کوه‌های سیوند

کوههای سیوند

کوههای سیوند ادامه رشته کوههای زاگرس می‌باشندکه بلندترین نقطه آن کوه سیاه می‌باشد.کوهها از قادرآباد و مشهد مرغاب آغاز شده ودر سیوند به بیشترین ارتفاع خود می‌رسد وپس از آن ارتفاع آن به تدریج کم شده تا در کمترین ارتفاع به نقش رستم می‌رسد که آثار باستانی نقش رستم در کم ارتفاع ترین نقطه کوه قرار دارد.ازبین این کوهها دره ایست که رود سیوند در آن جریان دارد.نقش رستم غار سیوند چشمه لیرک سیوند آبمعدنی سیوند معدن سنگهای هخامنشی سیوند کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند حوض لیرک سیوند غار وقدمگاه امام حسن عسکری (ع)سیوند کورهای آهک پزی سیوند قنات تاریخی آقل کمر سیوند آثار دختربرسیوند در بلاغی ده کانه سیوند گورستان پیش از اسلام سیوند یا خرفت خانه سیوند:در این کوه وشهراستخر پاسارگاد تنگه بلاغی سیوندخرابه پرد سیوند (پل سیوند) کاروانسرای شاه عباسی سیوند امامزاده عقیل علیه السلام سیوند وگورستان صفوی سیوند گورستان قدیم سیوند تپه‌های هخامنشی سیوند در دامنه‌های این کوه قرار دارند.

چشمه سارهای سیوند

چشمه سارهای فراوان از جمله چشمه‌های آبشاراوبرو، اندرز، خره، تقرگی، پلنگی، آبشار آقل کمر، سرچشمه(چشمه ابوالمهدی)، واپر، کنج، اشکفت، چال رونی، سم سم، آبشار اوشه گاه، پرد وردی، چال جانقلی و پاچه یادگاری است. بکرترین جای این کوه منطقه‌است وسیع که تنگ فشکنام دارد.

درختان وگیاهان سیوند

در این کوههادرختهای ونشک ژه الوک وکل همچنین گیاهان کوهی جاشیر روآسک کنگر لپو بندول خارج کارده درمنهوزیره کوهی فرنجمشکبوفور یافت می‌شود.<زیره و فرنجمشک سیوند> دارای عطر وبوی زیادوبنام زیره وفرنجمشک سیوند شهرت یافته و از قیمت بالایی برخوردار است.

حیات وحش سیوند

در این کوهها کبک، بزکوهی، آهو، خرس، گرگ، گراز، کفتار، خرگوش، جوجه تیغی وجغد دیده می‌شود.عقاب وجغد آن نمونه‌ای خاص است ودر موزه منابع طبیعی شیراز به عنوان جغدوعقاب سیوند شناخته می‌شوند

سیوند خرابه

شهر قدیم سیوند تا پیش از حمله محمود افغان که از غرب به امامزاده عقیل علیه السلام سیوند و گورستان قدیم سیوند از شرق به کاروانسرای سیوند در دامنه کوههای سیوند و در کنار رودسیوند واقع شده‌است. این مکان تاپیش از حمله محمودافغان شهری آباد بوده ودر حمله محمود بکلی ویران شده‌است. این مکان در ۵/۱ کیلو متری شمال شرق سیوند کنونی قراردارد. این مکان بارها مورد کاوشهای غیر قانونی قرار گرفته و مقدار زیادی از آن نیز توسط اهالی روستای قوام آباد تخریب شده‌است.

حوض لیرک سیوند

این حوض به زمان هخامنشیان بر می‌گردد که درزمانهای ساسانی وصفویه بارها تعمیرشده‌است.این حوض در کنار آب انباری به همین نام وبر روی چشمه آب معدنی سیوند قرار گرفته که امروزه با احداث کارخانه آب معدنی پارس تخریب شده وکارخانه نام جعلی سادات را برآن نهاده اگرچه بر روی آب معدنی آنرابه زمان آریایی‌ها وهخامنشیان نسبت داده آما سوال اینجاست که واژه عربی سادات درزمان هخامنشیان وآریایی‌ها چه می‌کرده اشت.

