کژیشتف زانوسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کژیشتف زانوسی
Krzysztof Zanussi DSC 5408.jpg
Krzysztof Zanussi

(۲۰۱۰ میلادی)

زاده ۱۷ ژوئن ۱۹۳۹ (میلادی)
ورشو، لهستان
ملیت لهستانی
سال‌های فعالیت ۱۹۶۷ (میلادی) تا کنون
صفحه در وب‌گاه IMDb
صفحه در وب‌گاه سوره
گفتاورد
سینمای من ریشه در ادبیات دارد، گونه‌ای است از بیان انسانی، تصویرگری محض در سینما را برنمی‌تابم[۱].


کژیشتف زانوسی یا کریستوف زانوسی (به لهستانی: Krzysztof Zanussi) (زادهٔ ۱۷ ژوئن ۱۹۳۹ در ورشو) مولف، کارگردان٬ تهیه کننده و فیلم‌نامه نویس مشهور لهستانی است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

کژیشتف زانوسی اندکی پیش از آغاز جنگ دوم جهانی در هفدهمین روز از ششمین ماه میلادی سال ۱۹۳۹ برابر با ۲۶ خرداد ۱۳۱۸خورشیدی در ورشو به دنیا آمد[۲]. در بیست سالگی تحصیل در رشته فیزیک در دانشگاه ورشو را به اتمام رساند و پس از آن به فلسفه روی آورد و پس از سه سال تحصیل در دانشگاه یاگیلونیا واقع در شهر کراکوف، به دلیل تصمیم دانشگاه مبنی بر تعطیلی موقت این رشته آن را نیمه‌کاره رها ساخت. در پی آن، به دلیل دلبستگی به هنر و ادبیات، تحصیلاتش را در رشته کارگردانی در مدرسه عالی فیلم، تلویزیون و تئاتر در شهر ووج به مدت پنج سال ادامه داد و در سال ۱۹۶۷ میلادی دوره کارشناسی ارشد این رشته را نیز به پایان رسانید[۳].
وی نخستین فیلم بلند سینمایی‌اش را در آخرین سال تحصیل و با عنوان «مرگ کشیش (Śmierć prowincjała) ساخت. با همین فیلم در جشنواره‌های ونیز، مانهایم و مسکو موفق به دریافت چندین جایزه شد. با پایان تحصیلات، نخست در گروه موسوم به فیلم‌سازان آماتور به فعالیت پرداخت و پس از چهار سال به معاونت اتحادیه فیلم‌سازان لهستان برگزیده شد. از سال ۱۹۷۱ تا ۱۹۸۳ میلادی در این سمت مشغول به کار بود و همزمان به کار نویسندگی و کارگردانی می‌پرداخت. او همچنین طی سال‌های ۱۹۷۹-۱۹۷۵ میلادی سرپرستی شورای فدراسیون انجمن‌های نقد فیلم لهستان را عهده‌دار بود. زانوسی از سال ۱۹۸۰ میلادی و به موازات گسترش دامنه فعالیت‌هایش ابتدا مدیر هنری و پس از آن مدیر کل استودیوی فیلم تـُر (Tor) بوده‌است. وی در سال ۱۹۹۰ میلادی به مدیریت فدراسیون اروپایی کارگرانان فیلم (Fédération Européenne des Réalisateurs de l'Audiovisuel) برگزیده شد. در سال ۱۹۹۲ میلادی موفق به دریافت درجه پروفسوری از دانشگاه سیلسیا در شهر کاتویتسه (کاتوویتس) گردید. او همچنین در آکادمی فیلم اروپا(EFA)، هیات علمی آکادمی هنرهای زیبا و ادبیات در واتیکان، انجمن قلم و انجمن نویسندگان لهستان نیز عضویت دارد. از میان دیگر مسئولیت‌های زانوسی می‌توان به فعالیت در کمیته فرهنگی واتیکان به عنوان مشاور اشاره نمود[۴].
دو دانشگاه ژان پل دوم در لوبلین و دانشگاه اُپُلـِه در اوپوله به ترتیب در سال‌های ۲۰۰۴ و ۲۰۱۰ میلادی عنوان دکترای افتخاری خویش را به زانوسی اهدا کرده‌اند.

