ویراستاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ویرایش به زیاد یا کم کردن مطلب، تصحیح و تنقیح[۱] متن‌هایی که برای چاپ و نشر یا هرچیز دیگر آماده می‌کنند گفته می‌شود.[۲]

کار ویرایش[ویرایش]

هر نوشته باید از جهات گوناگونِ محتوا، بیان، صحّت و اعتبار، دقّت، نظم، آراستگی، علایم نگارشی، و... بررسی و بازبینی شود. به این بازبینی «ویرایش» یا «ویراستاری» می‌گویند.

ویراستار موظّف است که ضمن رعایت سبک صاحب نوشته یا مترجم، خطاهای دستوری، حشو، تکرار، گزافه‌گویی، و عبارت‌های بی‌شیرازه و پریشان را سامان دهد.[۳]

انواع ویرایش[ویرایش]

ویرایش به همهٔ جنبه‌های یک اثر ــ از محتوا، ساخت، زبان، و نظم و ترتیب ظاهریِ آن ــ تعلق می‌گیرد، و برهمین‌پایه، انواعی دارد:

  • ویرایش فنّی (ویرایش صوری): آراستگی ظاهری و نظم و ترتیب بخشیدن به اثر؛
  • ویرایش تخصّصی: که ناظر بر جنبهٔ علمی یا تخصّصی اثر است؛
  • ویرایش زبانی و ساختاری: که مربوط به جنبه‌های دستوری و نگارشی و املایی است.[۴]

ریشۀ واژه و مترادف‌ها[ویرایش]

ویرایش واژه‌ای نو است که در سدۀ اخیر وضع شده‌است و هم‌معنای اصلاح و تصحیح در امور نوشتاری است. البتّه ویرایش به‌معنای نسخهٔ تازه‌ای از یک چیز هم به‌کار می‌رود، مانند یک بازی رایانه‌ای که نسخۀ جدید آن «ویرایش جدید» نامیده می‌شود. به کسی که کار ویرایش را انجام می‌دهد، ویراستار یا ویرایشگر می‌گویند.

صادق کیا، که استاد دانشگاه تهران و رئیس فرهنگستان زبان ایران (فرهنگستان دوم) بوده‌است، واژۀ «ویراستن» را از فارسی میانه به فارسی نو آورده‌است و برپایۀ قواعد این زبان از این واژه، صفت مفعولی «ویراسته»، صفت فاعلی «ویراستار»، و اسم مصدر «ویرایش» را ساخته‌است.[۵]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اصلاح کردن کلام از عیب و نقص (فرهنگ معین)
  2. فرهنگ واژه معین
  3. زبان فارسی ۱ (ص ۲۲)
  4. زبان فارسی ۱ (ص ۲۳)
  5. ابوالقاسمی، محسن، تاریخ زبان فارسی، (ص ۳۰۱)