ویکی‌پدیا:سرشناسی (افراد)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رهنمودهای سرشناسی
سرشناسی
رهنمود اصلی
رهنمودهای موضوعی
افراد

سازمان‌ها و شرکت‌ها
پایگاه‌های وب
رویدادها
موسیقی
کتاب‌ها
فیلم‌ها
عددها

دانشگاهیان
پیشنهادها
فوتبال

مکان‌های جغرافیایی
آموزشگاه‌ها
ساختمان‌ها
بزه‌ها
افسانه‌ها
علوم طبیعی
حزب‌های سیاسی
بازی‌ها و اسباب‌بازی‌ها
ترابری

ویکی‌پدیا مانند هر دانشنامهٔ دیگر دربردارندهٔ زندگی‌نامهٔ شخصیت‌های مهم تاریخی و افراد دخیل در امور جاری‌است. گرچه ویکی‌پدیا دانشنامهٔ کاغذی نیست، معیارهایی چند پیش از گنجاندن مقاله باید مد نظر قرار گیرد.

این رهنمود سیاست ویکی‌پدیا نیست و هر آینه سرشناسی افراد بسیار مناقشه برانگیز است. با این حال نظر بسیاری، ولی نه همهٔ ویکی‌نویسان، است که این ضوابط و معیارها سنجشی‌است منصفانه که آیا شخص به اندازهٔ کافی در دنیای بیرونی شناخته شده‌است که بتوان با استفاده از اطلاعات منابع قابل‌اطمینان و از دیدگاهی بی‌طرفانه بدون انجام تحقیقی دست‌اول مقاله‌ای پیرامونش داشت یا خیر.

لطفاً برای دانستن سیاست حذف سریع به ویکی‌پدیا:معیارهای حذف سریع رجوع کنید. اینکه مقاله‌ای دارای شرایط مطرح شده در این رهنمود نیست لزوماً به معنی آن نیست که می‌توان آن را حذف سریع کرد. چرا که صرف ادعای سرشناسی فرد (حتی اگر مورد اعتراض باشد) طبق معیار م۷ از حذف سریع جلوگیری می‌کند. گرچه دادن پیشنهاد حذف مقاله می‌تواند پس از پنج روز بحث منجر به حذف مقاله شود.

به طور کلی متن مقاله باید اطلاعات کافی برای توضیح اینکه چرا فرد سرشناس است بدارد و چنین اطلاعاتی باید اثبات‌پذیر باشد. در مورد زندگی‌نامه‌های زندگان محدودیت‌های بیشتر هم تواند بود.

معیار اصلی[ویرایش]

یک شخص سرشناس است اگر موضوع چندین منبع ثانویهٔ منتشرشدهٔ[۱] معتبر باشد که از یکدیگر استقلال فکری دارند[۲] و نسبت به شخص نیز مستقل هستند.[۳]

  • اگر عمق پوشش منبع چندان زیاد نباشد، می‌توان چندین منبع مستقل را در کنار هم برای تشخیص سرشناسی به کار گرفت؛ پوشش‌های جزئی موضوع توسط منابع ثانویه ممکن است برای اثبات سرشناسی کافی نباشند.[۴]
  • منابع اولیه را می‌توان برای اثبات محتوای مقاله به کار برد، اما این منابع کمکی به اثبات سرشناسی فرد نمی‌کنند.

اگر شخصی معیار اصلی را داشته باشد می‌توان او را بدون در نظر گرفتن معیارهایی که در ادامه می‌آید سرشناس دانست. با وجود اثبات سرشناسی، ممکن است فرد در یکی از معیارهای استثناءشدن مانند افرادی که فقط به خاطر یک رویداد سرشناس هستند یا یکی از موارد ویکی‌پدیا:ویکی‌پدیا چه چیزی نیست قرار بگیرد.

