ژئوپارک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گردشگران در ژئوپارک جزیره قشم

ژئوپارک منطقه‌ای است که در آن، میراث زمین شناختی آن ناحیه، با مدیریتی دقیق و دائمی حفظ و نگهداری می‌شودو با وسعت کافی که مرزهای آن به وضوح مشخص شده و چندین پدیده بارز زمین‌شناسی در محدوده آن قرار گرفته باشد. این محدوده باید بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش مؤثری ایفا نماید. ژئوپارک ممکن است علاوه بر پدیده‌های زمین‌شناسی از آثار تاریخی، بوم‌شناسی، باستان‌شناسی و میراث فرهنگی و طبیعی دیگر برخوردار باشد.[۱].[۲]

تعاریف[ویرایش]

ژئوپارک طبق تعریف یونسکو گستره ای است با مرزهای کاملاً آشکار و پهنه کافی که دربرگیرنده چند پدیده زمین شناسی کمیاب و برجسته بوده و در آن گستره جاذبه های طبیعی، تاریخی و فرهنگی ارزشمند نیز یافت شود. این گستره باید از برنامه های مدیریت گسترش و بهره برداری و طرح های حفاظتی برخوردار باشد و توان بالا بردن سطح اقتصادی جامعه محلی و جلب همکاری های مردمی را دارا باشد. افزون بر تعریف رسمی یونسکو می توان گفت: " ژئوپارک محدوده ای است که ویژگی اصلی آن وجود ژئوسایت های پر اهمیت، طبیعت و محیط زیست غنی، ویژگی های فرهنگی جذاب و از همه مهم تر مشارکت و حضور فعال جامعه محلی در برنامه های توسعه، حفاظت و پایداریست." [۳]

ژئوپارک در جهان[ویرایش]

ثبت محدوده‌هایی تحت حفاظت و مشخص برای گردشگری با عنوان ژئوپارک در دنیا از سال ۲۰۰۰ میلادی رواج دارد و تاکنون بیش از هشتاد ژئوپارک در دنیا به ثبت فهرست ژئوپارک‌های جهانی یونسکو رسیده‌است. در حال حاضر چین اولین کشور آسیایی است که بیشترین تعداد ژئوپارک جهانی و ملی دارد. ژئوپارک جزیره قشم اولین ژئوپارک ایران و خاورمیانه است.

ژئوپارک در ایران[ویرایش]

بطورکلی اکثر مناطق تحت حفاظت چهارگانه کشور قابلیت تیدیل به ژئوپارک ملی دارند و تعداد ۵۰ پتانسیل برای ژئوپارکهای آتی کشور پیش‌بینی شده‌است. هنوز در میان پژوهشگران مختلف مفاهیم مربوط به ژئوسایت و ژئوپارک مبهم مانده‌است درحالیکه ژئوپارک معنای وسیعتری از ژئوسایت دارد.[۴]

در اطلس توانمندي‌هاي ژئوپارك و ژئوتوريسم ايران،امري‌كاظمي 22 منطقه را در ايران به عنوان مناطق پيشنهادي براي معرفي و ثبت تحت عنوان ژئوپارك به تفصيل معرفي كرده است.[۵]

ژئوپارک ملی جلفا و ژئوپارک جهانی جلفا-ارسباران در شمال استان آذربایجان شرقی درمنطقه جلفا دومین محدوده پیشنهادی رسمی کشور به سازمان یونسکو است که شناسایی وپیشنهاد اولیه آنها توسط بهرام نکوئی صدری در سال ۱۳۸۷ انجام شده‌است.[۶]


ژئوپارک قشم[ویرایش]

نخستین ژئوپارک خاورمیانه در جزیره قشم به عضویت شبکه جهانی ژئوپارکهای ملی تحت‌حمایت یونسکو درآمده‌است.[۷]

خروج ژئو پارک قشم از فهرست یونسکو[ویرایش]

در دی ماه سال ۱۳۹۱ ، خبرگزاری مهر گزارش داد که ژئو پارک قشم ، به دلیل ناتوانی مدیران سازمان منطقه آزاد قشم در انجام معیارهای ثبت جهانی ژئوپارک از فهرست یونسکو خارج شد.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. اشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  2. تاج بخش، سحرناز، «ژئوپارک‌ها، چشم انداز چهار بیلیون ساله زمین از فراز فرداها»، ماهنامه علوم زمین و معادن، شماره ۴، سال ۱۳۸۵، ص ۱۶.
  3. ع.ر. امری کاظمی، 1391، اطلس میراث زمین شناختی ایران
  4. حاج علیلو ب و نکوئی صدری ب (۱۳۹۰) ژئوتوریسم، تهران- انتشارات دانشگاه پیام نور کشور
  5. ع. امري‌كاظمي، 1388، اطلس توانمندي‌هاي ژئوپارك و ژئوتوريسم ايران، سازمان زمين‌شناسي و اكتشافات معدني كشور
  6. نکوئی صدری ب (۱۳۸۸) مبانی زمین گردشگری با تاکید برایران انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت)
  7. اشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  8. نخستین ژئو پارک خاورمیانه در قشم سرانجام از فهرست یونسکو خارج شد

پیوند به بیرون[ویرایش]