کژیشتف زانوسی تاکنون در کارنامه هنری خود کارگردانی ۲۶ فیلم بلند سینمایی و ۲۳ فیلم و سریال تلویزیونی و نیز تالیف ۱۳ کتاب را به ثبت رسانده است. او از فستیوال هایی چون لوکارنو، ماردل پلاته، روتردام و جشنواره فیلم فجر تهران برنده جوایزی شده است[۵]. زانوسی یکی از کارگردانانی است که سبک و آثارش الگوی نسل معاصر کارگردانان لهستانی متعلق به موج نو قرارگرفته است. از برجسته‌ترین شاگردان زانوسی می‌توان به اگنیشکا هلند (Agnieszka Holland) اشاره کرد.

ویژگی‌های آثار زانوسی[ویرایش]

آثار زانوسی ترکیبی از فلسفه٬ ادبیات و هنر است. کژیشتف زانوسی از دوستان و همفکران نزدیک کریشتوف کیشلوفسکی بود و هر دو به یک نحله فکری و هنری در سینمای لهستان تعلق دارند که به سینمای معناگرا یا سینمای موج نو تعبیر شده است. [۶] [۷]. آثار وی همچنین با نگاهی انتقادآمیز به لایه های مختلف جامعه کمونیستی همراه است[۸]. برای زانوسی٬ فیلم‌ وسیله‌ای است برای بیان اندیشه‌ای خاص و همیشه صحنه٬ تصویر٬ مکان و زمان در درجه دوم اهمیت قرار دارند[۹]. سناریوی اکثر فیلم‌هایش را خود نگاشته و در بسیاری موارد علاوه بر کارگردانی٬ تهیه کنندگی آن‌ها را نیز بر عهده داشته است. تعدادی از فیلم‌های زانوسی در خارج از لهستان و بیشتر در آلمان فیلم برداری و تهیه شده است٬ به همین دلیل نام اصلی بعضی از فیلم‌هایش به زبان آلمانی است.

آثار[ویرایش]

فیلم‌های بلند سینمایی[ویرایش]
زانوسی در حال کارگردانی فیلم فرد نامطلوب٬ مسکو ۲۰۰۴ م.
فیلم‌های تلویزیونی[ویرایش]
سری فیلم‌های تلویزیونی «داستان‌های پایان هفته»[ویرایش]
تالیفات[ویرایش]
  • در زمینه مونتاژ فیلم‌های آماتوری (O montażu w filmie amatorskim)٬ ۱۹۶۸ م.
  • مجموعه رمان: چهره در چهره، امتحان، شانس، کوه‌ها در تاریکی، نقش، فراسوی دیوار، مهربانی از پیش پرداخته شده، فرضیه، مرگ کشیش (Nowele filmowe: Twarzą w twarz. Zaliczenie. Szansa. Góry o zmierzchu. Rola. Za ścianą. Miłosierdzie płatne z góry. Hipoteza. Śmierć prowincjonała)، ورشو ۱۹۷۸ م.
  • فیلم‌نامه‌ها (Scenariusze filmowe)، ورشو ۱۹۷۸ م.
  • گفتگو در باره فیلم‌های آماتوری (Rozmowy o filmie amatorskim)٬ ۱۹۷۸ م.
  • قرارداد (Kontrakt)، ورشو ۱۹۸۰ م.
  • فیلم‌نامه‌ها - ۲ (Scenariusze filmowe II)، ورشو ۱۹۸۵ م.
  • فیلم‌نامه‌ها - ۳ (Scenariusze filmowe III)، ورشو ۱۹۹۲ م.
  • داستان‌های پایان هفته (Opowieści weekendowe. Cykl nowel telewizyjnych)، وروتسواو ۱۹۹۷ م.
  • زمان مردن فرارسیده‌است - مجموعه خاطرات و نظرات (Pora umierać. Wspomnienia, refleksje, anegdoty)، ورشو ۱۹۹۷ م.
  • فیلم‌نامه‌ها - ۴ (Scenariusze filmowe IV)، ورشو ۱۹۹۸ م.
  • بین بازار و سالن (Między jarmarkiem a salonem)، ورشو ۱۹۹۹ م.
  • شتر و گوش سوزنی (Wielbłąd i ucho igielne)، زاموشچ ۲۰۰۱ م.
  • «بیگوس» نمی‌میرد!... در اروپای خانوادگی (Bigos nie zginie!!!!... w rodzinnej Europie)، ورشو ۲۰۰۳ م.[۱۰]