معیارهای بیش‌تر[ویرایش]

میانبر:

آن چه در بالا آمد معیار اصلی گنجایش است. آنچه در زیر می‌آید معیارهایی‌است که کم و بیش ثابت می‌کنند اطلاعات کافی قابل‌اطمینان در مورد شخص وجود می‌دارد. کسانی که یکی از شرایط زیر را بدارند توانند که مقاله‌ای پیرامون خویش در ویکی‌پدیا بدارند چرا که به احتمال زیاد مقدار معتنابهی اطلاعات اثبات‌پذیر راجع به ایشان وجود می‌دارد و عموم مردم علاقه‌ای به قدر کافی زیاد به (دانستن پیرامون) ایشان می‌دارند. conversely, meeting one or more does not guarantee that a subject should be included.

این فهرست دربردارندهٔ همهٔ موارد نیست. صرف اینکه هیچ‌یک از شرایط زیر برای کسی صادق نیست به این معنی نیست که مقالهٔ وی باید به طور خودکار حذف شود.

  • فرد مشارکتی در خور و سخت مشهور در رشته‌ای خاص داشته‌است به طوری که این مشارکت بخشی از تاریخ آن علم/رشته شده‌است.[۵]
  • شخصیت‌های سیاسی‌ای که صاحب مناصب بین‌المللی، ملی یا استانی بوده‌اند و نیز نمایندگان مجالس ملی یا استانی.[۶] (برای نامزدان منصبی خاص هنوز توافق کامل حاصل نشده‌است.)
  • شخصیت‌های سیاسی محلی اصلی‌ای که مورد پوشش چشم‌گیر خبری هستند یا بوده‌اند. [۵]صرف انتخاب‌شدن فرد برای منصبی محلی سرشناسی وی را تضمین نمی‌کند.
  • شخصیت‌های بسیار معروف سرگرم‌کننده و نظرسازان.
  • شخصیت‌های ورزشی در لیگ‌های حرفه‌ای یا مسابقاتی در آن سطح برای ورزش‌هایی که لیگ حرفه‌ای ندارند (مثلاً شنا لیگ حرفه‌ای ندارد) یا بالاترین سطح ورزش غیرحرفه‌ای یا هر فعالیت رقابتی دیگری که بااهمیت و سرشناس باشد مثل مسابقات دانشگاهی در ایالات متحده.
  • هنرپیشگان و شخصیت‌های تلویزیونی سرشناس که در فیلم‌ها، تئاترها و تولیدات تلویزیونی معروف ظاهر شده‌اند. سرشناسی به طرق زیر قابل تعیین است:
    • داشتن چندین مقالهٔ اختصاصی برگزیده در نشریات فرهنگ عامه مانند ... یا روزنامه‌های ملی.[۵]
    • داشتن خیل عظیم هواخواهان و مریدان یا وجود نوعی کیش «شخص‌ مزبور پرستی»
    • وجود یک زندگی‌نامهٔ مستقل راجع به شخص.
    • در فیلم‌ها، تئاترها و برنامه‌های تلویزیونی متعددی نقشی قابل توجه و مهم را ایفا کرده باشد.
  • نقاشان، مجسمه‌سازان، معماران، و سایر صاحب‌حرفگانی که سخت شناخته‌اند (چه خوشنام و چه بدنام) و به احتمال زیاد به بخشی از تاریخ آن حرفه پیوسته‌اند.
  • کسانی که به خاطر نقش داشتن در حادثه یا واقعه‌ای به شهرت یا نامی (بد یا خوب) رسیده‌اند و پوشش خبری و رسانه‌ای بسیاری داشته‌اند. (مثلاً ارتکاب معروف و تاریخی جرمی یا انجام کاری قهرمانانه و بسیار معروف)
  • در مورد آهنگسازان به سرشناسی رجوع کنید.

