پارویر سواک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
پارویر سواک
Պարույր Սևակ
نام اصلی پارویر قازاریان
Պարույր Ղազարյան
زادروز ۲۶ ژانویه ۱۹۲۴
روستای سووداشن، ارمنستان
مرگ ۱۷ ژوئن ۱۹۷۱ (۴۷ سال)
نزدیکی ایروان، ارمنستان
ملیت ارمنستان ارمنی
پیشه شاعر و چهرهٔ سیاسی
سال‌های نویسندگی دهه۱۹۴۰-۱۹۷۱
همسر(ها) Maya Avagyan
Nelly Menagharishvili
وب‌گاه رسمی www.paruyrsevak.com

پارویر سِواک (به ارمنی: Պարույր Սևակ) (زادهٔ ۲۶ ژانویه ۱۹۲۴ - درگذشته ۱۷ ژوئن ۱۹۷۱) یک شاعر و چهرهٔ سیاسی ارمنستان است.

زندگینامه[ویرایش]

پارویر قازاریان متخلص به پارویر سواک شاعر، ادیب و فعال ادبی در ۲۶ ژانویه سال ۱۹۲۴م در خانواده‌ای روستایی در روستای سووداشن، ارمنستان متولد شد.

خانوادهٔ وی حدود یک قرن پیش از آن از ناحیهٔ خوی به ارمنستان کوچ کرده بودند و پارویر سواک پس از رافی، داستان‌نویس قرن نوزدهم و یقیشه چارنتس، شاعر انقلابی سال‌های ۱۹۳۰-۱۹۲۰ م، که خود از قربانیان تصفیه‌های استالینی محسوب می‌شود، سومین نویسندهٔ بزرگ ارمنی است که اصل و نسب وی به ایران و ارمنیان ساکن در این سرزمین می‌رسد. ارتباط پارویر سواک با ایران تنها به اصل و نسب وی باز نمی‌گردد. او که فارغ‌التحصیل «موسسهٔ ادبیات گورکی» در مسکو و نیز از اساتید این مؤسسه بود، پایان‌نامهٔ دکتری خود را دربارهٔ زندگی و آثار سایات نوا، ترانه‌سرای ارمنی قرن هجدهم، که ارتباط بی‌واسطه‌اش با شعر عاشقانهٔ فارسی واقعیتی انکار ناپذیر است، نوشته است.

در سال‌های ۱۹۴۶-۵۱ با نشریه «آوانگارد» و روزنامه ادبی و بخش ادبی «انجمن روابط فرهنگی با جماعت ارمنیان پراکنده» همکاری کرد. از سال ۱۹۶۳م عهده دار مسئولیت‌های کارشناس ارشد علمی انستیتوی ادبی آکادمی علوم ارمنستان بود. در سال‌های ۱۹۶۶ تا ۱۹۷۱م دبیر هیئت رئیسه انجمن نویسندگان ارمنستان بود. در سال ۱۹۶۷م به عضویت شورای عالی ارمنستان برگزیده شد.

اولین مجموعهٔ شعر پارویر سواک، (جاودانگان چنین می‌فرمایند) در ۱۹۴۸م م چندان مورد توجه قرار نگرفت، اگر چه برخی از منتقدان نشانه‌هایی از قریحه را در وی مشاهده کرده بودند. منظومه‌های بعدی (دوستی آشتی ناپذیر) در ۱۹۵۳م، (جادهٔ عشق) در ۱۹۵۴م و (همچنان با تو) در ۱۹۵۷م نیز از این نظر که به مضامینی چون روابط شخصی و عاشقانه می‌پرداختند از دیدگاه جامعه‌گرایی رسمی چندان مطلوب نبودند و دردسرهایی برای شاعر به وجود آوردند اما انتشار منظومهٔ بلند (ناقوس خاموشی‌ناپذیر)، در ۱۹۵۹م به یکباره پارویر سواک را به شاعری ملی مبدل ساخت و شعر او در تهران و بیروت نیز تجدید چاپ شد.

علت استقبال عام ارمنیان از این کتاب بیشتر از ارزش‌های ادبی به موضوع آن مربوط می‌شود. شاعر در این منظومه با تکیه بر زندگی کومیتاس وارداپت، موسیقی‌دان بزرگ ارمنی، به وقایع جنگ جهانی اول و نسل‌کشی ارمنیان می‌پردازد و در واقع، سکوت چندین دهه را در مورد موضوعی ممنوعه درهم می‌شکند.

شهرت پارویر سواک به منزلهٔ شاعری سنت شکن و نوآور با مجموعهٔ (انسان در کف دست) در ۱۹۶۴م، شروع و با آخرین مجموعه‌اش، (بگذار روشنایی باشد) در ۱۹۶۹م به اوج می‌رسد.

