پزشکی از راه دور
 |
ممکن است این مقاله نیازمند ویکیسازی باشد تا با استانداردهای کیفی ویکیپدیا همخوانی یابد. خواهشمندیم با افزودن پیوندهای داخلی مرتبط، یا با بهبود چیدمان به بهبود آن کمک کنید.
برای جزئیات بیشتر روی [نمایش] کلیک کنید.
هیچ دلیلی برای این برچسب ویکیسازی ذکر نشدهاست. میتوانید دلیلتان را با استفاده از پارامتر
|
پزشکی از راه دور اصطلاحی جدید است که در استفاده از اطلاعات الکترونیک و تکنولوژیهای ارتباطی برای فراهم آوردن خدمات و حمایت از مصرفکنندگان در زمانی که فاصلهای بین دو گروه خدمات گیرنده و خدمات دهنده وجود داشته باشد تعریف میشود. از جمله اهداف پزشک از راه دور بهبود مراقبت از بیمار، بهبود دسترسی و مراقبت پزشکی برای نواحی روستایی و محروم، دسترسی بهتر به پزشکان جهت مشاوره، در دسترس قرار دادن امکانات برای پزشکان جهت هدایت معاینات خودکار، کاهش هزینههای مراقبتهای پزشکی، ایجاد خدمات مراقبت پزشکی (در سطح جغرافیایی و جمعیتی وسیع)، کاهش نقل و انتقال بیماران به مراکز درمانی میباشد.پزشکی از راه دور شامل مشاوره از راه دور، آموزش الکترونیکی پایش از راه دور، جراحی از راه دور، درمان امراض پوستی از راه دور، تصویربرداری التراسوند از راه دور، آسیبشناسی از راه دور، درمان اختلالات شناختی از راه دور میباشد امروزه پزشکی از راه دور تا حدی پیشرفت کردهاست که امکان انجام جراحی از راه دور نیز به وجود آمدهاست. یعنی یک جراح حاذق در یک کشور با بهره گیری ازارتباطات اینترنتی بسیار قوی و زیرساختهای فنی دقیق، این امکان را مییابد که در یک اتاق جراحی درکشور دیگری، به وسیله رباتها، عمل جراحی انجام دهد
مقدمه [ویرایش]
پیدایش اینترنت و گسترش آن تغییرات زیادی را در هر علم و صنعتی ایجاد کردهاست، علم پزشکی نیز از این قاعده مستثنی نبودهاست و اینترنت علاوه بر تأثیراتی که در پیشرفت خود آن داشتهاست در توسعه و بهبود ارائهٔ خدمات پزشکی نیز تأثیرات بسزایی داشتهاست. پس از بوجود آمدن کامپیوتر و پیشرفت آن و پس از آن سیستمهای اطلاع رسانی پیشرفته از قبیل شبکههای کامپیوتری وجهانی شدن اینترنت همگان به این فکر افتادند که از این سیستمها برای اطلاع رسانی به سود خود استفاده کنند. در این میان بخشها ی درمانی نیز به این فکر افتادند تا از طریق اینترنت خدمات بهتری را به کلیه مردم ارائه دهند چون این بخش مهمترین وظیفه را بر عهده داشت. سلامت الکترونیک و ارائه خدمات بهداشتی یکی از زمینههای علم و فناوری است که دارای رشدی فزاینده در زمینهٔ بهداشتی-درمانی در جهان است. در واقع سلامت الکترونیک، یک واژه جدید است که برای توصیف آن نیاز به استفاده ترکیبی از فناوری اطلاعات و ارتباطات الکترونیکی در بخش سلامت و درمان داریم. سلامت الکترونیک روش تازهای در مراقبتهای بهداشتی، تشخیصی و درمانی است که با فرایندهای الکترونیکی و ارتباطی پشتیبانی میشود. در این سیستم همه خدمات بهداشتی اعم از پرونده الکترونیک بیمار، تله مدیسین، پزشکی بر اساس شواهد، اطلاع رسانی به شهروندان، اطلاع رسانی به متخصصان و تیمهای مجازی پزشکی ارائه میشود. تله مدیسین پلی ارتباطی میان علوم پزشکی و مهندسی است و در آن جامعه پزشکی از امکانات مهندسی برای ارتقای سطح سلامت جامعه استفاده میکند.
