ویراستاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ویرایش)
پرش به: ناوبری، جستجو

تعریف ویرایش

"ویرایش، دانشی منطق‌پایه است که به درست کردن نادرستی‌ها،زدودن کاستی‌ها،رسا کردن معنی،روان کردن و فارسی کردن نوشته، سامان دادن به ساژه‌ها، و همخوان کردن نوشته با قواعد و شیوه‌های مشخص می‌پردازد."

در یک جمله می‌توان گفت: "ویرایش، درست‌نویسی، رسانویسی و بقاعده نویسی است."

منبع: جمشید سرمستانی، گزیده شیوه‌نامه‌ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، 1392، (ص 34).

کار ویرایش[ویرایش]

هر نوشته باید از جهات گوناگونِ محتوا، بیان، صحّت و اعتبار، دقّت، نظم، آراستگی، علایم نگارشی، و... بررسی و بازبینی شود. به این بازبینی «ویرایش» یا «ویراستاری» می‌گویند.

ویراستار موظّف است که ضمن رعایت سبک صاحب نوشته یا مترجم، خطاهای دستوری، حشو، تکرار، گزافه‌گویی، و عبارت‌های بی‌شیرازه و پریشان را سامان دهد.[۱]

انواع ویرایش[ویرایش]

ويرايش به دو نوع اصلي «ويرايش ويژه» و «ويرايش عمومي» تقسيم مي‎شود.

ويرايش عمومي: ويرايش‎هاي «صوري»، «زباني» و «محتوايي ـ ساختاري» كه همه‎ي (عموم) نوشته‎ها بدون توجه به محتوايشان به همه‎ي آن‎ها نياز دارند، روي هم رفته ويرايش عمومي ناميده مي‎شوند. اين سه نوع ويرايش معمولاً به‌دست يك ويراستار با نام «ويراستار عمومي» انجام مي‎شود.

ويرايش ويژه: هريك از ويرايش‎هاي «ترجمه»، «علمي»، «تخصصي»، «گفتاري»، «تصويري»، «نمايه‎اي»، «ادبي»،‌ «تلخيصي» و «تصحیحی» كه هر نوشته بسته به محتوايش، ممكن است به يكي يا بيش از يكي از آن‎ها نياز داشته باشد، ويرايش ويژه ناميده مي‎شوند.

منبع: جمشید سرمستانی، گزیده شیوه‌نامه‌ جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، 1392، (ص 33).

ریشۀ واژه و مترادف‌ها[ویرایش]

ویرایش واژه‌ای نو است که در سدۀ اخیر وضع شده‌است و هم‌معنای اصلاح و تصحیح در امور نوشتاری است. البتّه ویرایش به‌معنای نسخهٔ تازه‌ای از یک چیز هم به‌کار می‌رود، مانند یک بازی رایانه‌ای که نسخۀ جدید آن «ویرایش جدید» نامیده می‌شود. به کسی که کار ویرایش را انجام می‌دهد، ویراستار یا ویرایشگر می‌گویند.

صادق کیا، که استاد دانشگاه تهران و رئیس فرهنگستان زبان ایران (فرهنگستان دوم) بوده‌است، واژۀ «ویراستن» را از فارسی میانه به فارسی نو آورده‌است و برپایۀ قواعد این زبان از این واژه، صفت مفعولی «ویراسته»، صفت فاعلی «ویراستار»، و اسم مصدر «ویرایش» را ساخته‌است.[۲]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • سرمستانی،جمشید؛ گزیده شیوه‌نامه جامع ویرایش و نگارش، تهران، نشر سرمستان، 1392، (ص 33).
  • زبان فارسی ۱، سال اوّل آموزش متوسّطه، تهران، دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسی ایران، ۱۳۸۵. (درس پنجم، صص ۲۲-۲۵)
  • ابوالقاسمی، محسن، کتاب تاریخ زبان فارسی، تهران، سازمان سمت، ۱۳۷۳.
  1. زبان فارسی ۱ (ص ۲۲)
  2. ابوالقاسمی، محسن، تاریخ زبان فارسی، (ص ۳۰۱)