مهم‌ترین جایزه‌ها[ویرایش]

  • جایزه وزارت فرهنگ و هنر لهستان برای خلاقیت هنری٬ ۱۹۷۱ م.
  • جایزه ویژه هیات داوران جشنواره فیلم ونیز برای فیلم قانون تغییر ناپذیر٬ ۱۹۸۲ م.
  • شیر طلایی جشنواره فیلم ونیز برای فیلم سال خورشید آرام٬ ۱۹۸۴ م.
  • جایزه ملی درجه یک لهستان برای فعالیت‌های هنری در زمینه سینما و تلویزیون٬ ۱۹۸۴ م.
  • نامزدی دریافت جایزه برتر گلدن گلوب برای فیلم سال خورشید آرام٬ ۱۹۸۵ م.
  • جایزه Lumière برای خلاقیت‌ های هنری در بخش فیلم٬ ۱۹۸۷ م.
  • جایزه کمیته سینماگران لهستان برای برترین فیلم ساز٬ ۱۹۹۱ م.
  • جایزه مخصوص هیات داوران جشنواره فیلم توکیو برای فیلم تاختن٬ ۱۹۹۶ م.
  • جایزه «سال‌های پایانی قرن بیستم» از سوی گروه بین المللی خوانندگان کتاب در سن مینیاتو٬ ۱۹۹۸ م.
  • جایزه آفرینش‌های هنری از سوی مجله فبیوفست (Febiofest) در پراگ٬ ۲۰۰۲ م.
  • جایزه برای همه فعالیت‌ها و خلاقیت‌های هنری٬ بیست و نهمین جشنواره فلاینو٬ ایتالیا
  • جایزه فیلم‌ساز برگزیده٬ نوزدهمین جشنواره بین المللی فیلم بیت‌المقدس
  • جایزه روبرت برسون از سوی وزارت فرهنگ واتیکان٬ اهدا شده در جشنواره ونیز٬ ۲۰۰۳ م.
  • جایزه پونتی فیچی از سوی انجمن اندیشه در ورشو٬ ۲۰۰۹ م.

منابع[ویرایش]

  1. مصاحبه با کژیشتف زانوسی، مجله Film (لهستان)، شماره ۱ ، سال ۱۹۹۲ میلادی
  2. زندگی‌نامه کژیشتف زانوسی در تارنمای culture.pl (بازدید: ۳ شهریور ۱۳۹۱ خورشیدی)
  3. کژیشتف زانوسی، تارنمای dzieje.pl (بازدید: ۳ شهریور ۱۳۹۱خورشیدی)
  4. زندگی‌نامه کژیشتف زانوسی، The European Graduate School (بازدید: ۷ شهریور ۲۰۱۲ میلادی)
  5. سرزمین‌های دور٬ روزنامه آفتاب یزد٬ شماره ۲۶۹۳ به تاریخ ۱۲ مرداد ۱۳۸۸ ٬ صفحه ۱۰
  6. همگام با ۳۰ دوره جشنواره فجر٬ سایت تحلیلی خبری عصر ایران
  7. داوران مسابقه سینمای معناگرا٬ بیست و سومین جشنواره فیلم فجر٬ کریستوف زانوسی (بازدید: ۱۱ شهریور ۱۳۹۱ خورشیدی)
  8. وقتی کیشلوفسکی «آماتور» بود٬ تارنمای واژه (بازدید: ۱۲ شهریور ۱۳۹۱ خورشیدی)
  9. کژیشتف زانوسی٬ آثار (بازدید: ۱۲ شهریور ۱۳۹۱ خورشیدی)
  10. کژیشتف زانوسی (Krzysztof Zanussi)، ویکی‌پدیا لهستانی، (بازدید: ۱۰ شهریور ۱۳۹۱ خورشیدی)

پیوند به بیرون[ویرایش]