کمیسیون اصل نود قانون اساسی مجلس شورای اسلامی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کمیسیون اصل نود)
پرش به: ناوبری، جستجو

کمیسیون اصل نود یکی از کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی است که وظیفه محول شده به مجلس در اصل نودم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران را انجام می‌دهد.

اصل نود قانون اساسی[ویرایش]

در اصل نود قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران آمده‌است:

«هرکس شکایتی از طرز کار مجلس یا قوه مجریه یا قوه قضائیه داشته باشد، می‌تواند شکایت خود را کتباً به مجلس شورای اسلامی عرضه کند. مجلس موظف است به این شکایات رسیدگی کند و پاسخ کافی دهد و در مواردی که شکایت به قوه مجریه و یا قضائیه مربوط است رسیدگی و پاسخ کافی از آنها بخواهد و در مدت متناسب نتیجه را اعلام نماید و در موردی که مربوط به عموم باشد به اطلاع عامه برساند.»

وظائف و اختيارات قانوني كميسيون اصل نودم (90) قانون اساسي[ویرایش]

با توجه به اصل 90 قانون اساسي و ساير قوانين مربوط ، وظايف و اختيارات قانوني اين كميسيون عبارت است از: 1- سامان دادن و كارآمدسازي مجلس و نمايندگان 2- بررسي طرزكار قواي مجريه و قضائيه و مجلس براساس برنامه¬هاي مدون سالانه و مصوب كميسيون  3- رسيدگي به شكايت هاي مربوط به طرز كار مجلس، قوه مجريه و قوه قضائي 4- مطالبه پاسخ كافي از مجلس، قوه مجريه و قوه قضائيه 5- ارائه و اعلام نتيجه رسيدگي كميسيون به اشخاص ذينفع 6- اعلام نتيجه رسيدگي كميسيون به عموم در مواردي كه مربوطه به عموم باشد 7- ارائه و اعلام نتيجه رسيدگي¬كميسيون به¬مجلس در موردگزارش¬هاي قرائت شده¬كميسيونهاي تخصصي ازتريبون مجلس¬حسب تقاضاي¬آن كميسيون 8- مكاتبه با قواي سه گانه، وزارتخانه ها، ادارات، بنيادها، نهادهاي انقلابي، شركتهاي دولتي و مؤسساتي كه به نحوي از انحاء به يكي از قواي فوق الذكر مرتبط مي باشند و نيز مراجعه به آنها 9- اعلام تخلف مسئولين دستگاهها (در عدم پاسخگوئي به كميسيون يا عدم پاسخ صحيح به آن يا عدم اجابت دعوتهاي مربوطه) به مراجع صالحه قضائي جهت پيگيري و اعمال مجازات هاي قانوني 10- اعزام بازرس يا بازرسان جهت انجام تحقيق و بررسي شكايات 11- اعلام تخلف عملي دستگاهها به مراجع صالحه قضائي براي رسيدگي خارج از نوبت 12- اقدام قانوني نسبت به گزارش نهايي تحقيق و تفحص ها 13- ارائه گزارشهائي كه مربوط به عموم باشد به هيأت رئيسه مجلس و قرائت آن در جلسه علني مجلس 14- تقاضاي انجام بازرسي فوق العاده از سازمان بازرسي كل كشور 15- عضويت دو نفر از اعضاء كميسيون در هيأت مركزي نظارت بر امر انتخابات شوراهاي اسلامي كشوري (به انتخاب مجلس شوراي اسلامي)

فلسفهٔ وجودی[ویرایش]

از آنجا که شکایت از عملکردِ ارگان‌های وابسته به دولت در دیوان عدالت اداری ممکن است و شکایت از نهادهای قضایی نیز با رجوع به مراجع بالاتر قوهٔ قضائیه قابل پیگیریست. فلسفهٔ وجودی این اصل مربوط به زمانیست که شکایات افراد نتیجه‌بخش و یا ممکن نبوده و شخص به کلیتِ رفتاری یک قوه معترض باشد. در واقع این اصل به عنوان آخرین راه تظلم‌خواهیِ شکایت از طرز کار قوای سه‌گانه را در بر می‌گیرد و شکایت از نهادهای وابسته به دولت یا قوهٔ قضائیه بایستی در دستگاه‌های پیش‌بینی‌شده در قانون صورت گیرد.