برای افراد دارای آثار[ویرایش]

میانبرها:

دانشمندان، دانشگاهیان، اقتصاددانان، استادان، نویسندگان، سردبیران، روزنامه نگاران، فیلمسازان، عکاسان، هنرمندان، معماران، مهندسان، و دیگر افرادی که آثاری دارند:

  1. شخص به عنوان یک چهرهٔ مهم در نظر گرفته می‌شود یا همتایان و اخلاف به طور گسترده‌ای به وی استناد کرده‌اند.
  2. شخص مفهوم، نظریه یا روش جدید قابل توجهی ارائه کرده است.
  3. شخص پدید آورنده و یا دارای همکاری مهمی برای ایجاد یک کار مهم و شناخته شده، یا کار گروهی است. کاری که خود موضوع یک کتاب یا فیلم بلند مستقل، یا موضوع چندین نقد و مقاله در نشریه‌های ادواری مستقل بوده است.
  4. اثر شخص (الف) به یک یادبود مهم تبدیل شده است، (ب) بخش قابل توجهی از نمایشگاهی قابل توجه بوده است، (ج) به طور بارزی مورد توجه انتقادی بوده است، یا (د) در مجموعه‌های دائمی گالری یا موزه‌های سرشناس گوناگونی به نمایش گذاشته شده است.
  5. برای راهنمایی دربارهٔ دانشگاهیان و افراد آکادمیک به ویکی‌پدیا:سرشناسی (دانشگاهیان) مراجعه شود.

برای بازیگران و دست‌اندرکاران صنعت پورنو[ویرایش]

میانبرها:

این بخش از سیاست در مورد سرشناسی افراد و دست‌اندرکاران صنعت پورنوگرافی برای استفاده در بحث‌های وپ:نبح است و در مورد کسانی (افراد یا شرکت‌ها) است که مرتبط با صنعت پورنوگرافی هستند:

  1. مواردی که یک جایزه معتبر و مشهور در صنعت پورنوگرافی را دریافت کرده‌اند یا برای یک جایزه چندین بار کاندید شده‌اند. کاندیدشده‌ها یا جایزه‌گیرندگانی مرتبط با صحنه و چند زمینهٔ خاص جزو این دسته نیستند.[۷]
  2. مواردی که یک کار منحصربه‌فرد انجام داده باشند برای مورد خاص از گونه‌های پورنوگرافی که در پورنوگرافی ترویج بافته باشد. (مانند ستاره‌های آیکونیک، خصیصه تاثیرگذار) یا عضو هیات امنا صنعت باشند مانند AVN Hall of Fame, XRCO Hall یا موارد مشابه
  3. چندین بار در رسانه‌های متعدد مورد بررسی قرار گرفته باشند.

سنجش‌های دیگر[ویرایش]

سنجش‌های دیگری نیز برای گنجاندن مقاله پیشنهاد شده‌است که لزوماً اجماع لازم را کسب نکرده‌اند. اینها از قرار زیرند:

  • ویکی‌پدیا:سنجش استاد دانشگاه: بسیاری از دانشمندان، محققان، فیلسوفان و دیگر پژوهشگران (که در مجموع برای راحتی با نام دانشگاهیان شناخته می‌شوند) بدون اینکه زندگی‌نامه‌شان در منابع ثانویه آمده باشد، در جهان ایده‌ها تأثیر قابل ملاحظه و سرشناسانه‌ای دارند.
  • ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری: آیا تمام اطلاعات موجود در مقاله را می‌توان به طور مستقل (بعضی می‌گویند ۱۰سال دیگر) بررسی و اثبات کرد.
  • گسترش‌پذیری: آیا مقاله هرگز از یک مقالهٔ چندخطی ناقص فراتر خواهد رفت؟ آیا می‌توان یک مقالهٔ عالی راجع به این موضوع نوشت؟
  • سنجش صدسال (حدس آینده‌مدار): آیا صد سال دیگر هیچ کسی که ارتباط مستقیمی با شخص نمی‌دارد مقاله را مفید خواهد یافت؟
  • سنجش صدسال (حدس گذشته‌مدار): اگر ما صد سال پیش چنین مقاله‌ای راجع به شخص نوشته بودیمی آیا کسی امروز (بی داشتن ارتباط مستقیم با شخص) آن را مفید یافتی؟
  • زندگی‌نامه: آیا مقاله به دست شخص یا کسی از نزدیکانش نوشته شده‌است؟ (عکس آن باید برقرار باشد)
  • ویکی‌پدیا:سرشناسی (بازیگران الفیه شلفیه)

همچنین رجوع کنید به وپ:زندگان

معیارهای غلط[ویرایش]