تنگه بلاغی

در جنوب غربی جلگه پاسارگاد تنگهٔ دراز و گودی است به نام تنگه بلاغی که محل رفت و آمد چارپایان و دام‌های طوایف باصری، کرد شولی، فارسی، عبدالیوسفی و عرب می‌باشد .چون این تنگه کوتاهترین راه بین ]]قادر آباد و سیوند [[است، ایالات نامبرده هنگام کوچ به ییلاق و همچنین برگشت از ییلاق از این راه می‌گذرند. درازای تنگه حدود ۱۲ کیلومتر و عرض آن ۲۰۰ تا ۵۰۰ متر می‌باشد ولی این پهنا قابل عبور نیست زیرا رودخانه سیوند و درختان انبوه و جنگلی اطراف رود عبور را مشکل کرده و تنها از کمر کوه که دارای راه باریکی است می‌توان گذشت .گذرگاه تنگه پس از گذشتن از پوزه‌های سنگ بر، تیرانداز، پوزه سرخ به دشت گسترده‌ای به نام دشت بلاغی می‌رسد. در آغاز تنگه در دامنه کوه راه باریکی به پهنای ۵/۱ متر و به درازای حدود ۲۰۰متر در سنگ کوه تراشیده شده که جالب و حائز اهمیت است و آثار آن می‌رساند که مربوط به دورانهای خیلی دور می‌باشد .برحسب نیاز به رفت و آمد بسیار، دیوار گذرگاه سنگی را از بالا تراش داده ودر بعضی جاها از یک متر تا ده متر پهنا داده‌اند . در وسط تنگه پایه‌های پلی دیده می‌شود که برای گذشتن از این سوی آب به سوی دیگر در قدیم الایام ساخته بودند. تنگه بلاغی به موازات تنگهٔ سعادت آباد قرارگرفته ولی همانقدر که تنگهٔ سعادت آباد خشک می‌باشد این تنگه با صفا و پر درخت است و بدون شک در دوران شاهنشاهی هخامنشی و قرنها پس از آن راه مواصلاتیتخت جمشید ونقش رستم واستخر به پاسارگاد از همین طریق بوده و از این شهر به سوی هگمتانه می‌رفتند. از سیوند تا پاسارگاد از راهتنگه بلاغی کمتر از ۲۰ کیلومتر راه است .در حالیکه از راه فعلی و سعادت آباد حدود ۵۰ کیلومتر فاصله‌است .

چشمه آب معدنی لیرک سیوند

چشمه آب معدنی لیرک سیوند در کیلومتر ۷۵ جاده شیراز- اصفهان و در دامنه کـوههای سیونددرارتفاعات ۲٬۲۰۰ متری سلسله جبال زاگرس، منطقه سیوند واقع شده‌است. از لحاظ کیفی یکی از بهترین آب‌های معدنی چشمه‌ای در کشور است که تاثیر محیطی بر آن از لحاظ آلودگی صفر است.

متاسفانه امروزه با احداث کار خانه با جعل تاریخی آب معدنی پارس کارخانه حوض و آب انبارچشمه را که به دوران ساسانیان می‌رسید را تخریب نموده‌است. ودر پی اقدامات میراث فرهنگی برای فرار از نام تخریبکار چشمه وآب انبار ساسانی لیرک سیوند آن را به چشمه سادات تغییر داده‌است.اگرچه بر روی آب معدنی آنرابه زمان آریایی‌ها وهخامنشیان نسبت داده آما سوال اینجاست که واژه عربی سادات درزمان هخامنشیان وآریایی‌ها چه می‌کرده اشت.

کاروانسرای شاه عباسی سیوند

کاروانسرای شاه عباسی سیوند: که در دوران صفویه بر کنار شهر قدیم سیوند(سیوند خرابه)که پیش از انقلاب قوام شیرازی رعیت‌های عشایر خود رادرآن ساکن کرد که امروزه سازمان میراث فرهنگی آنرا بنام کاروانسرای قوام آباد بدلیل مجاورت باروستای قوام آباد به ثبت رساندهاست این کاروانسرا امروزه بدست اهالی قوام آباد بسیار آسیب دیده واز درب ورودی گردویی آن بعنوان پل مورد استفاده قرار گرفته‌است.[

پرد سیوند(پل سیوند)

این پل به زمان هخامنشیان بر می‌گردد ودر زمانهای ساسانیان و صفویه تعمیر شده‌است.