پزشکی از راه دور چیست [ویرایش]
استفاده از فناوریهای ارتباط از راه دور جهت ایجاد ارتقاء یا تسریع خدمات سلامت را پزشکی از راه دور میگویند. این سیستم به وسیله بانکهای اطلاعاتی، مرتبط ساختن مراکز درمانی و تیم درمان یا انتقال اطلاعات تشخیصی کار میکنم.در واقع پزشکی از راه دور به کاربردن ارتباطات الکترونیکی و فناوری ارتباطات از راه دور برای انجام و پشتیبانی خدماتی از قبیل مراقبتهای بالینی از راه دور، آموزش و تعلیم دادن در زمینههای مرتبط به تندرستی به متخصصان و بیماران، توسعه بهداشت عمومی و اجرای مدیریت تندرستی است. پزشکی از راه دور یک اصطلاح جدید است که در استفاده از اطلاعات الکترونیک و تکنولوژیهای ارتباطی برای فراهم آوردن خدمات و حمایت از مصرفکنندگان در زمانی که فاصلهای بین دو گروه خدمات گیرنده و خدمات دهنده وجود داشته باشد تعریف میشود. در حقیقت یک مفهوم جدید نیست این مفهوم برای سالهای متمادی بصورت تلفن و فکس وجود داشتهاست. این مفهوم قبل از آنکه در سال ۱۹۷۰ توسط توماس برد بصورت پزشکی از راه دور بکار برده شود از ابتدای اختراع تلفن مورد استفاده بودهاست. در ابتدا پزشکان سعی نمودند تا صداهای قلبی و ریوی را جهت بررسی توسط تلفن به سایر متخصصین انتقال دهند. این مفهوم شامل طیفی از مشاوره تا مراحل تخصصیتر مثل انجام جراحی از راه دور است. در این روش امکان کنترل و مدیریت بحرانهای ایجاد شده در زمینه بهداشت، درمان و سلامت نیز فراهم میشود. زمانی که به وسیله اینترنت، آزمایشها و تشخیصهای پزشکی درباره یک بیمار ی را در اختیار پزشکی دیگر در آن سوی جهان قرار میدهید و با وی مشورت میکنید، درحقیقت از پزشکی از راه دور استفاده کردهاید یا زمانی که یک پزشک معالج از طریق ارسال یک ایمیل ساده در مورد وضعیت بیماری یکی از بیمارانش با یکی از پزشکان متبحر در قارهای دیگر مشورت میکند در واقع بخشی از این سیستم را بکار بردهاست. برقراری ارتباط پزشک و بیمار، معاینه از راه دور به کمک ارسال تصاویر رادیولوژی، ارسال سیگنالهای حیاتی و گزارشهای متنی و صوتی شرح حال بیمار از یک سو و ارایه دستورات به صورت متن یا صوت و یا در مواردی خاص همچون جراحی از راه دور بصورت فرامین مکانیکی توسط پزشک، چرخه یک عملیات پزشکی از راه دور را تشکیل میدهد. پزشکی از راه دور مهارتی است که از ابزارهای چند رسانهای بهره میگیرد و با استفاده از تعداد زیادی فناوریهای روز شامل تصویر زنده، صدای زنده، دادهها و تصاویر پزشکی، سیستمهای ارتباطی، متنها، عکسها و پارامترهای حیاتی مرتبط با پزشکی، میتوان خدمات پزشکی را از فاصله دور به مکانی دیگر ارایه داد.
