کهن‌بال

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کهن‌بال
یک نمونه از کهن‌بال در موزه دانشگاه آکسفورد.
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: پرندگان
راسته: کهن‌بال‌سانان[۱]
تیره: کهن‌بالان[۲]
سرده: کهن‌بال‌ها

آرکئوپتریکس، یا کهن‌بال (به انگلیسی: Archaeopteryx)، دایناسوری گوشتخوار از دورهٔ ژوراسیک می‌باشد. این دایناسور از نیاکان پرندگان به شمار می‌رود که حدود ۱۵۰ تا ۱۵۵ میلیون سال قبل در دوره ژوراسیک در مجمع‌الجزایری در دریای گرمسیری کم‌عمق در جنوب آلمان زمانیکه اروپا خیلی نزدیک به استوا بوده‌است، می‌زیسته است. اندازه و شکل کهن‌بال مثل زاغی اروپایی[۳] است که می‌توانسته تا ۵/. متر در طول رشد کند. با وجود اینکه آن‌ها اندازهٔ کوچک، بالهای وسیع و توانایی برای پرواز داشتند، کهن‌بال نسبت به پرندگان امروزی اشتراکات بیشتری با دایناسورهای دَدپا کوچک داشتند، بخصوص ویژگی‌های بعدی را با دینونیکوسور[۴] درومااوساروس[۵] و ترودونتیدس[۶] به اشتراک گذاشتند، آرواره‌ها با دندان‌های تیز، سه انگشت با چنگال‌ها، یک دم استخوانی بلند، انگشتان پای دوم (چنگال کشنده)، پرها و ویژگی‌های اسکلتی مختلف.

آرکئوپتریکس از کلمه یونانی |ἀρχαῖος به معنی باستانی و کلمه یونانی |πτέρυξ به معنای بالدار گرفته شده و به معنای کهن‌بال است. این پرنده گاه با نام آلمانی Urvogel (نیا-پرنده) نیز نامیده می‌شود.

کهن‌بال، در سال ۱۸۶۱ در بندر باواریا کشف شد[۷]، و پس از فقط ۲ سال چارلز داروین تحقیقاتش را روی گونه اصلی منتشر کرد و یک بخشی از مدرک کلیدی بحث در مورد تکامل شد. در طی سال‌ها، بیشتر از نه سنگواره از کهن‌بال بدست آمده‌است.


پرنده

پگاه‌مرغ




نیم‌پرنده




Archaeopteryx




Xiaotingia





جهول‌پرنده



راهوناویس





Balaur




Avebrevicauda









جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کهن‌بال موجود است.


پانویس[ویرایش]

  1. Archaeopterygiformes
  2. Archaeopterygidae
  3. European Magpie
  4. deinonychosaurs
  5. dromaeosaurs
  6. troodontids
  7. «اولين دايناسور پرنده». همشهری آنلاین، ۲۰ مرداد ۱۳۸۳. بازبینی‌شده در ۱۸ بهمن ۱۳۸۹. 

منابع[ویرایش]

  • «آرکئوپتریکس»(انگلیسی)‎. ویکی‌پدیای انگلیسی. بازبینی‌شده در ۳۱ اکتبر ۲۰۰۸. 
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ کهن‌بال موجود است.