  • اگر شخص الف با شخص سرشناس ب رابطه داشته باشد دلیل این نیست که شخص الف هم مقاله‌ای برای خود داشته باشد (مگر اینکه مطالب کافی و قابل اشاره در مورد شخص الف نیز موجود باشد). البته می‌توان در مقاله شخص ب به شخص الف نیز اشاره کرد.
  • از معیارهایی که بر اساس جستجوی آماری گوگل و یا Alexa هستند استفاده نکنید. برای مثال صنعت فیلم‌های پورنو از روش بمب گوگلی برای تأثیرگذاری بر این آمار استفاده می‌کند.

اگر مقاله سربلند بیرون نیاید[ویرایش]

اگر مقاله ادعایی در باب سرشناسی نکند می‌توانید در صفحهٔ بحث ایجادکنندهٔ مقاله پیغامی گذاشته و وی را از نامزدی حذف مقاله باخبر کنید. این باعث می‌شود که کاربر دریابد که اگر چنین ادعایی در مقاله نگنجاند بیم حذف سریع مقاله می‌رود. معمولاً نویسنده تواند که چنین ادعایی بیفزاید لیکن نمی‌دانسته‌است که باید چنین می‌کرده‌است.

اگر چنین ادعایی موجود است اما احساس می‌کنید که شرایط لازم را دارا نیست، ممکن است بخواهید که پیش از دادن پیشنهاد حذف مقاله موضع خود را نزد کاربر تشریح کنید. باشد که تواند بهترش کند یا مدرکی برای ادعا ارائه دهد.

معمولاً گذاشتن یک متن شخصی و پیامی به‌خصوص راجع به دغدغه‌های شما پیرامون مقاله بهتر از گذاشتن یک برچسب فله‌ای در صفحهٔ بحث کاربر یا بحث مقاله نتیجه می‌دهد. اگر از نویسنده ادعایی سر نزد می‌توانید مقاله را نامزد حذف سریع کنید و دلیل را هم ذکر کنید. اگر فکر می‌کنید ادعا در نزد دیگران باارزش است از {{پیشنهاد حذف}} استفاده کنید.

افرادی که فقط به خاطر یک رویداد سرشناس هستند[ویرایش]

میانبرها:

زمانی که سرشناسی یک شخص ناشی از نقشی باشد که در یک رویداد سرشناس داشته است، ممکن است مبهم باشد که آیا باید در مورد آن شخص مقاله نوشت، یا در مورد رویداد یا هر دو. برای تصمیم‌گیری در مورد نوشتن مقاله‌های جدا (برای فرد و برای رویداد) باید میزان اهمیت رویداد و میزان اهمیت نقشی که آن فرد در رویداد مورد نظر داشته مد نظر قرار گیرد. قانون کلی در بسیاری موارد آن است که در مورد رویداد مقاله نوشته شود، و نه در مورد فرد. با این حال هر چه اهمیت رویداد و نقش فرد در آن افزایش یابد، توجیه قوی‌تری برای ایجاد یک مقالهٔ جدا برای آن شخص وجود خواهد داشت.

اگر رویداد از سرشناسی بالایی برخوردار است و نقش فرد در آن رویداد هم نقش بزرگی است، بهتر است هر کدام یک مقالهٔ جدا داشته باشد. به عنوان نمونه، کسانی که رهبران بزرگ سیاسی را به قتل رسانده‌اند (لی هاروی اسوالد که جان اف کندی رئیس جمهور آمریکا را ترور کرد) در این دسته قرار می‌گیرند چنان که منابع معتبر متعددی مورد نقش وی در این واقعه را مورد پوشش قرار داده‌اند.

