کیهان‌نگاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کاشی لعاب‌دار با نقش مار، خرگوش و لاک‌پشت به عنوان نگاره‌ای برای آذین کتاب عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات (شگفتی‌های آفریدگان و موجودات) نوشتهٔ زکریا قزوینی جغرافی‌دان، دانشمند، تاریخ‌نویس و فیلسوف ایرانی درسال سال ۶۷۸ هجری قمری

کیهان‌نگاری (به انگلیسی: Cosmography) علمی است که نقشه‌ای از ویژگی‌های کلی هستی و یا جهان به همراه توصیف آسمان و زمین (اما بدون ارتباط با جغرافیا و ستاره‌شناسی) رسم می‌کند.

آثار کیهان‌نگاری[ویرایش]

یکی از مشهور ترین و نخستین آثار گیتی شناسی کتاب عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات (شگفتی‌های آفریدگان و موجودات) است که در زمینه هیئت، جهان‌شناسی، علم‌اشیا و شگفتی‌های عالم خلقت، توسط زکریا قزوینی جغرافی‌دان، دانشمند، تاریخ‌نویس و فیلسوف ایرانی درسال سال ۶۷۸ هجری قمری مطابق با ۱۲۸۰ میلادی نوشته شده است. از دیگر آثار می‌توان به کتاب‌های فرهنگ هندو و چینی اشاره کرد که بیشتر اشاره به پویایی و تکرار چرخه زندگی در جهان هستی اشاره دارند.

همچنین مارتین کورتس از اهالی ساراگوسا، اسپانیا، کتاب مشهوری را در سال ۱۵۵۱ منتشر کردکه بارها به زبان انگلیسی ترجمه و بارها تجدید چاپ شده است. او در این کتاب به کروی بودن زمین، خاصیت مغناطیسی و وجود قطب‌های مغناطیسی در دو قطب زمین اشاره کرده است.

پیتر هیلین با چاپ کتاب کیهان‌نگاری در سال ۱۶۵۲ یکی از نخستین تلاش‌ها را برای توصیف تمام جهان به زبان انگلیسی به انجام رساند، و یکی از نخستین شرح‌ها رااز استرالیا و کالیفرنیا به ثبت رساند. این کتاب دارای ۴ بخش، بررسی جغرافیا، سیاست، و فرهنگ اروپا، آسیا، آفریقا و امریکا، با یک ضمیمه در بارهٔ زمین‌های کشف نشده، از جمله استرالیا است.

در سال ۱۶۵۹، توماس پورتر نسخه کوچک تر کتاب "تمام جهان" را منتشر کرد که در قسمتی توضیحی بر چگونگی آفرینش هستی و روند کار آن است و در قسمتی دیگر به بحث رنسانس و تاریخ اروپا پرداخته شده.

کیهان‌نگاری در اخترفیزیک[ویرایش]

در اخترفیزیک، اصطلاح "کیهان‌نگاری" برای توصیف برای مباحث هندسی در مقیاس‌های بسیار بزرگ و انرژی‌های موجود در آن استفاده می‌شود مورد استفاده قرار گیرد که حتی قابل ترسیم و نمونه سازی نیستند.

پیوندها[ویرایش]

عجایب‌المخلوقات (زکریای قزوینی)

زکریای قزوینی

منابع[ویرایش]

  • القزوینی، زکریا، محمد،. حاشیه کتاب:(عجائب المخلوقات وغرائب الموجودات) منشورات دار آفاق الجدیدة: بیرت، لبنان، چاب ششم، انتشار سال ۱۹۸۱ میلادی. (به عربی).
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Cosmography»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد.