کلیمالله توحدی
کلیمالله تَوَحُدی(کانیمال)، پژوهشگر و نویسنده کرمانج میباشد که در سال ۱۹۴۱ در روستای اوغاز تازه از توابع شیروان زاده شد.
محتویات |
زندگی نامه [ویرایش]
تولد و دوران کودکی [ویرایش]
کلیم الله توحّدی فرزند شیخ اسدالله توحّدی روحانی معروف ایل مرزنشین کرمانج سیوکانلو در دی ماه ۱۳۲۰ هجری شمسی در روستای اوغاز تازه متولد شد. منزل پدری اویک مجمع فرهنگی- مذهبی مردم منطقه بودکه از نیاکانش به طور موروثی به او رسیده و سپس به کلیم الله منتقل گردید. کلیم وقتی دیده به جهان گشود،چشمش بیش ازهرچیزی به کتابهای قطور و بزرگ جلدچرمی پدرش در تاقچه ها خیره شدو با دیدار این کتابها بزرگ و مانوس شد. درشبهای پائیزوزمستان در گرد هم آیی خردمندان ایل، قرآن خوانی وروضه خوانی وسپس نقالی و مثنوی خوانی و حکایت های تاریخی ورزمی ازپهلوانان ومرزداران سلحشوری چون سردار عوض، تحفه گل، ججوخان، آرازمحمدو... به میان می آمد و گاه نیز از روی تفنن بازی های شبانه محلی مانند پاشا و زیروکچه بازی به اجرا در می آمد. علاوه براین ها در همسایگی خانه پدری کلیم درمنزل عموهایش ملارمضان بخشی و ابراهیم، جلسه پرشور موسیقیدانان برگزار می شدکه کلیم نیز در آنجا گهگاه حضور می یافت وگوش به دهان هنرمندان ومجریان می سپرد. اوغاز تازه مرکزایل به دارالعلم سرحد قوچان معروف و یازده محفل فرهنگی، هنری داشت. بدین گونه کلیم پیش از این که درهفت سالگی درمهر ۱۳۲۷ به دبستان دولتی رودکی شش کلاسه اوغاز برود از این محافل سنتی فرهنگی توشه های فراوانی برچید و آن چه را که شنید در گوش و سینه و حافظه اش ضبط وآرشیو کرد.
علاقه به موسیقی [ویرایش]
اوبه بازیهاوسرگرمی های دوران کودکی علاقه زیادی نداشت. بلکه هرجانقالی وموسیقی ونوحه خوانی بود به آنجا روی می آورد. کلیم کم کم بزرگترشدودرزمینه موسیقی پیشرفت کرد.
موسیقی مذهبی [ویرایش]
وی نخست از موسیقی مذهبی آغازکرد. درهفت سالگی نقش حضرت سکینه دخترامام حسین رادرمراسم روزعاشورا اجرا می کرد که قنداق برادرش علی اصغر را لالایی می گفت.درسالهای بعدنقش طفلان مسلم راجرامی کردوچون به سن جوانی رسیدنقش حضرت قاسم وعلی اکبررااجرامی نمود. او وابوالفضل اوغازی نوحه خوانی را از ملارمضان بخشی وابراهیم وحیدرکوچک، عمووبنی اعمامش فراگرفتندومسجداوغاز را درماه محرم اداره می کردند.
موسیقی بومی [ویرایش]
این دوبا یکدیگر در جوانی روبه موسیقی بومی آوردند ودراین باره درمیان ایل خوش درخشیدندوبعددر رادیو کردی خراسان به اجرای برنامه های موسیقی پرداختند.
عاشقی [ویرایش]
کلیم درآغازجوانی عاشق ودلباخته دختری چادرنشین شدوبه همین سبب روستارارهاکردوبه چادرنشینی وکوچ وگله داری وچوپانی روی آورد.زیرابه مصداق رشته ای برگردنم افکنده دوست می کشدهرجاکه خاطرخواه اوست.
کوچ نشینی [ویرایش]
فضای روستاراکه دیگرقادرنبوداوراتغذیه وسرگرم سازدوبرایش تنگ ترونامناسب تربودرهاکرد.دراین مرحله، زیبایی کوچ نشینی بودکه باتنوع موسیقی وفرهنگ عامه مردم دیگرنواحی بویژه ترکمنهای شمال کشورآشنا شدودیوان مختومقلی ترکمن همتای جعفرقلی شاعروموسیقیدان معروف کردرادر یورت مرحوم ملامهدی ترکمن درقشلاق مرزی مراوه به دست آوردوآنراحفظ نمودوباموسیقی وزبان ترکمن آشناگردید.
خدمت سربازی [ویرایش]
کلیم درشهریور1342 به خدمت سربازی رفت. زیرادیگرکوچ نشینی هم که دوران سقوط چندین هزارسالی خودراآغاز کرده بود، برایش رنج آورمی نمود.دردوران خدمت سرودی برای لشکرساخت که ازرادیولشکرگرگان که هفته ای یکبارپخش می شد،اجراگردید.اوباسربازان کرماج وموسیقیدانان لشکرگرگان روزهای جمعه سمینار موسیقی ترتیب می داد.وی مقاله ای نیز برای ماهنامه ارتش فرستاد که دریکی ازشماره های آن وعده به چاپ رسیدن آنراداده بودند. کلیم که به زبانهای کردی وترکی وفارسی شعر می سرود، در مرکزلشکر باسرهنگ نوعی معاون قرارگاه به شعروشاعری ومشاعره پرداخت وبه تکمیل وزن و قافیه اشعارخویش مشغول شد.
استخدام در شهربانی [ویرایش]
درشهریور42 وباپایان خدمت سربازی درشهربانی کل کشوراستخدام شدوبرای دوره آموزش راهی دانشکده افسری پلیس شدومقام اول آموزشگاه پلیس رابه دست آوردوسپس به قوچان انتقال یافت.
ضبط آهنگ های قدیمی [ویرایش]
وی درسال 1345 باخریدیک دستگاه ضبط صوت ریلی فیلیپس ساخت هلندکه تازه به بازارآمده بود،به ضبط وجمع آوری موسیقی محله منطقه پرداخته وآهنگ های زیادی راازهنرمندان قدیمی ضبط نمودکه اکنون بیش از یکصدساعت موسیقی اصیل رادرآرشیوداردکه تمام مجریان آن روی درنقاب تیره خاک کشیده اند.
دانشگاه پلیس تهران [ویرایش]
کلیم ضمن خدمت درشهربانی قوچان علیرغم مشکلات زیاد به تحصیل اشتغال ورزیدوبطورمتفرقه هرسال درکلاسی قبول شدودرخرداد1350 پس ازاخذمدرک دیپلم ادبی درکنکوردانشگاه پلیس تهران ونیزدردانشگاه قضایی شبانه تهران پذیرفته شد. کلیم به دانشگاه پلیس رفت.ولی چندی بعدآنراباب میل خودنیافت وازخشونت موهن حاک بردانشکده به ستوه آمده وبه هرزحمت بوداستعفای خودراتقدیم سرتیپ کهنمویی فرمانده دانشگاه پلیس داد و به شهربانی قوچان برگشت.
دانشگاه مشهد [ویرایش]
سال بعددرکنکورسراسری دانشگاههادررشته فقه ومبانی حقوق اسلامی دردانشکده الهیات ومعارف اسلامی درردیف یازدهم قبول شدوسختی های فراوان پشت سرگذاشت تابه مشهدانتقال ودرکلاس درس اساتیدحضوریافت. چون درمحیط دانشکده الهیات امکان فعالیت درموسیقی نمی یافت، به شعرومقاله نویسی پرداخت که اشعارومقاله هایش راروزنامه های آفتاب شرق و خراسان ونشریات دانشگاه به چاپ می رسید.
کتابها [ویرایش]
وی بیش از شش کتاب و چند مقاله به چاپ رسانده است:
حرکت تاریخی کرد [ویرایش]
مهمترین اثر او که باعث شد مورد توجه قرار گیرد، کتابی است با نام حرکت تاریخی ایل کرد به خراسان در دفاع از تمامیت ارضی ایران. این کتاب ۸ جلد است که ۶ جلد آن تاکنون چاپ شده است. اولین جلد آن در سال ۱۳۵۹ منتشر گردید و سرو صدای زیادی به راه انداخت.عنوان اولین جلد کتاب حرکت تاریخی کرد به خراسان در دفاع از استقلال ایران است که در سال ۱۳۸۳ توسط آقای سید عدنان برزنجی در سنندج به زبان کردی ترجمه شد و به چاپ رسید. جلد ششم این مجموعه به قیام کلنل پسیان در خراسان و حوادث جانبی آن و وضعیت کردستان خراسان در دوران به سلطنت رسیدن رضاشاه می پردازد.
دیوان جعفرقلی [ویرایش]
تصحیح دیوان جعفرقلی از شاعران نامی کرد و از کرمانجهای قوچان با نام دیوان عرفانی جعفر قلی رنگلی ملک شعرای کرمانج با هم کاری آقای حمید محمدی از دیگر کارهای او است. این کتاب از شاهکارهای ادبیات کرمانج است و تصحیح آن پژوهش در شناخت این عارف برجستة کرمانج زبان، جعفرقلی زنگلی، را امکان پذیر می نماید.
اسفراین دیروز و امروز [ویرایش]
کتابی در مورد معرفی شهرستان اسفراین و سیر تاریخی آن، که اسفراین دیروز و امروز نام دارد. در این کتاب به جغرافیای اسفراین نیز پرداخته شده است.
ترانههای کرمانجی با ترجمه فارسی [ویرایش]
ترانههای کرمانجی با ترجمه فارسی عنوان کتاب دیگری از نویسنده است که در آن به جمع آوری و ترجمة ترانههای کرمانجی پرداخته است.
درخت چهل دستان [ویرایش]
درخت چهل دستان افسانههای کردی خراسان با ترجمه فارسی ازانتشارات محقق مشهد۱۳۷۹.
نادر صاحبقران [ویرایش]
کتاب نادر صاحبقران در مورد زندگی نادر شاه افشار از دیگر آثار او است. کتاب اخیر در سنندج و توسط نشر ژیار منتشر شده است. موضوعات جدی کتاب ۱۱۵۰ صفحه ای نادر صاحبقران، حوادث اجتماعی ایران در دوران تولد نادرشاه، فتوحات نادر، فرمانهای نادر و بیان نسب و سرگذشت سرداران نادر و....است. ویژگی دیگر کتاب، توجه به فرهنگ مردم و مسائل اجتماعی است استفاده از اشعار، داستانها و دیگر حرفهای مردم در باره نادر شاه، بررسی کردهای خراسان در این زمینه قابل اهمیت است.در نگارش کتاب از کتابهای مستند ومعتبر استفاده شده است. از آن جمله جهانگشای نادری و عالم آرای نادری اند که نویسنده به نقد تاریخی دو کتاب نیز پرداخته است.
