کودتای ۲۲ خرداد ۱۳۸۸

کودتای ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ عبارتی است که برخی گروه‌ها و شخصیت‌های سیاسی و رسانه‌های بین‌المللی، به فعالیت‌های پیرامون انتخابات ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ ایران (که به روی کار آمدن دوبارهٔ محمود احمدی‌نژاد و دستگیری چهره‌های شاخص اصلاح طلب و بازداشت این افراد انجامید) اطلاق می‌کنند.

به گفته معترضین، در جریان این انتخابات محمود احمدی نژاد در مسیر انتخابات دست برد و خود را به عنوان نامزد پیروز با اکثریت بالای آرا به عنوان رئیس‌جمهور معرفی کرد و در میان از حمایت علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی و سپاه پاسداران برخوردار بوده‌است.

شکل‌گیری

آغاز مناقشه با تجمع نیروهای پلیس و نیروهای امنیتی وابسته به سپاه پاسداران، قطع سرویس پیام کوتاه و اختلال در شبکه تلفنی و اینترنت آغاز شد، در روز ۲۳ خرداد بسیاری از سایتهای ارتباط جمعی فیلتر شدند، امواج اختلالگر بر روی شبکه‌های خبری ماهواره‌ای (پارازیت) باعث قطع برخی شبکه‌ها شد و تجمع طرفداران میرحسین موسوی در اطراف وزارت کشور با خشونت سرکوب گردید.

پیش از اعلام نتایج ستاد مرکزی موسوی مورد حمله قرار گرفت و پس از آن نیز بسیاری از فعالان سیاسی از جمله اعضای شورای مرکزی حزب مشارکت ایران دستگیر شدند. تعداد دستگیر شدگان تا روز ۲۴ خرداد به یکصد تن رسید که در میانشان اعضای نیروهای ملی مذهبی و نهضت آزادی نیز دیده می‌شوند. با عدم تمدید ویزای خبرنگاران خارجی از آنان خواسته شده‌است که سریعا ایران را ترک کنند.

در اعتراض به اعلام نتایج انتخابات، ناآرامی‌های گسترده‌ای در تهران و سایر شهرها از جمله مشهد، شیراز، قزوین، اصفهان و تبریز روی داد که به شدت سرکوب شد. درگیری‌ها به کشته شدن دست کم ۳۰ نفر و زخمی شدن ده‌ها تن دیگر انجامید، که این خشونتها در روز شنبه ۳۰ خرداد ۱۳۸۸(شنبه سیاه)پس از بیانات آیت‌الله خامنه‌ای در نماز جمعه ۲۹ خرداد، شدت گرفت و بسیاری در این روز کشته شدند که تعداد کشته‌ها بر اساس منابع مختلف خبری داخلی و خارجی بین ۱۱ تا ۱۹ نفر اعلام گردید، که از جمله کشته شدگان ندا آقا سلطان می‌باشد .

تحلیل‌ها

سیدمحمد خاتمی رئیس‌جمهور سابق ایران روز دهم تیر پس از تأییدشدن انتخابات توسط شورای نگهبان در بیانیه‌ای گفت: «اگر این فضای مسموم تبلیغاتی و امنیتی ادامه پیدا کند با توجه به آنچه انجام گرفت و یک طرفه اعلام شد باید بگوییم کودتای مخملین علیه مردم و جمهوریت نظام صورت گرفته‌است».

جبهه مشارکت در بیانیه خود دولت محمود احمدی‌نژاد را به کودتا متهم کرد: "این اولین بار است که کودتاگران علیه جمهوریت نظام، با بدترین و خشن‌ترین شیوه‌ها مهم‌ترین رکن جمهوریت یعنی ریاست جمهوری را هدف قرار می‌دهند، مقامی که اگر برآمده از آرای واقعی ملت نباشد می‌تواند سرآغاز استبدادی بزرگ باشد" عباس میلانی، تاریخنگار آکادمیک سرشناس، و ابراهیم یزدی نیز از این انتخابات به عنوان یک کودتا یاد میکنند.

به اعتقاد گری سیک آنچه مقامات رسمی ایران انجام دادند در تعریف کلاسیک کودتا می‌گنجد یعنی اقدامات سازمان یافته‌ای برای غافلگیر کردن مخالفان خود؛ این کودتای یک گروه از خارج علیه طبقه حاکم نبود بلکه کودتای طبقه حاکم علیه مردم خود بود.

جستارهای وابسته

• احتمال تقلب در انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)
• پیامدهای اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۸۸)‏
• نامه ۲۹۳ نفر

پیوند به بیرون

• گاهشمار صد روز اعتراض انتخاباتی در ایران در بی‌بی‌سی فارسی
• Google News that covering Iran Coup
• ۲۹۳ نفر از نخبگان ایرانی: در برابر کودتا، متحد شوید
• از دیگر رسانه‌ها: کودتای سیاسی ایران
• گاردین: «اقدام به کودتا در ایران»
• از دیگر رسانه‌ها: کودتای سیاسی ایران
• «مجاهدین انقلاب» انتخابات ایران را «کودتا» خواند
• محسن مخملباف: یکصدا فریاد بزنیم کودتا شد
• جبهه مشارکت: نتایج انتخابات ریاست جمهوری، کودتا است
• برنده کودتا کیست؟
• شبه کودتا، مسوولش کیست
• ایران : کودتا یا انتخابات؟
• سحرخیز: رهبر کودتا آقای خامنه‌ای است
• An attempted coup in Iran
• Ahmadinejad's Coup D'Etat
• Khamenei's Coup
• A Time-Line Of The Coup
• A Coup Manual: What We Should Know About Iran's Election