پنکه

یک پنکه برقی پنج‌پرهٔ خانگی

یک پنکهٔ پایه‌بلند

پَنکه یکی از وسایلی است که در منازل و ساختمانها فراوان مورد استفاده‌است. پنکه دارای پره‌های اریب است که با چرخیدن خود باعث جابجایی و خنکی هوا می‌شود.

پنکه‌های خانگی در سه مدل رومیزی، سقفی یا دیواری ساخته می‌شوند. یکی از کاربردها پنکه در محیط‌هایی است که به دلیل بالا بودن درصد رطوبت هوا امکان استفاده از کولر آبی وجود ندارد.

پنکه رومیزی

پنکه‌های رومیزی در دو مدل پایه‌کوتاه و پایه‌بلند ساخته می‌شوند. در ایران تعداد کارخانه‌های تولید کننده پنکه رومیزی انگشت شمار است.^{[نیازمند منبع]}

قسمت‌های مهم پنکه رومیزی

• موتور، که معمولاً از نوع تک‌فاز روتورقفسی با راه‌انداز خازنی و سیم‌پیچ کمکی است.
• پره‌های خنک کننده
• نگه دارنده پره خنک کننده
• شبکه سیمی یا محافظ خنک کننده و پایه
• صفحه کلید
• کلید ساعتی

طریقه جا زدن شبکه پروانه پنکه رومیزی

شبکه را به بدنه با جایی که موتور درون آن قرار دارد می‌بندند بعد از بستن شبکه نیمه واشر مخصوص پشت پروانه خنک کننده را به محور موتور می‌بندند. بعد از واشر مخصوص پروانه خنک کننده را در جای خود گذاشته و پیچ روی پروانه خنک کننده را می‌بندند و نیمه دیگر شبکه را به نیمه ثابت شبکه بسته شده می‌بندند.

مدار الکتریکی پنکه رومیزی

مدار الکتریکی یک پنکه رومیزی مجهز به تایمر است. لازم به توضیح است که موتور پنکه رومیزی دارای سه دور تند، متوسط، و کم است که توسط یک صفحه کلید با چهار دکمه امکان بهره برداری از دورهای مختلف آن فراهم می‌گردد. از این چهار دکمه برای قطع و سه دکمه برای دورهای مختلف است. کلیدها با استفاده از مکانیزم سیم‌بندی کم‌کن دور سرعت موتور را کنترل می‌کنند.

پنکه دیواری

ساختمان پنکه دیواری مشابه پنکهٔ رومیزی است، با این تفاوت که به جای قرار گرفتن روی میز یا زمین، روی دیوار نصب می‌شود و از این نظر که در دسترس کودکان نیست و خطر برخورد با آن کمتر است مزیت دارد. این پنکه مجهز به دستگاه کنترل از راه دورند.

پنکه سقفی

موتور این نوع پنکه‌ها نیز از نوع تک‌فاز خازن‌دار است. در زیر این پنکه ممکن است لوستر نصب شده باشد. بیشتر پنکه‌های سقفی موجود در بازار از نوع سه‌پره هستند اما پنکه‌هایی که پره‌های بیشتری داشته باشند نیز وجود دارند. این پنکه‌ها دارای دو سیم‌پیچ اصلی و راه‌انداز (کمکی) هستند. برای کنترل سرعت از سیم‌پیچی سلف چندسر که با موتور تکفاز خازن‌دار سری شده است استفاده می‌شود. این سیم‌پیچ در بیشترین سرعت از مدار خارج می‌شود و موتور با ولتاژ نامی کار خواهد کرد اما در سرعت‌های پایین‌تر بخشی از این سیم‌پیچی در مدار قرار می‌گیرد. کنترل دور این پنکه معمولاً از راه یک کلید گردان که روی دیوار نصب می‌شود انجام می‌گیرد.

منابع

• حیدری، محمد، فریدون عرب‌پوریان، فریدون قیطرانی و علی‌اکبر مطیع بیرجندی. تکنولوژی و کارگاه تعمیر لوازم خانگی. شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۵. شابک ‎۹۶۴-۰۵-۱۲۶۵-۶.