چشم نظارهگر
| خدا |
|---|
|
مفاهیم عمومی مفاهیم اختصاصی ویژگیها خدا و انسان |
چشم نظارهگر (به انگلیسی: Eye of Providence یا all-seeing eye of God) نمادی است متشکل از یک چشم که اغلب توسط پرتوهایی از نور احاطه میشود و معمولا در یک مثلث قرار میگیرد. گاهی اوقات چشم نظارهگر به عنوان چشم خدا که در حال نظاره کردن بشریت است در نظر گرفته میشود.[۱]
در دورهٔ مدرن، شاخصترین و درخور توجهترین تصویرسازی از چشم نظارهگر، رویهٔ پشتیی نشان بزرگ ایالات متحدهٔ آمریکاست که بر روی اسکناس یک دلاری آن کشور نقش بستهاست.[۱]
محتویات |
استفادهٔ مذهبی از چشم [ویرایش]
ردپای تصویرسازی از چشم نظارهگر را میتوان در اسطورهشناسی مصری و چشم هورس یافت. همچنین در آیین بودایی که در سرتاسر کتب مقدسشان از بودا معمولا با صفت «چشم جهان» یاد میشود نیز به چشم میخورد و نشانگر سهگانهای به شکل مثلث است که تیراتنا یا سه گوهر نام دارد.[۱]
در پیکرنگاری قرون وسطی و رنسانس در اروپا، چشم (اغلب به همراه مثلثی که احاطهاش کردهاست) نمادی آشکار از تثلیث مسیحیت بود. در تصویرنگاریهای قرن هفدهم از چشم نظارهگر، ابر و یا انوار خورشید، چشم را احاطه کردهاند.[۱]
ایالات متحده [ویرایش]
در ۱۷۸۲، چشم نظارهگر به عنوان بخشی از نمادهای به کار رفته در پشت نشان بزرگ ایالات متحده انتخاب شد. به کار رفتن این نماد برای اولین بار توسط اولین کمیته از سه کمیتهای که مأمور طراحی نشان شدند پیشنهاد شد و ایدهٔ اصلی آن به پیر اوژن دوسیمیتیر نسبت داده میشود.[۱]
بر روی نشان، عبارات Annuit Cœptis (به معنای در انجام وظایفمان یاریمان کردهاست) و Novus Ordo Seclorum (به معنای نظم نوین اعصار) چشم را احاطه کردهاند. چشم بر روی هرمی ناتمام قرار گرفته که از سیزده طبقه تشکیل شده که نشانگر سیزده ایالات اولیهای است که سنگبنای ایالات متحده را گذاردند و ناتمام ماندن هرم به توسعهٔ آتی ایالات متحده (هماکنون رسیدن به پنجاه ایالت) اشاره دارد. بر روی طبقهٔ زیرین هرم عدد ۱۷۷۶ به شیوهٔ رومی نوشته شدهاست. مفهوم تلویحی آن این است که چشم (یا همان خدا) به کامیابی و موفقیت ایالات متحده کمک میکند.[۱]
به کار رفتن چشم نظارهگر بر روی نشان ایالات متحده باعث شده این نماد در بسیاری از نشانهای دیگر نظیر نشان کلرادو یا ... به کار رود.[۱]
فراماسونری [ویرایش]
امروزه، چشم نظارهگر معمولاً با فراماسونری در ارتباط است. برای اولین بار چشم نظارهگر به عنوان جزئی از استانداردهای پیکرنگاری فراماسونها در ۱۷۹۷ در دیدهبانی فراماسونهای توماس اسمیت وب به چشم خورد. در فراماسونری چشم نظارهگر نشانگر چشم خداست که همواره بشریت را تحت نظر دارد و یادآور این باور است که افکار و کردار یک ماسون همواره تحت نظارت و عنایت پروردگار (در فراماسونری اغلب از خداوند با عنوان معمار کبیر جهان یاد میشود) است. در فراماسونری معمولا زیر چشم نظارهگر، انوار و پرتوهایی از نور به شکل نیمدایره دیده میشود که مظهر و تجلی خداوند به حساب میآید و گاهی اوقات چشم، درون یک مثلث قرار میگیرد.[۱]
میان تئوریپردازان توطئه ادعایی باب شده که چشم نظارهگری که بالای هرم ناتمام روی نشان بزرگ ایالات متحده آمده، نشانگر نفوذ فراماسونری در بنیانگذاری ایالات متحده است. فیلم گنجینهٔ ملی در سال ۲۰۰۴ به این موضوع پرداخته بود. با این وجود، استفادهی ماسونها از چشم نظارهگر به ۱۴ سال بعد از خلق نشان برمیگیرد. همچنین در میان اعضای کمیتههای متعدد طراحی نشان بزرگ، تنها بنجامین فرانکلین فراماسون بود (حتی ایدههای او برای طراحی نشان، مورد تأیید دیگران قرار نگرفت). در حقیقت بسیاری از سازمانهای ماسونی آشکارا هر گونه ارتباط با خلق نشان بزرگ را انکار کردهاند.[۱]
نگارخانه [ویرایش]
-
طرح اصلی پیر اوژن دوسیمیتیر برای نشان بزرگ ایالات متحده آمریکا.
-
یکی از نسخههای ابتدایی چشم نظارهگر نزد ماسونها که ابر و پرتوهای نیمدایره مانند خورشید در آن دیده میشود.
-
چشم هورس، از ایزدان مصر باستان.
-
چشم نظاره گر در آسمان.
-
اثری از ژاکوپو پونتورمو که چشم نظارهگر را در مثلثی به تصویر کشیده که نشانی از تثلیث است.
-
چشم نظارهگر در وروری در کلیسای جامع آخن.
-
چشم نظارهگر بر بالای اعلامیهٔ حقوق بشر (۱۷۸۹)، انقلاب فرانسه.
-
چشم نظارهگر بر رویهٔ پشتی نشان بزرگ ایالات متحده بر روی اسکناس یک دلاری آن کشور دیده میشود.
