پول‌شویی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

پول‌شویی یعنی مشروع جلوه‎دادن پول‌هایی که از راه‎های غیرقانونی و نامشروع به‎دست می‌آیند با استفاده از روش‌هایی که باعث پنهان شدن منشاء غیر قانونی آن پول‌ها می‌شوند.

تعریف[ویرایش]

پول‌شویی فعالیتی غیرقانونی است که در طی انجام آن، عواید و درآمدهای ناشی از اعمال خلاف قانون، مشروعیت می‌یابد. به عبارت دیگر پول‎های کثیف ناشی از اعمال خلاف به پول‎های به‎ظاهر تمیز تبدیل می‎شوند و در بدنه اقتصاد جایگزین می‌شود.

طبق ماده ۲ قانون مبارزه با پولشویی (ایران[۱] جرم پولشویی عبارت است از:

  1. تحصیل، تملک، نگهداری یا استفاده از عواید حاصل از فعالیت‌های غیرقانونی با علم به این که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجهٔ ارتکاب جرم به دست آمده باشد؛
  2. تبدیل، مبادله، یا انتقال عوایدی به منظور پنهان کردن منشاء غیرقانونی آن با علم به این که به طور مستقیم یا غیر مستقیم ناشی از ارتکاب جرم بوده یا کمک به مرتکب به نحوی که وی مشمول آثار و تبعات قانونی ارتکاب آن جرم نگردد؛
  3. اخفاء یا پنهان یا کتمان کردن ماهیّت واقعی، منشاء، منبع، محل، نقل و انتقال، جابه‌جایی، یا مالکیّت عوایدی که به طور مستقیم یا غیر مستقیم در نتیجهٔ جرم تحصیل شده باشد.

این عمل، یک روش معمول و منطقی برای به‎دست آوردن سود از فعالیت‎های غیرقانونی برای مجرمان است. خلافکاران از طیف وسیع اعمال غیراخلاقی و غیرقانونی مانند استفاده از رانت شرکت‎های دولتی در ایران و حذف منبع پول و هم‎چنین قاچاق مواد مخدر، تقلبات، ثروت‎های قابل مصادره، گروگان‌گیری، قمار و همچنین اهدای پول به سازمان‎های تروریستی و حتی تقلبات مالی در اینترنت یا دیگر ابزار اطلاع‎رسانی سودهای کلانی را به‎دست می‌آورند.[نیازمند منبع]

تاریخچه اصطلاح[ویرایش]

نخستین بار فردی به نام آل کاپون گروهی به نام آلکاپون‌ها تشکیل داد. این گروه به زور از مردم اخاذی می‌کردند. آنان برای پنهان‎سازی شیوه عمل خود، رخت‎شوی‌خانه‌ای تاسیس کردند و وانمود می‌کردند درآمد خود را از این راه به دست می‌آورند؛ نه از راه نامشروع. اصطلاح پول‌شویی این چنین شکل گرفت.
هم اکنون در ایران بزرگترین افرادی که به این اعمال مجرمانه اقدام می‌کنند با استفاده روش‌های متفاوت هم‎چون جعل اسناد و استفاده از افراد خاص در بدنه اداره ثبت احوال کشور اقدام به ایجاد هویت‌های متفاوت می‌نمایند تا اعمال خلاف‌کارانهٔ خود را از دید ماموران دور نگه دارند تا بتوانند آزادانه مقدار حجم انبوه مالی که از راه غیر قانونی به دست آورده‌اند را موجه جلوه دهند.[نیازمند منبع]

روش‌های پول‎شویی[ویرایش]

قرار دادن پول کثیف در یک شرکت خدماتی(placement)، جایی که در آنجا در لایه‌های درآمد مشروع قرارگیرد(Layering) و سپس در ظاهر مشروع جریان پول ادغام شود (Integration)، یک شکل پولشویی است.

شیوه‌های پول‎شویی پیچیده و متنوع است. این شیوه‌ها به عواملی چون نوع خلاف انجام‎شده، نوع نظام اقتصادی و قوانین و مقررات کشوری بستگی دارد که در آن جا خلاف صورت گرفته است و نوع مقررات کشوری که درآن جا پول تطهیر می‌شود. از معمول‎ترین و مهم‌ترین روش‎های پول‎شویی این است که پول‎شویان اقدام به تاسیس شرکت‌های مختلف برای نقل‎وانتقال پول‎های کثیف و هم‎چنین اقدام به هزینه کردن این گونه پول‎ها در امور اقتصادی متنوع هم‎چون انجام کارهای عمرانی یا سرمایه‎گذاری در انواع مختلف بازارهای مالی (بانک، بورس، ...) و خدمات مهندسی گوناگون می‌کنند. راحت‎ترین روش برای کاهش جلب توجه مجریان قانون به عملیات پول‎شویی این است که مقادیر هنگفت پول نقد به مقادیر کوچکی تبدیل می‎شود. این مبالغ یا به طور مستقیم در بانک سپرده‎گذاری می‎شود یا با آن ابزارهای مالی چون چک، سفته، سهام، اوراق مشارکت، و غیره خریده می‎شود و آن‎ها را در مکان‎های دیگر سرمایه‌گذاری می‌کنند.

از شیوه‌های دیگر تطهیر پول می‌توان به سرمایه‎گذاری موقت در بنگاه‎های تولیدی - تجاری قانونی، سرمایه‎گذاری در بازار سهام و اوراق قرضه، ایجاد سازمان‎های خیریه قلابی، سرمایه‎گذاری در بازار طلا و الماس و دیگر فلزات گران‎بها یا جواهرآلات، شرکت در مزایده‎های آثار هنری و اجناس عتیقه و انتقال پول به کشورهای دارای مقررات بانکی آزاد - مثل سوئیس - اشاره کرد. به صورتی که پول کثیف زمانی که در فعالیت‎های قانونی وارد و سرمایه‎گذاری می‎شود، در طول گردش و دست‎به‎دست شدن با پول‎های تمیز آمیخته می‌شود، تا جایی که شناسایی آن ناممکن می‌شود. متاسفانه، تاکنون روش قابل‎قبولی برای اندازه‎گیری حجم پول‎شویی ارایه نشده‌است.

تاثیر پول‌شویی بر اقتصاد[ویرایش]

پول‎شویی به عنوان یک جرم مالی تاثیر منفی چشم‎گیری بر رشد و توسعه اقتصادی کشورها به جای می‌گذارد. در قطعنامه‎ای که در ژوئن ۱۹۹۸ در مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصویب شد، برآورد شد سالانه دست‎کم ۲ میلیارد دلار پول تطهیر می‌شود. از جمله اثرات منفی پول‎شویی می‌توان موارد زیر را نام برد:

منابع[ویرایش]

  1. قانون مبارزه با پولشویی، روزنامهٔ رسمی جمهوری اسلامی ایران، سال شصت و چهارم، شمارهٔ ۱۸۳۵۳، چهارشنبه هشتم اسفندماه ۱۳۸۶