اهداف پزشکی از راه دور [ویرایش]
- بهبود مراقبت از بیمار
- بهبود دسترسی و مراقبت پزشکی برای نواحی روستایی و محروم
- دسترسی بهتر به پزشکان جهت مشاوره
- در دسترس قرار دادن امکانات برای پزشکان جهت هدایت معاینات خودکار
- کاهش هزینههای مراقبتهای پزشکی
- ایجاد خدمات مراقبت پزشکی (در سطح جغرافیایی و جمعیتی وسیع)
- کاهش نقل و انتقال بیماران به مراکز درمانی
- ایجاد فضای مراقبت مدیریت شده در بیمارستانها و مراکز درمانی
کاربرد اصلی پزشکی از راه دور [ویرایش]
پزشکی از راه دور دارای کاربرد متنوع و فناوری وسیعی است که به منظور افزایش صحت و تندرستی فرد در جامعه صورت گرفتهاست.این پدیده میتواند با نوع اطلاعات ارسال شده (مانند آزمایشهای کلینیکی و رادیو گرافیها)، نحوه ارسال این داده مشخص شده و معنی و مفهوم یابد. از پدیده مزبور در موارد زیر میتوان استفاده عملی نمود:
- بلایای طبیعی و جنگها
- توسعه بهداشت در نقاط صعبالعبور
- کنترل بیماریهای مزمن
- پروازهای هوایی
- مسافرتهای دریایی درجنگها
- تشخیص، درمان، کنترل، پیگیری و مشاوره
- آموزش ارائه کنندگان خدمت و مردم
- منابع اطلاعاتی پزشکی شامل انواع بانکهای اطلاعاتی و پایگاههای دادههای پزشکی
انواع پزشکی از راه دور [ویرایش]
- مشاوره از راه دور
- آموزش الکترونیکی
- پایش از راه دور
- جراحی از راه دور
- درمان امراض پوستی از راه دور
- تصویربرداری التراسوند از راه دور
- آسیبشناسی از راه دور
- درمان اختلالات شناختی از راه دور
۴-۲- مشاوره از راه دور [ویرایش]
در حال حاضر عمدهترین کاربرد این فناوری، مشاورههای پزشکی است که هم در ایران و هم درنقاط دیگر جهان به راحتی درحال انجام میباشد. مشاوره از راه دور معمولاً بین دو یا چند پزشک و یا بین بیمار و پزشک معالج صورت میگیرد. دکتر علیرضا زالی رییس دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این باره گفت:«مشاوره از راه دور به دلیل سادگی و گستردگی کاربرد بیشترین سهم از تله مدیسین را به خود اختصاص دادهاست.». در مشاوره از راه دور استفاده از تمام امکانات ارتباطی نظیر تلفن، فاکس، پست الکترونیکی، گفتگوی اینترنتی، صفحه پیغام و....امکان پذیر میباشد. چیزی که باید در نظر گرفت این است که در مشاوره از راه دور قابلیت دسترسی هم به اطلا عات مفید وهم اطلاعات غلط و نادرست، پزشکان قلابی و سایتهای فاقد اعتبار پزشکی وجود دارد.
۵-۲- آموزش از راه دور [ویرایش]
در واقع آموزش از راه دور به کارگیری ابزارهای فناوری اطلاعات درامرآموزش و تربیت میباشدکه با استفاده از اینترنت، انواع CDهای آموزشی و کلیه نرمافزارها امکاپذیرمی باشد.از جمله فوایداین روش کاهش هزینه زمانی و هزینه اقامت و فضای آموزشی را میتوان نام برد.
