پوپولیسم

ِ

نگاره‌ای از ۱۸۹۶ که در آن رهبر حزب پوپولیست آمریکا در حال بلعیدن نماد حزب دموکرات آمریکا است.

پوپولیسم یا مردم‌باوری (به انگلیسی: Populism) آموزه و فلسفه‌ای است در طرفداری از حقوق و علایق مردم عامه در برابر گروه نابغه و نخبه.

مفهوم

بزرگداشت مفهوم مردم(یا خلق)تا حد مفهومی مقدس و باور به اینکه هدفهای سیاسی را می باید به خواست و نیروی مردم جدا از حزبها و نهادهای موجود پیش برد. مردم باوری خواست مردم را عین حق و اخلاق می داندو بر آن است که می باید میان مردم و حکومت رابطهٔ مستقیم وجود داشته باشد. هم چنین با ایمانی ساده فضایل مردم را در برابر منش فاسد طبقهٔ حاکم یا هر گروهی که موقعیت سیاسی ومنزلت اجتماعی برتر داشته باشد قرار می دهد و می ستاید.یکی از خصوصیات مردم باوری یافتن توطئه‌های ضد مردمی در هر جاست و این برداشت معمولاً به دشمنی‌های نژادی و قومی دامن می زند.

ریشه

نظریه پوپولیسم فلسفی بر آرای هربرت شیلر و بر این فرض اولیه مبتنی است که عامهٔ مردم را افرادی ناآگاه، منفعل و ضعیف می‌پندارد. تاریخچهٔ آن را به اواسط سدهٔ نوزدهم و به جنبش‌های مختلفی که در سرزمین‌هایی مثل شوروی سابق به وقوع پیوسته‌است، می‌رسانند شاید در برابر پوپولیسم سیاسی این‌ها هیچ نباشند. ریشهٔ مردم باوری در میان روشنفکراان تندرو روسیه در دهه 1860با ظهور نارودنیکها(مردم باوران)پدید آمد.نارودنیک‌ها بر آن بودند که روسیه بی آنکه مرحلهٔ سرمایه داری را بگذراند می تواند مستقیم به سوسیالیسم برسدو اساس آن را می توان بر کومون‌های روستایی گذاشت.در دهه 1870 دانشجویان نارودنیک به روستا(میان مردم) رفتند تا تخم انقلاب را بپراکنند.

مردم باوری در کشورهای مختلف

مردم باوران در روسیه حزب آزادی و زمین را بنیان نهادند.مردم باوری در آغاز اشاره به این اعتقاد داشت که انقلاب کار مردم است(که در روسیه معنای آن دهقانان بود)نه اقلیت مبارز انقلابی.در پایان قرن نوزدهم مارکسیست‌ها ی روسیه که به عمل سازمانی و حزب پیشرو باور داشتند به همهٔ روش‌های انقلابی رقیبان غیر مارکسیست خود بر چسب مردم باورانه(پوپولیسم)زدند واین عنوان به صورت تحقیر آمیز رواج یافت. این صفت در آمریکا نخست برای حزب مردم باور به کار برده شد که در سال 1819 برای دفاع از منافع کشاورزان تشکیل شد.سنت مردم باوری آمریکایی بعدها به حزب سوسیالیست نورمن تامس و گروه‌های مانند آن منتقل شد. در جناح راست آمریکا مردم باوری را پس از 1945 در روش کسانی چون سناتور جوزف مک کارتی و جورج والاس می توان یافت. ظهور چپ نو را نیز برخی با شور و شوق پیروزی جهانی مردم باوری شمردند. مردم باوری را در جنبش‌های روستایی اروپای شرقی پیش از 1939 و نیز در فاشیسم ونازیسم و در بسیاری ار جنبش‌های آزادی بخش جهان سوم می توان یافت. در حال حاضر محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران و سیلویو برلوسکونی نخست وزیر راستگرای کنونی ایتالیا و نیکلاي سارکوزی رئیس جمهور فرانسه دارای مشخصه‌های این صفت سیاسی اند.

جستارهای وابسته

• عوام‌فریبی

پیوند به بیرون

پوپولیسم (پایگاه حوزه)