کیشکالا
کیشکالا[۱] یا بار باوری آیینی نسبتا جدید مربوط به قرن نوزدهم تا بعد از جنگ جهانی دوم است که در جزایر ملانزی اقیانوس آرام و گینه نو پدید آمد. البته در دیگر نقاط جهان نیز رفتارهای مشابهی دیده شدهاست.
کل تاریخ برخی از این فرقه های بارپرست، از آغاز تا انقراض، در بعضی یادها ماندهاست. همهٔ این فرقه ها، با الگوی یکسانی پدید آمدهاند.
به نظر میرسد که این آیینها ناشی از آشناشدن بومیان با ابزار آلات جدید و عجیب مهاجران سفیدپوست باشد. جزیره نشینان متوجه شدند که هیچ یک از این اسباب و وسایل را خود مهاجران نمیسازند. وقتی دستگاهی نیاز به تعمیر پیدا میکرد، آن را از طریق بندر میفرستادند و دستگاه جدید به صورت بار (Cargo) توسط کشتی، یا بعدها هواپیما به جزیره میرسید. بومیان هیچ گاه ندیده بودند که سفیدپوستی چیزی را تعمیر کند، هرگز هم ندیده بودند که سفیدپوستی، کار مفیدی انجام دهد(پشت میز نشستن و کاغذبازی کردن، از نظر آنان مناسک مذهبی سفیدپوستان محسوب میشد، نه کار) پس اندیشیدند که "بار" باید منشایی فراطبیعی داشته باشد. به علاوه بعضی حرکات سفیدپوستان هم موید آن بود که دارند فرایضی مذهبی به جا میآورند.
آنان برجهایی میساختند و سیمهایی به آن وصل میکردند؛ مینشستند و به صدای جعبههای کوچکی گوش میدادند که نورانی بود و صداهای عجیبی از آن در میآمد؛ مردم بومی را وا میداشتند که لباسهای همسان بپوشند و به شکل منظمی قدم بزنند و در نظر آنها، کاری از این بی فایده تر پیدا نمیشد. بومیان، تصور کردند که کارهای غیر قابل فهم سفیدپوستان، مناسکی بود که آنان برای رضای خدایانی که برایشان "بار" میفرستادند انجام میدادند. اگر بومیان هم "بار" میخواستند، پس باید همان کارها را میکردند.
نکتهٔ قابل توجه این جاست که آیینهای بار باوری به طور جداگانه در جزایری ایجاد شد که هم از لحاظ جغرافیایی و هم از لحاظ فرهنگی بسیار دور از هم بودند و اغلب این ادیان مدعی بودند که در روز قیامت، یک منجی، بار نهایی را خواهد آورد.[۲]
طی جنگ جهانی دوم و بلافاصله پس از آن فعالیت فرقههای بارباور در منطقه اقیانوس آرام افزایشی چشمگیر داشت، چرا که اهالی این مناطق شاهد از راه رسیدن مقادیر زیادی محموله بوسیله ارتشیان ژاپنی و آمریکایی بودند. با پایان جنگ، پایگاههای نظامی تعطیل و جریان کالا و مواد متوقف شد.
یک فرقه ی مشهور بارباور که در جزیره ی تانا واقع در هبریدس نو شکل گرفته (و از سال ۱۹۸۰ وانواتو نامیده میشود) هنوز باقی است. این فرقه حول یک شخصیت مسیحایی به نام جان فروم شکل گرفتهاست. اسناد دولتی نشان میدهد که اولین بار در حوالی سال ۱۹۴۰ از جان فروم نام برده شدهاست، اما با وجود تازگی این اسطوره، وجود این فرد ثابت شده نیست.[۳]
در تلاش برای جلب و تداوم جریان محموله، پیروان این فرقهها به تشریفات مذهبی توسل جستند و به اعمالی مانند شبیه سازی باند فرودگاه و هواپیما و دستگاههای مخابره رادیویی و تقلید رفتار متصدیان ارتشی آن دستگاهها روی آوردند.
