چرنداب
مختصات: شرقی′۱۷°۴۶ شمالی′۰۳°۳۸ / ۴۶٫۲۸۳غرب ۳۸٫۰۵جنوب چَرَنْدابْ (چَهارْاَنْدابْ) از محلههای قدیمی و تاریخی شهر تبریز است که در مرکز این شهر واقع شدهاست.[۱] این محله از سمت شمال به محلهٔ مهادمهین، از سمت جنوب به تپههای یانیق، از سمت شرق به محلهٔ نوبر و از سمت غرب به محلهٔ لیلآباد محدود شدهاست. از مهمترین کویهای چرنداب میتوان به تاجرباشی، درویشلر، سیدلر، طوماس، عینالدوله و گوران اشاره کرد که کوی گوران بزرگترین آنها است و ساکنان آن را علیاللهیمذهبان تشکیل میدهند. همچنین قناتهای حسین، سراج، سلطان، طوماس و میرزمان در این محله واقع شدهاند.[۲]
بنابه نوشتهٔ تاریخ اولادالاطهار، چرنداب از محلههای اصلی شهر تبریز بهشمار نمیرود؛ بلکه این محله از دو بخش با نامهای چرنداب مهادمهین و چرنداب نوبر تشکیل یافته و از توابع محلههای مهادمهین و نوبر محسوب میشود. امروزه بخش بزرگی از محلهٔ چرنداب در پیرامون خیابان طالقانی قرار گرفتهاست. مسجد امامزاده مهمترین مسجد این محله محسوب میشود؛ بهطوری که جلوخان آن، مرکز محلهٔ چرنداب بهشمار میرود.[۲]
گورستان تاریخی چرنداب (مقبرةالوزرا) مدفن قطبالدین شیرازی، عبدالله صیرفی، شمسالدین جوینی، عطاملک جوینی و بسیاری دیگر از ادیبان و عارفان ایران است. به همین منظور با همکاری شهرداری و دانشگاه هنر اسلامی تبریز، یادمانی در این محل نصب خواهد شد.[۳]
نادر میرزا دربارهٔ چرنداب مینویسد:[۲]
| « | چرنداب از کویهای دیرین تبریز است و نام آن در نامهها بردهاند؛ به ویژه قبرستان آنجا را که شمسالدین صاحب دیوان بدانجا آسودهاست. این کوی را کدخدا حبیبالله خان است. | » |
| « | گورستان چرنداب مشهورترین مزار است در جنوب غربی شهر و مدفن بسیاری از بزرگان است. | » |
کمال خجندی در وصف این محله میگوید:[۱]
| تبریز مرا راحت جان خواهد بود | پیوسته مرا ورد زبان خواهد بود | |
| تا درنکشم آب چرنداب و گجیل | سرخاب ز چشم من روان خواهد بود |
