بارپرستی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از کالا پرستی)
پرش به: ناوبری، جستجو
صلیب مربوط به یکی از مراسم بارپرستان فرقه جان فروم. جزیره تانا، وانوآتو. ۱۹۶۷.

بارپرستی یا دین محموله‌ها (Cargo Cult) آیینی نسبتا جدید مربوط به قرن نوزدهم تا بعد از جنگ جهانی دوم است که در ملانزی اقیانوس آرام و گینه نو پدید آمد. البته در دیگر نقاط جهان نیز رفتارهای مشابهی دیده شده‌است. مردم بومی این مناطق که نمی‌توانستند تصور کنند محموله‌ها و کالاهای لوکس و پیشرفته‌ای که سفیدپوستان و استعمارگران به این نواحی آوردند ساخته دست انسان باشد آن محموله‌ها را فرستاده‌هایی از سوی نیاکان درگذشته خود پنداشتند که سفیدپوستان با روش‌های خود موفق به دست‌یابی به این محموله‌ها شده‌اند. به این خاطر مردم بومی کوشیدند تا با تقلید رفتار سفیدپوستان نظر نیاکان را جلب کنند تا بارها را به جای سفیدپوستان به بومیان تحویل دهند.

کل تاریخ برخی از این فرقه‌های بارپرست، از آغاز تا انقراض، در بعضی یادها مانده‌است. همهٔ این فرقه‌ها، با الگوی یکسانی پدید آمده‌اند.

جزیره‌نشینان متوجه شدند که هیچ یک از این اسباب و وسایل را خود مهاجران نمی‌سازند. وقتی دستگاهی نیاز به تعمیر پیدا می‌کرد، آن را از طریق بندر می‌فرستادند و دستگاه جدید به صورت بار توسط کشتی، یا بعدها هواپیما به جزیره می‌رسید. بومیان هیچ گاه ندیده بودند که سفیدپوستی چیزی را تعمیر کند، هرگز هم ندیده بودند که سفیدپوستی، کار مفیدی انجام دهد (پشت میز نشستن و کاغذبازی کردن، از نظر آنان مناسک مذهبی سفیدپوستان محسوب می‌شد، نه کار) پس اندیشیدند که «بار» باید منشایی فراطبیعی داشته باشد. به علاوه بعضی حرکات سفیدپوستان هم موید آن بود که گویی دارند فرایضی مذهبی به جا می‌آورند.

آنان برج‌هایی می‌ساختند و سیم‌هایی به آن وصل می‌کردند؛ می‌نشستند و به صدای جعبه‌های کوچکی گوش می‌دادند که نورانی بود و صداهای عجیبی از آن در می‌آمد؛ مردم بومی را وا می‌داشتند که لباس‌های همسان بپوشند و به شکل منظمی قدم بزنند و در نظر آن‌ها، کاری از این بی فایده تر پیدا نمی‌شد. بومیان، تصور کردند که کارهای غیر قابل فهم سفیدپوستان، مناسکی بود که آنان برای رضای خدایانی که برایشان «بار» می‌فرستادند انجام می‌دادند. اگر بومیان هم «بار» می‌خواستند، پس باید همان کارها را می‌کردند.

نکتهٔ قابل توجه این جاست که آیینهای بارپرستی به طور جداگانه در جزایری ایجاد شد که هم از لحاظ جغرافیایی و هم از لحاظ فرهنگی بسیار دور از هم بودند و اغلب این ادیان مدعی بودند که در روز قیامت، یک منجی، بار نهایی را خواهد آورد.[۱]

طی جنگ جهانی دوم و بلافاصله پس از آن فعالیت فرقه‌های بارپرست در منطقه اقیانوس آرام افزایشی چشمگیر داشت، چرا که اهالی این مناطق شاهد از راه رسیدن مقادیر زیادی محموله بوسیله ارتشیان ژاپنی و آمریکایی بودند. با پایان جنگ، پایگاه‌های نظامی تعطیل و جریان کالا و مواد متوقف شد.

یک فرقه ی مشهور بارباور که در جزیره ی تانا واقع در هبریدس نو شکل گرفته (و از سال ۱۹۸۰ وانواتو نامیده می‌شود) هنوز باقی است. این فرقه حول یک شخصیت مسیحایی به نام جان فروم شکل گرفته‌است. اسناد دولتی نشان می‌دهد که اولین بار در حوالی سال ۱۹۴۰ از جان فروم نام برده شده‌است، اما با وجود تازگی این اسطوره، وجود این فرد ثابت شده نیست.[۲]

در تلاش برای جلب و تداوم جریان محموله، پیروان این فرقه‌ها به تشریفات مذهبی توسل جستند و به اعمالی مانند شبیه سازی باند فرودگاه و هواپیما و دستگاههای مخابره رادیویی و تقلید رفتار متصدیان ارتشی آن دستگاهها روی آوردند.

گر چه در ۶۵ سال گذشته بسیاری از فرقه‌های بارباور منسوخ شده‌اند ولی برخی از آنها هنوز فعالند، از جمله:

استفاده استعاری از این واژه[ویرایش]

بعدها اصطلاح «بارپرستی» (Cargo Cult) به عنوان استعاره در مورد برخی روشهای صوری نیز بکار گرفته شده‌است. در این موارد، افراد از راه تکرار شرایط وقوع نتایج موفقیت آمیز گذشته در پی بازتولید آن نتایجند بدون توجه به اینکه آن شرایط یا ناکافیست یا اساسا با موجبات نتایج مزبور ربطی ندارد. این مورد آخر نمونه‌ای است از مغلطه علت شمردن مقدم.

استفاده استعاری از «بارپرستی» را ریچارد فاینمن با سخنرانی خود در مراسم فارغ التحصیلی سال ۱۹۷۴ مؤسسه فناوری کالیفرنیا رایج کرد. در این سخنرانی که بعدا تبدیل به فصلی از کتابش بنام ««حتماً شوخی می‌کنید آقای فاینمن!» شد وی با ابداع عبارت «علم بارپرست‌گونه» فعالیتی را توصیف کرد که مزین به برخی نشانه‌های علم واقعیست (همچون انتشار در نشریه‌های علمی)، ولی بر پایه آزمایشهای صادقانه استوار نیست.

بعدها اصطلاح «برنامه نویسی بارپرستانه» برای توصیف نرم افزاری بکار گرفته شد که حاوی عناصریست مفید در دیگر برنامه‌های رایانه‌ای ولی بی ربط با مورد کاربرد فعلی.

نویسنده‌ای بنام چینوا آچبه (Chinua Achebe) در کتاب سال ۱۹۸۴ خود بنام «مشکل نیجریه» (The Trouble with Nigeria) از «ذهنیت بارپرست‌گونه» رهبران بسیاری از کشورهای در حال توسعه انتقاد کرد که احکام بلندپروازانه‌ای برای آینده کشورشان صادر می‌کنند ولی برای تحقق آن پیشرفتها تلاش لازم را بخرج نمی‌دهند.

همچنین رجوع شود به[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. کنکاش در بهشت / دیوید اتنبورو
  2. پندار خدا / ریچارد داوکینز / ترجمهٔ ا. فرزام / نسخهٔ الکترونیکی

Cargo Cult در ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]