ویرایش

ویرایش به زیاد یا کم کردن مطلب، تصحیح و تنقیح متن‌هایی که برای چاپ و نشر یا هرچیز دیگر آماده می‌کنند، گفته می‌شود.

کار ویرایش

هر نوشته باید از جهات گوناگون محتوا، بیان، صحّت و اعتبار، دقّت، نظم، آراستگی، علایم نگارشی و ... مورد بررسی و بازبینی قرار گیرد. به این بازبینی «ویرایش» یا «ویراستاری» می‌گویند.

ویراستار موظّف است که ضمن رعایت سبک صاحب نوشته یا مترجم، خطاهای دستوری، حشو، تکرار، گزافه‌گویی و عبارت‌های بی‌شیرازه و پریشان را سامان دهد.

انواع ویرایش

ویرایش به همهٔ جنبه‌های یک اثر از محتوا، ساخت، زبان و نظم و ترتیب ظاهری آن تعلق می‌گیرد و بر همین پایه انواعی دارد:

• ویرایش فنّی: آراستگی ظاهری و نظم و ترتیب بخشیدن به اثر.
• ویرایش تخصّصی: که ناظر بر جنبهٔ علمی یا تخصّصی اثر است.
• ویرایش زبانی و ساختاری: که مربوط به جنبه‌های دستوری و نگارشی و املایی است.

ریشه و معانی دیگر

ویرایش واژه‌ای نو است که در سده اخیر وضع شده است و هم‌معنای اصلاح و تصحیح در امور نوشتاری است. البته ویرایش به معنای نسخهٔ تازه‌ای از یک چیز هم به کار می‌رود، مانند یک بازی رایانه‌ای که نسخه جدید آن ویرایش جدید نامیده می‌شود. به کسی که کار ویرایش را انجام می‌دهد، ویراستار یا ویرایشگر می‌گویند.

صادق کیا که استاد دانشگاه تهران و رئیس فرهنگستان زبان ایران بوده است، واژه «ویراستن» را از فارسی میانه به فارسی نو آورده است و برپایه قواعد این زبان از این واژه، صفت مفعولی «ویراسته»، صفت فاعلی «ویراستار» و اسم مصدر «ویرایش» را ساخته است.

پیوند به بیرون

• ویرایش برخط متون فارسی

منابع

• زبان فارسی ۱، سال اول آموزش متوسطه، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۵. (درس پنجم، صص ۲۲ تا ۲۵)
• ابولقاسمی، محسن، تاریخ زبان فارسی، سازمان سمت، ۱۳۷۳.