ژئوپارک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
گردشگران در ژئوپارک جزیره قشم

ژئوپارک‌ (به انگلیسی: Geopark)، معادل با "زمین گردشگاه"، منطقه‌ای است که در آن، میراث زمین شناختی آن ناحیه، با مدیریتی دقیق و دائمی حفظ و نگهداری می‌شودو با وسعت کافی که مرزهای آن به وضوح مشخص شده و چندین پدیده بارز زمین‌شناسی در محدوده آن قرار گرفته باشد. این محدوده باید بتواند در توسعه اقتصادی جوامع پیرامون خود نقش مؤثری ایفا نماید. ژئوپارک ممکن است علاوه بر پدیده‌های زمین‌شناسی از آثار تاریخی، بوم‌شناسی، باستان‌شناسی و میراث فرهنگی و طبیعی دیگر برخوردار باشد.[۱].[۲]

تعاریف[ویرایش]

“ژئوپارک( یا زمین گردشگاه) محدوده ای تحت حفاظت است که علاوه بر غنای ژئوسایتها شامل مکانهای دارای آثار تاریخی، فرهنگی و تنوع طبیعت زنده ( اکوسایتها) باشد و با مدیریت کارآمد و آموزش مناسب افراد محلی، با جذب گردشگر با محوریت آموزش تفریحی – تفرجی مفاهیم زمین شناسی و محیط زیست به عموم مردم، بتواند با تفسیر موثر تمامی جاذبه ها به پرکردن اوقات فراغت گردشگران بپردازد چنانچه این اقدامات بتواند به بهبود پایدار وضعیت اقتصادی – اجتماعی ساکنان محلی و درنهایت ملی منجر شود” .[۳]

سازمان علمی فرهنگی یونسکو، ژئوپارک را یک محدوده معین جغرافیایی تعریف می‌کند که شامل چند پدیده خاص و زیبای زمین‌شناسی است. در این محدوده ممکن است علاوه بر جاذبه‌های زمین‌شناسی تعدادی جاذبه‌های طبیعی، فرهنگی، هنری و تاریخی هم وجود داشته باشد.

ژئوپارک در جهان[ویرایش]

ثبت محدوده‌هایی تحت حفاظت و مشخص برای گردشگری با عنوان ژئوپارک در دنیا از سال ۲۰۰۰ میلادی رواج دارد و تاکنون بیش از هشتاد ژئوپارک در دنیا به ثبت فهرست ژئوپارک‌های جهانی یونسکو رسیده‌است. در حال حاضر چین اولین کشور آسیایی است که بیشترین تعداد ژئوپارک جهانی و ملی دارد. ژئوپارک جزیره قشم اولین ژئوپارک ایران و خاورمیانه است.

ژئوپارک در ایران[ویرایش]

بطورکلی اکثر مناطق تحت حفاظت چهارگانه کشور قابلیت تیدیل به ژئوپارک ملی دارند و تعداد ۵۰ پتانسیل برای ژئوپارکهای آتی کشور پیش‌بینی شده‌است. هنوز در میان پژوهشگران مختلف مفاهیم مربوط به ژئوسایت و ژئوپارک مبهم مانده‌است درحالیکه ژئوپارک معنای وسیعتری از ژئوسایت دارد.[۴]

ژئوپارک ملی جلفا و ژئوپارک جهانی جلفا-ارسباران در شمال استان آذربایجان شرقی درمنطقه جلفا دومین محدوده پیشنهادی رسمی کشور به سازمان یونسکو است که شناسایی وپیشنهاد اولیه آنها توسط بهرام نکوئی صدری در سال ۱۳۸۷ انجام شده‌است.[۵] مناطقی مثل البرز مرکزی، خلیج گواتر منطقه چابهار ایران، ، مجموعه پارک ملی کویر و تعدادی دیگر از مناطق در ایران قابلیت تبدیل شدن به ژئوپارک را دارند.[۶]

ژئوپارک قشم[ویرایش]

نخستین ژئوپارک خاورمیانه در جزیره قشم به عضویت شبکه جهانی ژئوپارکهای ملی تحت‌حمایت یونسکو درآمده‌است.[۷]

خروج ژئو پارک قشم از فهرست یونسکو[ویرایش]

در دی ماه سال ۱۳۹۱ ، خبرگزاری مهر گزارش داد که ژئو پارک قشم ، به دلیل ناتوانی مدیران سازمان منطقه آزاد قشم در انجام معیارهای ثبت جهانی ژئوپارک از فهرست یونسکو خارج شد.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. اشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  2. تاج بخش، سحرناز، «ژئوپارک‌ها، چشم انداز چهار بیلیون ساله زمین از فراز فرداها»، ماهنامه علوم زمین و معادن، شماره ۴، سال ۱۳۸۵، ص ۱۶.
  3. نکوئی صدری، بهرام (1390) " نقش ژئواینترپرتیشن در توسعه ژئوتوریسم ایران"، سی دی مجموعه مقالات ارائه شده در اولین همایش ملی گردشگری و توسعه پایدار دراستان سیستان و بلوچستان – دانشکده جغرافیا و برنامه ریزی محیطی، دانشگاه آزاد اسلامی – زاهدان ، 4 الی 6 خرداد 1390 صص 523 الی 534 .
  4. حاج علیلو ب و نکوئی صدری ب (۱۳۹۰) ژئوتوریسم، تهران- انتشارات دانشگاه پیام نور کشور
  5. نکوئی صدری ب (۱۳۸۸) مبانی زمین گردشگری با تاکید برایران انتشارات سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت)
  6. رحیم‌پور، علی، «ژئوتوریسم سفر به عجایب زمین»، ماهنامه سفر، شماره ۱۳، سال ۱۳۸۶، ص ۱۱.
  7. اشنایی با جزیره قشم، جغرافیای طبیعی، نخستین ژئوپارک کشور در جزیره قشم
  8. نخستین ژئو پارک خاورمیانه در قشم سرانجام از فهرست یونسکو خارج شد

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ژئوپارک موجود است.