کمانش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پدیده کمانش در عصای چارلی چاپلین

کمانش در علم مقاومت مصالح، به رفتاری گفته می‌شود که معمولاً از عضو تحت فشار (ستون، دیوار برشی، ...) سر می‌زند.همچنین گمان می رود که در زبان پارسی در گذشته واژه تنبش(اسم مصدر تنبیدن) با معنی کمانش یا buckling به کار میرفته است.(واژه های تنبان و تنبک از واژه های ساخته شده از این ریشه می باشند.) اعضای تحت فشار یک سازه، پیش از رسیدن به حداکثر مقاومت فشاری و در حقیقت پیش از شکست تحت اثر تنش تسلیم فشاری، تحت اثر پدیده کمانش دچار شکست خواهند گردید. هرچه ستون بلندتر و سطح مقطع کوچکتری داشته باشد(ستون لاغر)، زودتر تحت اثر پدیده کمانش تسلیم می‌گردد.[۱]

محاسبات[ویرایش]

کمانش در ستون‌ها پیش از هرچیز به ضریب لاغری ستون λ بستگی دارد. ضریب لاغری عبارت است از نسبت طول مهار نشده ستون به شعاع ژیراسیون. در حالت ایده‌آل که هیچگونه بار جانبی و خروج از محوریت بار وجود نداشته باشد، میزان بار بحرانی یک ستون فولادی از رابطه زیر به‌دست می‌آید.[۱]

F=\frac{\pi^2 EI}{(KL)^2}

در فرمول فوق K ضریب طول موثر ستون بوده و براساس شرایط تکیه گاهی در بالا و پایین ستون با مقادیر زیر جایگزین می‌شود.

ستون دوسر گیردار(مقید) ۰٫۵
ستون یک‌سر گیردار یکسر مفصل(مقید) ۰٫۷
ستون دوسر مفصل(مقید) ۱
ستون یک‌سر گیردار یک‌سر مفصل(نامقید) ۱
ستون یک‌سر گیردار یک‌سر ازاد ۲
ستون دوسر مفصل(نامقید) ۲

همچنین در معادله فوق E مدول الاستیسیته فولاد مصرفی، I ممان اینرسی مقطع و L طول مهار نشده ستون می‌باشند.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Wikipedia, the free encyclopediaBuckling (بازدید: ۲۲ ژوئن ۲۰۱۰)