گورستان پیش از اسلام سیوند یا خرفت خانه سیوند

-گورستان پیش از اسلام سیوند یا خرفت خانه:این مکان در وردی سیونددر مکانی بنام گلال سیوند قرار دارد در این گورستان خمرههای خالی زیادی که مربوط به دفن مردم عادی بوده فراوان از دامنه کوه بیرون آمده ونیز چندین گور ساخته شده در سنگ که مربوط به خواص بوده بر دامنه کوه وجود دارد. این مکان گورستان مردم سیوند در پیش از اسلام بوده‌است. این مکان در سالهای اخیر بنام خرفت خانه دربین مردم شهرت پیدا نموده‌است.

گورستان صفوی سیوند

این گورستان درکنار امامزاده عقیل واقع شده سنگهای این گورستان به صفویه ایلخانی وپیش از آن می‌رسد. بر روی تمامی سنگ‌ها پسوند سیوندی نگاشته شده‌است.سنگها در طول ۲ متر عرض ۳۰تا۴۰ سانتیمتر وارتفاع ۵۰تا ۶۰سانتیمر که در لبه‌های آن اسامی چهارده معصوم بصورت «صل علی» نگاشته شده و بر روی آن آیات قرآنی درخت گل وونام میتوتاریخ فوت وواژه سیوندی بصورت خط ثلث نوشته شده‌است. ازویژگیهای این گورستان تفاوت قائل نشدن بین قبور زنها ومردهاست. سنگقبر امزاده عقیل(سلطان کرم)وخیلی از سنگهای آن درسالهای اخیر ربوده شده‌است.این گورستان توسط اهالی روستای قوام آباد و بسبب تعریض جاده صدمات زیادی دیده‌است. این اثر بشماره ۱۵٬۰۳۵در تاریخ ۲۰فروردین ۱۳۸۶ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. در حالی که این گورستان سیوندیان بوده وروی هر قبر پسوند سیوندی هک شده وبا سیوند کنونی تنها ۲کیلومتر فاصله دارد اما اداره میراث فرهنگی آن را به سعادت آباد که ۳۰کیلومتر با آن فاصله دارد واگذار کرده‌است.

غار سیوند

این مکان در ۱کیلومتری متری سیوند بر فراز کوههای سیوند قرار دارد و یکی از نخستین پناهگاهای بشر است که در آن نقاشی‌ها و کنده کاری‌هایی در پیش از تاریخ کشف شده‌است. این اثر در تاریخ۱۱شهریور ۱۳۸۲بشماره ۹٬۸۳۲ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. این اثر بربالای سیوند خرابه ودر شرق امامزاده عقیل وگورستان صفوی سیوند قراردارد.

کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند

این کتیبه نخستین سندی است که در آن از سیوند نام برده شده‌است ودرآن چگونگی ساخت تخت جمشید شرح داده شده‌است این اثر در تاریخ ۷مهر ۱۳۵۴ به شماره ۱٬۱۱۱درفهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است.این اثر در کنار سیوند خرابه و گورستان کهن سیوند و در ۲۰۰متری سیوند کنونی بردامنه‌های کوههای سیوند واقع شده‌است.

تصاویر

جستارهای وابسته

• سیوند

• زبان سیوندی
• سد سیوند
• رود سیوند
• سیوندخرابه
• چشمه لیرک سیوند
• آبمعدنی سیوند
• حوض لیرک سیوند
• غار سیوند
• چشمه آب معدنی لیرک سیوند
• کتیبه پهلوی تنگ خشک سیوند
• گورستان صفوی سیوند
• باغهای سیوند
• غذاهای سیوندی
• تنگه بلاغی
• تخت جمشید
• معدن سنگهای هخامنشی سیوند
• نقش رستم
• پاسارگاد
• استخر
• نقش رجب
• خویی بوندول
• اوبنبا
• سید حمزه سیوندی

منابع

• شوارتس، پاول: جغرافیای تاریخی فارس، ترجمه کیکاوس جهانداری،
• دانشنامه فارس
• ایران مصور