۶-۲- تصویربرداری از راه دور [ویرایش]
پیشرفت در زمینه فناوری مخابرات دیجیتال و کامپیوتر تاثیر زیادی بر رادیولوژی داشتهاست. برای مثال میتوان با کامپیوتر یک تصویر را بطور دستی تغییر داد یا با الگوریتمهای پردازش دیجیتال قسمتهای خاص و مهم تصویر را استخراج نمود لذا با روشهای مختلف تصویر برداری میتوان قدرت تشخیص را افزایش داد و در نهایت در وقت و هزینه صرفهجوئی کرد. تکنولوژیهای عکسبرداری نقش عمدهای در تشخیص، درمان و مرحله بهبودی دارند. اسکنرهای اولتراسوند، دوربینهای کوچک مورد استفاده در جراحی مفاصل و وسایل تشخیصی، آزمایشهای پاتولوژی و رادیولوژی و اسکن مغز تنها مواردی از تکنولوژیهای عکس برداری هستند که میتوان به وسیله طب از راه دور آنها را انجام داد. در دو دهه گذشته شاهد ایجاد و رشد انواع روشهای مختلف تصویر برداری نظیر اولتراسوند MRI، اسکن کامپیوتری بودهایم که همه این روشها دیجیتال هستند و تنها ۳۰ درصد تصاویر پزشکی را تشکیل میدهند و مابقی تصاویر به وسیله اشعه X گرفته میشوند، تصاویر حاصل از این روش غیر دیجیتال بوده و برای استفاده از آن در رادیولوژی از راه دور و رادیولوژی دیجیتال باید به فرمت دیجیتال درآیند، که این کار با کمک دیجیتایزر صورت میگیرد.
۷-۲- آسیبشناسی ازراه دور [ویرایش]
آسیبشناسی عبارت است از مطالعه تغیراتی که در سلول و بافت به هنگام بیماری ایجاد میشود.آسیبشناسی از راه دور عمل شناخت آسیب در بیمار از راه دور است.پاتولوژیست با مشاهده بافتها روی صفحه نمایش همان عملی را انجام میدهد که انگار بافتها را روی صفحه میکروسکوپ به طور مستقیم مشاهده کرده و نمونه مربوطه را میبیند. در آسیبشناسی از راه دور دوربین ویدیویی روی میکروسکوپ نصب شده و یا از ویدیو میکروسکوپ دیجیتال برای ارسال تصویر اسلاید یا لام به مراکز مورد نظراستفاده میشود.
۸-۲- پاتولوژی از راه دور [ویرایش]
نصب دوربین ویدیویی روی میکروسکوپ و یا استفاده از ویدیو میکروسکوپ دیجیتال برای ارسال تصویر اسلاید یا لام به مراکز مورد نظر.
۹-۲- درمان امراض پوستی [ویرایش]
تشخیص بیماریهای پوستی از طریق بررسی سوابق بیماری، معاینه و بیوپسی صورت میگیرد. در پزشکی از راه دور برای درمان بیماریهای پوستی باید تصاویر رنگی با رزولوشن بالا ازمحل عارضه تهیه شود. بیوپسی را میتوان از طریق پست به مرکز تخصصی ارسال کردهمچنین در مورد این نوع امراض تعامل زمان حقیقی بین متخصص و بیمار ضروری نیست
۱۰-۲- مراقبتهای خانگی از راه دور [ویرایش]
بیش از همه افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و عروقی و ناهنجاریهای تنفسی مزمن به اینگونه مراقبتها نیاز دارند.