کمیسیون اصل نود در رسانه‌ها[ویرایش]

مطرح شدن این کمیسیون در کشور به دوران حضور اصلاح طلبان در مجلس ششم باز می‌گردد. از آنجا که قوه قضائیه در آن هنگام در اختیار مخالفان جناح حاکم بر مجلس قرار داشت، خانواده‌های بسیاری از زندانیان سیاسی آخرین راهکار خود را توسل به کمیسیون اصل نود می‌دانستند. حسین انصاری راد در دوران چهارساله مجلس ششم ریاست این کمیسیون را برعهده داشت.

کمیته‌های فرعی[ویرایش]

کمیسیون اصل ۹۰ برای انجام وظایف خود، پنج کمیتهٔ کاری تصویب کرده‌است:

  • کمیتهٔ امور محرمانه
  • کمیتهٔ قضایی
  • کمیتهٔ سیاسی- نظامی
  • کمیتهٔ اقتصادی- فنی- عمرانی
  • کمیتهٔ فرهنگی- رفاهی- اجتماعی

در مجلس هفتم نیز سه کارگروه در داخل کمیسیون تعریف شده بود:

  • کارگروه مبازه با مفاسد اقتصادی
  • کارگروه نفت و انرژی
  • کارگروه دیوان داوری لاهه[۱]

اعضا[ویرایش]

در مجلس هشتم اعضای کمیسیون اصل نود که ۱۳ نفر می‌باشند به شرح زیر هستند[۲]: علی لاریجانی، محمد حسن ابوترابی، حمیدرضا حاجی بابایی، محمدرضا میر تاج الدینی، محمد آشوری، محمدرضا فاکر، علی بنایی، عبد الحسین ناصری، محمد ابراهیم نکونام، حسین اسلامی، سید فاضل موسوی، حسین فدایی و سید حاجی محمد موحد

اعضای کمیسیون اصل نود مجلس شورای اسلامی در سال چهارم مجلس هشتم:[۳]

ردیف نام خانوادگی و نام سمت
۱ نکونام محمدابراهیم رئیس
۲ فدائی آشیانی حسین نائب رئیس اول
۳ زاکانی علیرضا نائب رئیس دوم
۴ اسلامی حسین سخنگو
۵ اسداللهی غلامرضا دبیر اول
۶ موسوی سیدفاضل دبیردوم
۷ ابوترابی‌فرد سیدمحمدحسن عضو
۸ موحد سیدحاجی‌محمد عضو
۹ آقاتهرانی مرتضی عضو غیرثابت
۱۰ قمری داریوش عضو غیرثابت
۱۱ قاسمی گولک یوسف عضو غیرثابت
۱۲ کامران دستجردی حسن عضو غیرثابت
۱۳ ادیانی سیدعلی عضو غیرثابت
۱۴ سعادت حمید عضو غیرثابت
۱۵ شهریاری حسینعلی عضو غیرثابت
۱۶ نوروزی حسن عضو غیرثابت
۱۷ اخوان بهمن عضو غیرثابت
۱۸ هاشمی سیدعنایت‌اله عضو غیرثابت
۱۹ دستغیب (فرزندعلی‌اصغر) سیداحمدرضا عضو غیرثابت
۲۰ ذاکر سید سلمان عضو غیرثابت
۲۱ امیری (کهنوج) محمدرضا عضو غیرثابت

منابع[ویرایش]

  1. گفتگو با علی عسگری، روزنامه آفتاب، سمیه عظیمی
  2. «فاکر رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شد»(فارسی)‎. جام‌جم آنلاین. بازبینی‌شده در ۹ تیر ۱۳۸۸. 
  3. «اعضاء کمیسیون های مجلس هشتم، سال چهارم». وب‌گاه مجلش شورای اسلامی. بازبینی‌شده در ۰۷ ژانویه ۲۰۱۲. 

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]