زمانی که نقشی که فرد در رویداد مورد نظر ایفا کرده از اهمیت کمی برخوردار است، یک مقالهٔ مستقل مورد نیاز نیست و ایجاد تغییرمسیر کافی است. برای نمونه در ویکی‌پدیای انگلیسی مقالهٔ مربوط به «جورج هالیدی» که شاهد ضرب شتم «رودنی کینگ» توسط پلیس لس آنجلس بوده، تنها به مقالهٔ «رودنی کینگ» تغییر مسیر می‌دهد. در مقابل، اگر رویداد از اهمیت خیلی بالایی برخوردار باشد، آن وقت افرادی که نقش کمتری داشته‌اند هم ممکن است نیاز مقالهٔ جداگانه داشته باشند، چنان که در ویکی‌پدیای انگلیسی هاورد برنان که شاهد ماجرای قتل جان اف کندی بوده یک مقالهٔ جدا دارد.

یک مشکل دیگر زمانی رخ می‌دهد که فرد نقشی بزرگ در رویداد کم اهمیت داشته است. در این شرایط به طور کلی مناسب نیست که دو مقالهٔ جدا برای شخص و رویداد داشته باشیم. در این شرایط بهتر آن است که نام فرد تغییرمسیری باشد به مقالهٔ مربوط به آن رویداد، به ویژه اگر فرد تنها بابت آن رویداد سرشناسی داشته باشد. برای نمونه مقالهٔ «استیو بارتمن» در ویکی‌پدیای انگلیسی به مقالهٔ «ماجرای استیو بارتمن» تغییر مسیر می‌دهد. با این حال، در بعضی موارد شخص مورد نظر بیشتر شناخته شده‌است تا رویدادی که باعث سرشناسی وی شده است؛ مثال آن «مرد تانکی» است. در این حالت، بهتر آن است که عنوان مقالهٔ مربوط به رویداد همان نام شخص باشد و در ان مقاله هم شخص و هم رویداد توضیح داده شوند.

فهرست افراد[ویرایش]

مقاله‌هایی چند هستند که شامل فهرستی از افرادند. مثلاً مقاله‌ای راجع به یک دانشگاه ممکن است فهرستی از فارغ‌التحصیلان بدارد. هدف این فهرست‌ها هرگز دربرداشتن همگان نیست (مثلاً همهٔ کسانی که از این دانشگاه فارغ‌التحصیل شده‌اند). برعکس این فهرست باید محدود به افراد سرشناس باشد: کسانی که مقاله‌ای جداگانه در ویکی‌پدیا دارند می‌توانند در این فهرست هم بیایند.

خانواده[ویرایش]

خویشاوند بودن با افراد سرشناس به خودی خود هیچ اعتباری از سرشناسی به شخصی نمی دهد. همچنین اگر در مقاله فردی سرشناس، ذکر شده باشد که خانواده‌اش از دنیا رفته اند، نشان دهنده سرشناسی آن افراد نیست. همچنین ببینید: معیارهای غلط

مقاله‌های ویکی‌پدیان‌ها[ویرایش]

بعضی از ویراستارهای ویکی پدیا در مورد خودشان مقاله دارد (ببینید: ویکی‌پدیان‌ها و مقاله‌ها). با این وجود، وضعیتشان به عنوان ویراستار به تنهایی هیچ تاثیری بر سرشناسی‌شان ندارد، صرف‌نظر از اینکه آنها بعد از ساخته شدن مقاله‌شان، یا بعد از آن ویراستار شدند (رهنمود تعارض منافع را باید در ویرایش مقاله‌های خودشان درنظر گرفت). تمام مقاله‌ها باید به تنهایی بر پایه محتوی قابل‌قبول و شامل رهنمودها و سیاست‌ها، همچون رهنمود: ویکی‌پدیا:زندگی‌نامه افراد زنده،‌ ویکی‌پدیا:تحقیق دست اول ممنوع و ویکی‌پدیا:اثبات‌پذیری قضاوت شوند.