افکار و سبک شعری پارویر سواک[ویرایش]

نقد بوروکراسی حزبی، فساد و ریاکاری و دفاع از حقوق و ارزش‌های انسانی با زبانی کاملاً غریب و نامأنوس در شعر سواک آغاز فصلی جدید را در تاریخ شعر ارمنی نوید می‌دهد. پارویر سواک ساختار منظم و منطقی کلام را دگرگون کرد. او با توسل به تداعی‌های گسسته و تصاویری غیر شاعرانه ارتباط بی‌واسطه‌تری با اشیاء و دنیای اطراف خود برقرار می‌سازد و خوانندهٔ اشعارش را وا می‌دارد تا به تدریج با کلام او اُنس گیرد و وضع و سرنوشت خویش را همچون کف‌بینی از درون اشعار وی بخواند.

پارویر سواک شاعر را «منشی خداوند» نامیده است؛ یعنی، آن که از راه گرته‌برداری از کلمات پیر و فرسوده جهان آفرینش را بازنویسی می‌کند. این دیدگاه، که پارویر سواک در اشعار و مقالات خود زوایای آن را می‌شکافد، از بسیاری جهات یادآور نظریهٔ آشنایی‌زدایی فرمالیست‌های روسی است که از اولین قربانیان سیاست‌های فرهنگی در شوروی دههٔ ۱۹۲۰م بودند.

بنابر این نظریه کلمات و دیگر شکل‌های زبانی در اثر تکرار و عادت به مرور از بار معنایی و مهم‌تر از آن از بار عاطفی تهی می‌شوند و در نتیجه، قدرت بیانی یا به عبارت صحیح‌تر رابطهٔ ابتدایی و بلافصل خود را با واقعیتی که وظیفهٔ بیان آن را دارند از دست می‌دهند لذا کار شاعر بازآفرینی آن رابطهٔ بلافصل از طریق آشنایی‌زدایی یا غریبه‌سازی است.

از این نظر پارویر سواک شاعری واقع گراست. وی زیبایی‌ها و بیشتر ناهنجاری‌های زندگی را با حساسیتی فراوان و تصاویری بدیع به تصویر می‌کشد و از منظر آرمان‌های بزرگ بشری بر نابسامانی‌های اخلاقی و اجتماعی قرن می‌تازد لذا شعر او شعری است انسان‌گرا که در عین تازگی و برندگی از بازی‌های افراطی نوگرایانه به دور است.

مرگ[ویرایش]

پارویر سواک سواک در روز ۱۷ ژوئن ۱۹۷۱ در اوج شکوفایی استعدادهایش در یک حادثهٔ رانندگی کشته شد، همان گونه که خود در یکی از اشعارش مرگی ناگهانی را آرزو کرده بود. این حادثه شایعاتی را مبنی بر قتل سیاسی برسر زبان‌ها انداخت که البته از طرف هیچ منبع موثقی تأیید نشده است.

شعری از پارویر سواک به نام (تو)[ویرایش]

تو تنها دو حرف - تو یک ضمیر معمولی که فقط با دو حرف ساده خود سرشاری این جهان را از آن من می‌کنی
تو تنها دو حرف و من چو خاک بهاری به گرمای زندگی آفرین تو انس می‌گیرم
تو تنها دو حرف که با تکرارت اینک من طعم خوشبختی را در دهان خود احساس می‌کنم
جدائی را دهان می‌دوزم تا کلامی نگوید و اطاعت فرمان رنج را پا سست می‌کنم
تو تنها دو حرف و من، نازنین! از خود خویشتن رها
به خیل نوابغی که خواهند آمد و قهرمانانی که غبار گشته‌اند می‌پیوندم
تو تنها دو حرف و وقتی که ناگهان رها می‌کنی مرا و دور می‌شوی
چون خانهٔ متروکی ترک بر می‌دارم دیوارهایم آوار می‌شوند و بی صاحب
و اندوه چون موریانه‌ها در تیرها و ستون‌ها و بامم آشیان می‌سازد
تو تنها دو حرف تو یک ضمیر معمولی

آثار[ویرایش]

اشعار پارویر سواک به چندین زبان ترجمه شده که نمونه‌هایی از آن با ترجمهٔ فارسی تقدیم می‌شود.

  • ۱۹۴۸ - جاودانگان چنین می‌فرمایند
  • ۱۹۵۳ - دوستی آشتی ناپذیر
  • ۱۹۵۴ - جادهٔ عشق
  • ۱۹۵۹ - ناقوس خاموشی‌ناپذیر
  • ۱۹۶۴ - انسان در کف دست
  • ۱۹۶۹ - سایات نوا
  • ۱۹۶۹ - بگذار روشنایی باشد

منابع[ویرایش]