۳- جراحی از راه دور [ویرایش]
جراحی رباتیک استفاده از ابزاری است که با بهره گیری از بازوهای رباتیک حرکت دست جراح را بسیار دقیق به درون بدن بیمار منتقل میکند و تصاویر هنگام عمل را به صورت واضح و شفاف در اختیار جراح قرار میدهد. چیزی که پزشک را قادر به کنترل جراحی میکند یک اتصال اینترنتی قوی است که برای برقراری ارتباط بین پزشک و وسایل جراحی، مانیتورها و همچنین ارتباط با پزشکان با تجربه مورد استفاده قرار گیرد. از آنجا که در این روش هم پزشک با جان بیمار سر و کار دارد نمیتوان با اینترنتی که قطع و وصل میشود، اقدام پزشکی را انجام داد. جراحی از راه دور تنها در زمان دور بودن جراح و بیمار کاربرد ندارد. یکی از بزرگترین مشکلات جراحان لرزش بی اختیار دستشان است. در حال حاضر دستکشهای خاصی ساخته شده که حرکات دست جراح را در فضای سه بعدی تشخیص میدهند، از میان این حرکات، لرزش تناوبی دست، فیلتر شده و مابقی حرکات به بازوی دقیقی که بر روی بدن بیمار در حال انجام عمل است، منتقل میشود. برای انجام عملهای دقیق تر، جراحی بر روی مدل مصنوعی و بزرگتری از اندام بیمار انجام گرفته و حرکات در مقیاس کوچکتر بر روی اندام واقعی پیاده میشود. با وجود اینکه جراحی از راه دور فواید زیادی دارد مشکلاتی را نیز به دنبال دارد از جمله اینکه هر چه فاصله بین پزشک و بیمار زیاد شود سرعت ارتباط با تجهیزات و مانیتورها کمتر میشود و در چنین شرایطی ممکن است پزشکان درگیر یک تاخیر بیست و پنج ثانیهای روی مانیتورها شوند که همین ثانیههای اندک در شرایطی خاص برای بیمار حکم مرگ یا زندگی را خواهد داشت. مانع اصلی برای جراحی از راه دور این است که این کار هنوز نه فقط در ایران بلکه در تمام نقاط دنیا یک تکنولوژی نوین است و میتوان گفت هنوز جنبه فانتزی دارد که با استفاده از فناوریهای نوین بشر به توانایی انجام آن دست یافتهاست ولی همه بیماران مایل نیستند تحت چنین عملی قرار گیرند.
۱-۳- اولین جراحی از راه دورفرااقیانوسی در جهان [ویرایش]
برای اولین بار عمل جراحی از راه دور با کمک ربات در ۷ سپتامبر ۲۰۰۱ انجام گرفت در این عمل جراحی کیسهٔ صفرای زن ۶۸ سالهای بستری در بیمارسـتانCIVIL در شــــــرق فرانسه، توسط تیم جراحــی در نیـویورک برداشته شد در این عمل جراحی حدود هفت هزار کیلومتر بین تیم جراحی در نیویورک و بیمار بستری شده در بیمارستانی در شرق فرانسه فاصله وجود داشت. پزشک مستقر در نیویورک وسایل جراحی نهاده شده دراتاق عمل توسط ربات را دستکاری میکرد و این عمل با کمک خط فیبر نوری پرسرعت و با اسـتفاده از سیســتم جراحـــی روباتـیک لاپاروسکوپی Zeus به مدت ۵۴ دقیقه به طول انجامید در این عمل بیمار بعد از یک هفته فعالیت عادی خود را از سر گرفت.
۲-۳- روشRobotic [ویرایش]
در سال ۱۹۸۸، انجام جراحی با حداقل تهاجم (MIS) با ورود دوربینهای کوچکی از طریق سوراخهای کوچک انجام شد.اولین سیستم روباتیک، سیستم جراحی da Vinci در اتاقهای جراحی، در ۱۱ ژوئیه ۲۰۰۰ توسط FDA تایید شد. این ربات شامل قسمتی میلیمتری برای کنار زدن شش است. سه instrument از شکاف کوچکی (۰٫۵-۱ سانتی متر) بین دندهها در قفسه سینه میباشد.این سه instrument دو تا در حکم دستهای جراح و یکی در حکم دوربینی برای انتقال تصاویر به واحد خارجی میباشند. این ربات حرکت دست را جراح توسط یک سیــــــستم کامپیوتری به سیگــنال دیجیتال تبدیل کرده و به سر دیگر instrument ارسال میکند. در سمت جراح واحد خارجی شبیه یونیت برای نشستن جراح میباشد که جراح با در دست گرفتن joy stickها و مشاهده قلب بیمـار در تمام مدت جراحی از طریق دوربین جراحی میکند انتقال حرکت دست جراح به واحد به واحد داخلی با joy stickها امکان پذیر میباشد.
