گازپروم-مدیا | رسانههای گروهی | ۱۰۰٪ | |
| ساخالین انرژی | نفت و گاز | ۵۰٪ | |
| گازپروم اکسپورت | خط لوله | ۱۰۰٪ | |
| لاتویاس گاز | نفت و گاز | ۳۴٪ | |
| آورگس | نفت و گاز | ۴۹٫۵۱٪ |
مدیریت ارشد [ویرایش]
ریاست هیئت مدیره این شرکت بصورت سنتی، بر عهده رئیسجمهور روسیه است. دمیتری مدودف، مدیرعامل گازپروم و رئیس جمهور اسبق روسیه میگوید :
ارزش بازار سرمایه گازپروم، تا سال ۲۰۱۷ باید به یک تریلیون دلار برسد، که در اینصورت گازپروم، بزرگترین شرکت جهان خواهد شد...!
مدیر عامل [ویرایش]
ویکتور چرنومردین، رییس وقت گازپروم در دسامبر ۱۹۹۲ و پس از روی کارآمدن بوریس یلتسین در روسیه، در مقام خود، ابقا شد. زمانیکه یلتسین، به مقام نخستوزیری برگزیده شد، نفوذ سیاسی گازپروم، در این کشور، به شدت افزایش یافت. چرنومیردین، در ماه مه ۱۹۹۲ از سوی یلتسین، به عنوان معاون نخستوزیر روسیه و مسئول سوخت و انرژی انتخاب شد. سپس در ۲۶ ژانویه ۱۹۹۳، رم ویخیرف ریاست شرکت را برعهده گرفت.
در سال ۱۹۹۸ بوریس یلتسین، ویکتور چرنومردین را، از سمت خود در دولت برکنار کرد. در همان زمان و در پی برکناری چرنومردین، دولت روسیه ناگهان میلیاردها دلار مالیات عقبمانده را، از کمپانی گازپروم طلب کرد. زمانیکه ماموران مالیات، شروع به تصاحب اموال گازپروم کردند، این شرکت به خواست دولت تمکین کرد و پول درخواست شده را به دولت پرداخت نمود.
در حال حاضر الکسی میلر، مدیر عامل اجرایی کمپانی گازپروم میباشد. وی دارای مدرک دکترای اقتصاد از دانشگاه اقتصاد سن پترزبورگ است.
میلر یکی از نزدیکترین مشاورین رییس جمهور فعلی روسیه؛ ولادیمیر پوتین محسوب میشود و از سال ۱۹۹۱ که پوتین بهعنوان شهردار سن پترزبورگ منصوب شد و میلر را بعنوان معاون خود برگزید، تاکنون همواره از نزدیکترین متحدان پوتین، بهشمار میآید.
هیئت مدیره [ویرایش]
در پنجمین مجمع سهامداران شرکت گازپروم، که در تاریخ ۳۰ ژوئن ۱۹۹۸ برگزار شد، ویکتور چرنومردین، به عنوان رییس هیئت مدیره این شرکت، انتخاب شد.
در ماه ژوئن ۲۰۰۱ دمیتری مدودف در جریان اصلاحات ساختاری در کمپانی گازپروم، موقتأ بعنوان معاون مدیرعامل وقت؛ رام ویخیرف منصوب شد. وی همچنین به سمت ریاست هیئت مدیره نیز انتخاب شد و تا دور بعدی در این مناصب، باقیماند.
در هفتمین مجمع سهامداران گازپروم، اینبار، دمیتری مدودف به عنوان رییس هیئت مدیره گازپروم انتخاب شد. وی در تاریخ ۲ مارس ۲۰۰۸ رئیس جمهور روسیه شد. مدودف، در ۷ مه ۲۰۰۸ رسمأ، جایگزین ولادیمیر پوتین شد. از نظر آگاهان سیاسی، مدودوف از طرفداران پوتین و لیبرال به شمار میرود.
ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور فعلی و نخست وزیر پیشین روسیه، پس از اتهامات فساد مالی، که به گازپروم نسبت داده شد، به طور فعال، در اصلاح ساختار مدیریت این شرکت وارد شد. وی در این راستا، از کمک وزیر امور مالی سابق روسیه نیز، استفاده کرد[۱۵].
تا سال ۲۰۰۴ دولت روسیه ۳۸٬۳۷٪ درصد از سهام گازپروم را در اختیار داشت و اعضای آن، اکثریت هیئت مدیره را نیز تشکیل میدادند. این شرکت، ۲۵٪ درصد از درآمد مالیاتی کشور روسیه را تامین میکند، که این رقم به طور میانگین، بین سالهای ۲۰۰۳-۱۹۹۳ بالغ بر ۴ $ میلیارد دلار، ذکر شده است.
گازپروم مدیا [ویرایش]
در آوریل ۲۰۰۱ گازپروم، شبکه تلویزیونی انتیوی، تنها شبکه مستقل روسیه، که در تمام کشور، برنامههای آن پخش میشد را، خریداری نمود. سپس در نحوه فعالیت آن تغییرات گستردهای پدید آورد[۱۶].