گر چه در ۶۵ سال گذشته بسیاری از فرقههای بارباور منسوخ شدهاند ولی برخی از آنها هنوز فعالند، از جمله:
- فرقه جان فروم (John Frum) در جزیره تانا (Tanna) در وانواتو (Vanuatu)
- فرقه تام ملوان (Tom Navy) جزیره تانا در وانواتو
- جنبش شاهزاده فیلیپ در جزیره تانا در وانواتو
- فرقه بارباور یالی (Yali) در منطقه ماندانگ (Mandang) در پاپوا (Papua) در گینه نو (New Guinea)
- جنبش پالیو (Paliau) در جزیره مانوس (Manus) در پاپوا در گینه نو
- انجمن پلی (Peli) در پاپوا در گینه نو
- جمعیت پومیو کیوونگ (Pomio Kivung) در پاپوا در گینه نو
محتویات |
استفاده استعاری از این واژه[ویرایش]
بعدها اصطلاح "بار باوری" (Cargo Cult) به عنوان استعاره در مورد برخی روشهای صوری نیز بکار گرفته شده است. در این موارد، افراد از راه تکرار شرایط وقوع نتایج موفقیت آمیز گذشته در پی بازتولید آن نتایجند بدون توجه به اینکه آن شرایط یا ناکافیست یا اساسا با موجبات نتایج مزبور ربطی ندارد. این مورد آخر نمونه ایست از مغلطه علت شمردن مقدم یا تسبیب ماتقدم (post hoc ergo propter hoc).
استفاده استعاری از "بار باوری" را ریچارد فاینمن با سخنرانی خود در مراسم فارغ التحصیلی سال ١٩٧٤ مؤسسه فناوری کالیفرنیا (California Institute of Technology) رایج کرد. در این سخنرانی که بعدا تبدیل به فصلی از کتابش بنام "«حتماً شوخی میکنید آقای فاینمن!" شد وی با ابداع عبارت "علم بار باورانه" (Cargo Cult Science) فعالیتی را توصیف کرد که مزین به برخی نشانه های علم واقعیست (همچون انتشار در نشریه های علمی)، ولی بر پایه آزمایشهای صادقانه استوار نیست.
بعدها اصطلاح "برنامه نویسی بارباورانه" (Cargo Cult Programming) برای توصیف نرم افزاری بکار گرفته شد که حاوی عناصریست مفید در دیگر برنامه های کامپیوتری (رایانه ای) ولی بی ربط با مورد کاربرد فعلی.
نویسنده ای بنام چینوا آچبه (Chinua Achebe) در کتاب سال ١٩٨٤ خود بنام "مشکل نیجریه" (The Trouble with Nigeria) از "ذهنیت بارباورانه" رهبران بسیاری از کشورهای در حال توسعه انتقاد کرد که احکام بلندپروازانه ای برای آینده کشورشان صادر میکنند ولی برای تحقق آن پیشرفتها تلاش لازم را بخرج نمیدهند.
همچنین رجوع شود به[ویرایش]
- شوک فرهنگی
- سحرپنداری
- پندار آرزومندانه
- توطئه علیه مردم ناآگاه
- First contact
- Island of the Sequined Love Nun (جزیره راهبه عشق با پوششی از پولک)
- Johnson cult (فرقه جانسن)
- Meet the Natives: USA (اینها بومیان ایالات متحده اند)
- Operation Christmas Drop (عملیات کمک رسانی هوایی نوئل)
- Prosperity theology (الهیات رفاه)
- The Gods Must Be Crazy (خدایان باید دیوانه باشند)
منابع[ویرایش]
Cargo Cult در ویکیپدیای انگلیسی
پیوند به بیرون[ویرایش]
- فیلم مستند ۹ دقیقهای در باره کیشکالا در یوتیوب
- Burning Man 2013 Art Theme: Cargo Cult (موضوع بخش هنری جشنواره سال ٢٠١٣ مرد سوزان)
- Vanuatu cargo cult marks 50 years (پنجاهمین سالگرد بار باوری در وانواتو)
- مقاله ای بنام In John we Trust (به جان (John) توکل میکنیم) در مجلهSmithsonian
- Cargo cults (فرقه های بار باور) بانضمام فهرست کتب مربوطه