۳-۳- مزایای روش Robotic [ویرایش]
- کاهش دوران طولانی نقاهت پس از عمل جراحی، دردهای بعد از جراحی، زمان لازم برای بستری بیمار در بیمارستان و هزینههای مربوطه
- عدم نیاز به شکستن استخوان جناغ و بازکردن قفسه سینه
- بهبود یافتن سریع زخمهای مربوط به شکافهای کوچک ایجاد شده
- در دسترس بودن جراحان خبره با قابلیتهای منحصربهفرد در مکانهای بیشتر
۴-۳- معایب روش Robotic [ویرایش]
- افزایش فاصله بین پزشک و بیمار کاهش سرعت ارتباط با تجهـیزات و مانیتورها
- امکان ایجاد تاخیر بیست وپنج ثانـیهای روی مانیتورها با توجـه به شرایط پزشکان
- زمان تاخیر بین وقتی که جراح حرکت چاقو را میبیند تا وقتی که واقعاً برش را انجام میدهدکمتر از یک پنجم ثانیه افزایش احتمال برش محل اشتباه
- در حال حاضر قابلیت انجام عمل توسط روبات در ماکزیمم فاصله حدود ۳۰۰ کیلو متر (در ارتباط با سیم) و ۳۵ کیلومتر (با ارتباط بی سیم)
- عدم تمایل بیماران برای تحت عمل قرار گرفتن به دلیل جدید بودن این تکنولوژِی
- گرانقیمت بودن روباتها
- عدم حضور دستیاری برای پزشک
- عدم وجود فیدبک حسی
- عدم درک حسی از محیط اطراف بیمار توسط پزشک
اولین بیمارستان مجازی در جهان [ویرایش]
در آغاز دهه نود به دلیل بروز مشکل ناتوانی سیستم خدمات بهداشتی دولتی وافزایش روزافزون جمعیت کهنسال در فنلاند اولین بیمارستان مجازی در پاییز ۱۹۹۸توسط یک شرکت کوچک فنلاندی راه اندازی شد. که در این بیمارستان مجازی امکان دسترسی به پایگاه اطلاعات دارو، گفتگوی اینترنتی و دریافت و ذخیره اطلاعات و افزودن به اطلاعات شبکه وجود داشت.
منابع [ویرایش]
[۱]اولین همایش بینالمللی تلهمدیسین و سلامت الکترونیکی دهم و یازدهم آبان ماه سال ۱۳۸۶ در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی
[۲]کاربردهای فناوری اطلاعات در پزشکی، امین چاروسه
[۳] A Systematic Review of Published Definition:Hans Oh، BSc; Carlos Rizo، MD; Murray Enkin، MD; Alejandro Jadad، MD، DPhil. What Is eHealth
[۴] Information and CommunicationTechnology and Rural Development، june۲۰۰۱، vol. ۱، no. ۶، OECD
[۵] F. Chabat، D. M. Hansell، and G. Z. Yang، “Computerized Decision Support in Medical Imaging”، IEEE EMB، Sep/Oct ۲۰۰۰، pp.۸۹-۹۶
[http://csrc.lse.ac.uk/asp/aspecis/20020028.pdf [۶
http://www.intersystems.com/healthshare/Creating_HIE_with_HealthShare_WP.pdf
lhncbc.nlm.nih.gov/lhc/docs/published/۲۰۰۲/pub۲۰۰۲۰۴۹.pdf
www.vepsy.com/communication/book۱/۱CHAPT_۰۷.PDF
