فضانورد
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
فضانورد یا کیهاننورد کسی است که به فضای بیرون از جو کره زمین سفرکرده باشد.[۱]
این واژه معمولاً برای فضانوردان حرفهای بکار میرود، اما بطور کلی به افرادی که به فضا سفر کردهاند نیز اطلاق میشود. مثلاً دانشمندان، پژوهشگران، خلبانان و حتی توریستهای فضایی که تجربه سفر به فضا را داشته باشند، فضانورد تلقی میشوند.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] تعریف فضانوردی
بر اساس تعریف فدراسیون بینالمللی هوانوردی (FAI)، پرواز در ارتفاع بالاتر از یکصد کیلومتر از سطح زمین «سفر فضایی» محسوب میشود، اگرچه در آمریکا بر اساس تعریف سازمان فدرال هوانوردی پرواز بالاتر از ارتفاع ۸۰ کیلومتر عنوان سفر فضایی را کسب میکند. کسی که سفر فضایی انجام داده باشد لایق دریافت نشان بال کیهاننوردی است.
[ویرایش] نخستینهای فضانوردی
[ویرایش] نخستین موجود زنده در فضا
نخستین موجود زنده در فضا سگی به نام لایکا بود که در ۳ نوامبر سال ۱۹۵۷ میلادی با فضاپیمای روسی اسپوتنیک-۲ به مدار زمین پرتاب شد. از این پرواز برای آزمایش ارگانهای زندهی بدن در مرحلهی پرتاب و شرایط بیوزنی و برای تکمیل سیستمهای پشتیبانی حیات در اولین فضاپیمای سرنشیندار استفاده شد.
[ویرایش] نخستین انسان فضانورد
نخستین فضانورد جهان یوری گاگارین کیهاننورد روسی بود که روز ۲۳ فروردین ۱۳۴۰ با فضاپیمای وستوک-۱ به فضا رفت و در طول ۱۰۸ دقیقه مدار زمین را پیمود.
[ویرایش] نخستین زن فضانورد
نخستین زن فضانورد والنتینا ترشکووا کیهاننورد روسی است که در ۶ مارس ۱۹۶۳ میلادی با فضاپیمای وستوک-۶ به فضا رفت.
[ویرایش] نخستین راهپیمایی فضایی
- نخستین راهپیمایی فضایی توسط الکسی لئونوف کیهاننورد روسی در ۲۷ اسفند ۱۳۴۳ (۱۸ مارس سال ۱۹۶۵ میلادی) انجام شد. او پس از پوشیدن لباس فضایی از فضاپیمای واسخود-۲ خارج شد و به مدت ۲۰ دقیقه، در حالیکه با کابل مخصوص به فضاپیمای خود متصل بود در فضای بیکران شناور شد. در مدت زمانی که الکسی لئونوف در بیرون از فضاپیمای بسر میبرد، این فضاپیما در مدار زمین مسیری از شمال آفریقا تا شرق سیبری را پیمود.
[ویرایش] نخستین گام بر روی ماه
نخستین انسان بر روی ماه نیل آرمسترانگ فضانورد آمریکایی است که طی ماموریت آپولو ۱۱ در ۲۰ ژوییه سال ۱۹۶۹ میلادی بر روی ماه گام نهاد.
[ویرایش] نخستین فضانورد فارسیزبان
نخستین فضانورد فارسیزبان، عبدالاحد مهمند کیهاننورد افغان است که در ۲۹ اوت سال ۱۹۸۸ با فضاپیمای روسی سایوز تیام ۶ به فضا رفت و به مدت ۹ روز به همراه فضانوردان دیگر در ایستگاه فضایی میر به پژوهشهای اخترفیزیکی، پزشکی و بیولوژیکی پرداخت.
[ویرایش] نخستین گردشگر فضایی
نخستین گردشگر (توریست) فضایی، دنیس تیتو بازرگان و مهندس آمریکایی بود که با پرداخت حدود ۲۰ میلیون دلار در ۸ آوریل سال ۲۰۰۱ میلادی با فضاپیمای روسی سایوز تیام ۳۲ به فضا رفت و به مدت ۷ روز و ۲۲ ساعت در ایستگاه فضایی بینالمللی در مدار زمین اقامت داشت.
[ویرایش] نخستین فضانورد ایرانی
نخستین فضانورد و گردشگر فضایی ایرانی، انوشه انصاری است که با پرداخت حدود ۲۰ میلیون دلار با فضاپیمای روسی سایوز تیامای-۹ در روز ۲۷ شهریور ۱۳۸۵ به مدار زمین رفت و اقامت ۱۱ روزه خود را در ایستگاه فضایی بینالمللی آغاز کرد. انوشه انصاری ترجیح میدهد در مورد خود از عنوان «فضانورد همراه» بجای واژه «توریست فضایی» استفاده کند.
[ویرایش] نخستین فضانورد مسلمان
نخستین فضانورد مسلمان سلطان بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود شاهزادهی سعودی است که در ۱۷ ژوئن سال ۱۹۸۵ میلادی با فضاپیمای آمریکایی شاتل دیسکاوری به مدار زمین رفت.