پانویس[ویرایش]

  1. گستردگی واژهٔ منتشرشده عمدی است
  2. منابعی که کاملاً از یکدیگر مشتق شده‌اند، با وجود اینکه می‌توانند در مقاله مورد استناد قرار بگیرند، اما به اثبات سرشناسی فرد کمکی نمی‌کنند. لازمهٔ استقلال فکری این است که نه‌تنها متن منابع متفاوت باشد، بلکه متن منابع برگرفته (یا بر پایهٔ) یکدیگر نباشد (استفادهٔ جزئی قابل قبول است). برای نمونه سخنرانی یک سیاستمدار دربارهٔ یک شخص خاص، می‌تواند به اثبات سرشناسی آن شخص کمک کند، اما بازتولیدهای متفاوت از متن آن سخنرانی در خبرگزاری‌های مختلف تنها به عنوان یک منبع در نظر گرفته می‌شوند. زندگی‌نامه‌ای که در مورد فرد نوشته شده است، به اثبات سرشناسی آن فرد کمک می‌کند، اما چکیده‌ای از همان زندگی‌نامه که اصالت فکری نداشته باشد را نمی‌توان دلیل دیگری بر سرشناسی دانست.
  3. نوشتن خودزندگی‌نامه‌ها و تبلیغ برای خود، راهی برای داشتن مقاله در دانشنامه نیست. سنجش سرشناسی بر پایهٔ این است که آیا واقعاً افرادی مستقل از خود موضوع آن را سرشناس یافته‌اند به طوری که آثاری قابل در موردش بنویسند و آن‌ها را منتشر کنند. بنابراین، مدخل‌های فرهنگ‌های زندگی‌نامه‌ای که می‌توان در آن‌ها نامزد شد (مانند Marquis Who's Who) سرشناسی را اثبات نمی‌کنند.
  4. غیرجزئی‌بودن بر پایهٔ ژرفای محتوای اثر منتشرشده و اینکه تا چه حد با مدخلی از یک فهرست یا یادکرد فهرست‌وار فاصله گرفته باشد است. یک زندگی‌نامهٔ معتبر ۲۰۰ صفحه‌ای از یک شخص که جزئیات زندگی‌اش را پوشش دهد، عمیق و غیرجزئی محسوب می‌شود، در مقابل، یک گواهی تولد یا یک مدخل یک‌خطی در فهرست نامزدان انتخابات، جزئی خواهد بود. منابع دادگانی، مانند Notable Names Database، بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها و Internet Adult Film Database، منابع معتبری محسوب نمی‌شوند زیرا ویکی‌مانند هستند و توسط کاربران زیادی بدون نظارت دقیق نوشته می‌شوند. افزون بر این، این دادگان استانداردهای گزینشی سطح پایینی دارند.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ تمام این معیارها در وقاع حالتهای خاصی از معیار اصلی عمومی است: وجود چندین مرجع چاپ‌شدهٔ قابل مستقل. کسی که به «بخشی از تاریخ رشته‌ای پیوسته‌است: در باره‌اش مطالب ژرف بسیار در مراجع مختلف به دست تاریخنویسان آن رشته نوشته شده‌است. سیاستمداری که تحت پوشش رسانه‌ای بوده‌است درباره‌اش به‌کرات و به‌تفصیل در چندین مقالهٔ خبری مستقل به دست روزنامه‌نگاران نوشته شده‌است. هنرپیشه‌ای که مجله‌ها مقاله‌هایی برگزیده راجع به وی چاپ کرده‌اند، درباره‌اش به‌کرات و به‌تفصیل و به طور مستقل در چندین مجله مقاله‌های اختصاصی چاپ کرده‌اند. هنرپیشه یا شخصیتی تلویزیوین که «زندگی‌نامه‌ای مستقل» دارد درباره‌اش کتابی مفصل به دست زندگی‌نامه‌نویسی مستقل نوشته شده‌است.
  6. این معیاری ثانویه‌است. کسانی که این شرط برایشان صدق کند تقریباً همیشه معیار اصلی هم برایشان صادق است. یعنی تاریخ‌نگاران و زندگی‌نامه‌نویسان همیشه راجع به صاحب‌منصبان سیاسی معروف و اصلی چه در گذشته و چه حال نوشته‌اند. ولی به هر حال این معیار تضمین می‌کند که پوشش ما از صاحب‌منصبان گذشته و حال کامل خواهد بود.
  7. برای جایزه‌ها که چندین بار کاندید جایزهٔ Fans of Adult Media and Entertainment Award شده‌اند فقط کاندیدشدن دورهٔ نهایی مدنظر است.