پیش‌گویی خودسازنده

پیش‌گویی خودْسازنده (به انگلیسی: Self-fulfilling prophecy)‏ یک پیش بینی است که بعد از آنکه اعلام یا صادر می‌شود خودش شرایطی ایجاد می‌کند که باعث می‌شود به واقعیت تبدیل شود.

مثال تاریخی: در سال ۱۹۲۹ در ایالات متحدهٔ آمریکا بحران مالی پیش آمد و شایع شد که بانکها ورشکست خواهند شد. به همین دلیل مردم به بانکها هجوم بردند و پولهای خود را بیرون کشیدند. همین موضوع باعث ورشکستگی بانکها شد.

مثال روان شناسی: کسی که به طور کلی خوشبین است و دیگران را انسانهایی خوب می‌داند و انتظار دارد از مردم برخورد خوب ببیند، احتمالاً با خوشرویی با مردم برخورد می‌کند و در نتیجه از آنها برخورد خوب و خوش اخلاقی می‌بیند. یا کسی که خود را خوش شانس می‌داند، بیشتر در رقابتهای مختلف شرکت می‌کند و در نتیجه، احتمال برنده شدنهایش بیشتر می‌شود.

پیش بینی خود-سازنده در مقابل پیش‌گویی خودْمخرب (Self-defeating prophecy) قرار دارد. در پیش بینی خود-مخرب یک پیش بینی انجام می‌شود ولی خود آن شرایطی را به وجود می‌آورد که در نهایت مانع از به وقوع پیوستن آن می‌شوند. توجه داشته باشید که پیش بینی خود-مخرب با یک پیش بینی خود-سازنده که رویدادی منفی را پیش بینی می‌کند تفاوت دارد. برای مثال، اگر یک گروه از افراد فکر کنند که نخواهند توانست به یک هدف برسند و در نتیجه دست از تلاش بردارند، یک پیش بینی خود-سازنده روی داده‌است. اما اگر آنها با تقویت قوا و تلاش بیشتر به آن هدف برسند، پیش بینی خود-مخرب روی داده‌است.