[ویرایش] ترینهای فضانوردی
[ویرایش] طولانیترین اقامت در فضا
- رکورد طولانیترین اقامت پیوسته در فضا متعلق به والری پولیاکف کیهاننورد روسی است که به مدت ۴۳۷ روز متوالی در ایستگاه فضایی میر زندگی و پژوهش کرد.
- سرگئی کریکالیوف، دیگر فضانورد روسی رکورد طولانیترین اقامت ناپیوسته در فضا را دارا است؛ وی رویهم رفته با ۸۰۳ روز و ۹ ساعت و ۳۹ دقیقه اقامت در فضا طی شش ماموریت فضایی (شامل ۸ راهپیمایی فضایی)، بیشتر از هر انسان دیگری در فضا زندگی کرده است.[۲][۳]
[ویرایش] طولانیترین پرواز تکنفره
طولانیترین پرواز تکنفره به مدت ۴ روز و ۲۳ ساعت توسط والری بیکفسکی کیهاننورد روسی از ۱۴ تا ۱۹ ژوئن ۱۹۶۳ با فضاپیمای وستک ۵ انجام شد.
[ویرایش] بیشترین تعداد سفر فضایی
رکورد بیشترین تعداد سفرهای فضایی متعلق به فرانکلین چانگ دایاز فضانورد کاستاریکایی-آمریکایی و جری راس فضانورد آمریکایی است. وی ۷ پرواز فضایی را در پرونده خود ثبت کرده است.
[ویرایش] طولانیترین حضور پیوسته انسان در فضا
رکورد طولانیترین حضور پیوسته انسان در فضا متعلق به ایستگاه فضایی میر است. روسیه (و شوروی سابق) به مدت ۳۶۴۴ روز حضور بیوقفهی فضانوردان را در ایستگاه فضایی میر تضمین کردند. این دوره از ۵ سپتامبر ۱۹۸۹ آغاز و پس از ۲۲ پرواز فضاپیمای سایوز در ۲۹ اوت سال ۱۹۹۹ به پایان رسید. در طی این مدت، فضاپیمای آمریکایی شاتل نیز ۸ بار اقدام به انتقال فضانوردان به ایستگاه فضایی میر نمود.
[ویرایش] طولانیترین مدت اقامت بر سطح ماه
رکورد طولانیترین مدت اقامت بر سطح ماه متعلق به یوجین سرنن و هریسون اشمیت فضانوردان آمریکایی است. آنها در ماموریت آپولو ۱۷ پس از فرود بر ماه در ۱۱ دسامبر ۱۹۷۲، به مدت ۷۴ ساعت و ۵۹ دقیقه و ۴۰ ثانیه بر سطح ماه ماندند.
[ویرایش] دورترین سفر فضایی انسان
رکورد دورترین سفر فضایی انسان متعلق به فضانوردان آمریکایی ماموریت آپولو ۱۳ است. فضاپیمای آنها در ۱۵ آوریل ۱۹۷۰ در حالیکه به علت نقص فنی در حالت اضطراری بود، ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتر از زمین دور شد.
[ویرایش] جوانترین و پیرترین فضانوردان
- جوانترین فضانورد گرمان تیتوف کیهاننورد روسی است که در ۶ اوت ۱۹۶۱ میلادی در سن ۲۵ سالگی با فضاپیمای وستک ۲ به مدار زمین رفت.
- پیرترین فضانورد جان گلن سناتور و فضانورد سابق آمریکایی است که پس از بازنشستگی مجدداً در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۹۸ میلادی در سن ۷۷ سالگی با فضاپیمای شاتل دیسکاوری به مدار زمین رفت.
[ویرایش] جستارهای وابسته
- فضانوردان زن
- یوری گاگارین
- الکسی لئونوف
- نیل آرمسترانگ
- سرگئی ولکوف
- بانی دانبار
- والری کوباسوف
- گروه فضانوردان جوان
[ویرایش] از ویکیپدیای انگلیسی
- واسخود ۲ - اولین راهپیمایی فضایی
- لایکا - اولین موجود زنده در فضا
- لیست پروازهای فضایی سرنشیندار
- رکوردهای فضانوردی
[ویرایش] پانویس و منابع
- ↑ در زبان انگلیسی واژهٔ «آسترونات» (Astronaut) بطور کلی به معنای فضانورد است، ولی برای فضانوردن روسی (و شوروی سابق) معمولاً واژهٔ «کازمونات» (Cosmonaut) بکار میرود که برگرفته از واژهٔ روسی «کاسمانافت» (Космонавт) است. در زبان انگلیسی، برای فضانوردان چینی واژه «تایکونات» نیز (Taikonaut) بکار میرود.
- ↑ سرگئی کنستانتینوویچ کریکالیوف (انگلیسی). وبگاه شرکت انرگیا (ژانویه ۲۰۰۵). بازدید در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۷.
- ↑ زندگینامه کیهاننورد سرگئی کریکالیوف (انگلیسی). وبگاه ناسا (اکتبر ۲۰۰۵). بازدید در تاریخ ۷ مهر ۱۳۸۷.
[ویرایش] پیوند به بیرون
- دانش فضایی يك وبگاه فارسی برای گسترش و ترویج دانش و فناوری فضایی
- انوشه انصاری
- داستان یوری گاگارین و فضاپیمای وستک ۱
- در مورد لایکا اولین موجود زنده در فضا