شرکت رسانهای گازپروم –گازپروم مدیا- همچنین، در ژوئن ۲۰۰۵ روزنامه پرنفوذ "ایزوستیا" را نیز بدست آورد.
سیبنفت [ویرایش]
در سال ۲۰۰۴، پوتین اعلام کرد، که کمپانی گازپروم، شرکت دولتی روسنفت را، تصاحب خواهد کرد[۱۷]. دولت روسیه، قصد داشت بدینترتیب، سهم خود در گازپروم را، از ۳۸٬۸٪ درصد، به موقعیت کنترل، ارتقا دهد.
اما گازپروم نتوانست روسنفت را خریداری نماید و در عوض، دولت روسیه، با خرید ۱۰٬۴٪ درصد دیگر، از سهام گازپروم، سهم خود را به بیش از ۵۰٪ درصد رساند و بدینترتیب محدودیت خرید سهام از سوی خارجیان در گازپروم برداشته شد[۱۸].
در ۱۵ نوامبر ۲۰۰۵، "الکسی میلر" مدیرعامل گازپروم اعلام کرد، که شرکت سیبنفت، شهر تجاری گازپروم، که دارای برجی به ارتفاع ۳۰۰ متر خواهد بود را، احداث میکند.
گازپروم در سپتامبر همان سال، موفق شده بود، که نزدیک به ۷۳٪ درصد از سهام سیبنفت را؛ به قیمت ۱۳٬۰۱ $ میلیارد دلار خریداری نماید[۱۹]. این خرید، که با کمک یک وام ۱۲ $ میلیارد دلاری انجام شده بود[۲۰]، موقعیت گازپروم را در روسیه و جهان تقویت کرد.
در زمان عقد قرارداد، ارزش این شرکت، معادل ۱۲۳ $ میلیارد دلار عنوان شد، که این رقم، معادل میزان تولید ناخالص ملی کشور ایرلند بود!
در آوریل ۲۰۰۶ ارزش بازار سرمایه گازپروم، معادل ۲۷۰ $ میلیارد دلار بود. با کنترل اکثریت سهام گازپروم از سوی دولت روسیه، محدودیت ۲۰٪ درصدی خرید سهام از سوی خارجیان نیز، برداشته شد.
نیروی امنیتی-نظامی [ویرایش]
گازپروم، در جریان حادثه قطع موقت صادرات گاز به اوکراین، در ماه ژانویه ۲۰۰۶ ثابت کرد، که میتواند در حکم یک فروشنده ویژه عمل کند، بدون آنکه نیازی به کمک گرفتن از نیروهای نظامی داشته باشد...
در سال ۲۰۰۷ دومای روسیه، به گازپروم و شرکت دولتی ترانسنفت، اجازه داد، تا نیرویهای امنیتی-نظامی خود، که قدرتی بیشتر از شرکتهای خصوصی امنیتی دارند را، تشکیل دهند!
یکی از نمایندگان دوما، مخالفت خود با تصویب این قانون را، طی سخنرانی در مجلس دومای این کشور، اینگونه بیان کرد :
اگر ما، این قانون را تصویب کنیم، تبدیل به خدمتکاران گازپروم و ترانسنفت خواهیم شد...
جستارهای وابسته [ویرایش]
پیوند به بیرون [ویرایش]
| در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ گازپروم موجود است. |
پانویس [ویرایش]
- ↑ http://www.gazprom.com/investors/reports/2010
- ↑ "Gazprom 2011 Net Profit Up 35% to $44.6 Bln | Business | RIA Novosti". En.rian.ru. 2012-04-27. http://en.rian.ru/business/20120427/173083890.html. Retrieved 2013-01-21.
- ↑ http://en.rian.ru/business/20120427/173083890.html
- ↑ http://gazprom.com/contacts
- ↑ http://www.rferl.org/content/article/1064448.html
- ↑ http://eng.gazpromquestions.ru/?id=10
- ↑ http://eng.gazpromquestions.ru/?id=10
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2004-2008-eng.pdf
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2007-2011-eng.pdf
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2004-2008-eng.pdf
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2007-2011-eng.pdf
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2004-2008-eng.pdf
- ↑ http://www.gazprom.com/f/posts/51/402390/gazprom-reference-figures-2007-2011-eng.pdf
- ↑ http://eng.gazpromquestions.ru/?id=4#c326
- ↑ http://www.ft.com/cms/s/f042c74a-fd59-11da-9b2d-0000779e2340.html
- ↑ http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1267083.stm
- ↑ http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4100820.stm
- ↑ http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/jan2006/nf20060113_8346_db039.htm
- ↑ http://www.oxfordenergy.org/wpcms/wp-content/uploads/2011/11/BP-Russian-billionaires-and-the-Kremlin.pdf
- ↑ http://www.ft.com/cms/s/1aee02b4-3016-11da-ba9f-00000e2511c8,Authorised=false.html?_i_location=http%3A%2F%2Fwww.ft.com%2Fcms%2Fs%2F0%2F1aee02b4-3016-11da-ba9f-00000e2511c8.html&_i_referer=
منابع [ویرایش]
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Gazprom»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۷ نوامبر ۲۰۱۲).
|
|||||
|
|||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||