ولایت سرپل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۳۶′ شمالی ۶۶°۱۸′ شرقی / ۳۵.۶° شمالی ۶۶.۳° شرقی / 35.6; 66.3

ولایت سرپل
تصویری از ولایت سرپل
اطلاعات کلی
نام رسمی : ولایت سرپل
کشور : افغانستان Flag of Afghanistan.svg
نام‌های پیشین: انبار، انبیر
سال ولایت شدن : ۱۳۶۷ (۱۹۸۸ میلادی)
مردم
جمعیت ۵۰۵٫۴۰۰ نفر
زبان‌های گفتاری: پارسی و ازبکی و پشتون
جغرافیای طبیعی
مساحت: ۱۵٬۹۹۹  کیلومتر مربع[۱]
ارتفاع از سطح دریا : بین ۶۴ تا ۱۷۵۰ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی : ۵۶(۰)
وب‌گاه : http://saripul.gov.af/fa
شهرها
سرپل، تکزار، ترخوج و ...
ولسوالی‌ها
سرپل، بلخاب، سوزمه قلعه، صیاد،
کوهستانات، سانچارک، گوسفندی


سرپُل یکی از ۳۴ ولایت (استان) افغانستان است. مرکز این ولایت شهر سرپل می‌باشد. مساحت این ولایت ۱۵٫۹۹۹٫۲ کیلومتر مربع و جمعیت آن ۵۰۵٫۴۰۰ نفر است. (برآورد ۲۰۰۹)[۲] فاصله ولایت سرپل از مرکز (شهر کابل) ۶۰۳ کیلومتر می‌باشد. این ولایت تا سال ۱۳۶۷ (۱۹۸۸) جزئی از ولایت جوزجان محسوب می‌شد. اما در این سال بر اساس تقسیماتی که صورت گرفت، ولایت سرپل از جوزجان جدا شد و به صورت یک ولایت مستقل درآمد. این منطقه در قرون گذشته انبار یا انبیر خوانده می‌شده است.

جغرافیا[ویرایش]

مجموع مساحت این ولایت در حدود ۱۶۳٬۸۵۶ کیلومتر مربع از مساحت افغانستان را احتوا نموده‌است. این ولایت در دامنه شمال تیر بند ترکستان موقیعت داشته و بین ۳۵ درجه و ۳۰ دقیقه شرقی تا ۳۶ درجه و ۱۳ دقیقه شمالی و ۶۶ درجه و ۳۰ دقیقه جنوبی و ۶۵ درجه و ۲۹ دقیقه شرقی واقع است و ارتفاع ان از سطح دریا در مناطق هموار از ۶۴ متر تا ۱۷۵۰ متر در مناطق کوهستانی می‌رسد.

همچنین ۷۵٪ اراضی خاک ولایت سرپل کوهستانی یا نیمه کوهستانی و صرف ۱۴٪ دیگر آن اراضی هموار می‌باشد و مطباقی ان یعنی ۱۱٪ باقی‌مانده ساحات جنگلی، نیمه هموار و... می‌باشد.

تاریخچه[ویرایش]

سرپل یکی مناطق باستانی شمال هندوکش و یا ترکستان جنوبی می‌باشد که در تاریخ بنام‌های انبار، جوزجانان، گوزگانان، جوزجان، گوزگان و غیره یاد گردیده‌است (جوزجان و جوزجانان معرب کلمات گوزگانان و گوزگان است که اعراب بنابه نداشتن حرف: «گ» در الفای خود، اکثراً گاف را با «جیم» تعویض می‌نمایند).[۳]

گوزگانان یا گوزگان، از ولایت‌های قدیم و مهم خراسان به شمار می‌آمده است. این ولایت، امروزه در شمال افغانستان واقع شده است و با اندکی تفاوت، سه ولایت فعلی جوزجان، فاریاب و سرپل را دربر می‌گیرد. از نوشته ابن خردادبه (حدود ۲۵۰ هجری) بر می‌آید که در قرن سوم هجری، منطقه جوزجان نسبت به سده‌های بعد کوچکتر بوده و شهرهای فاریاب و طالقان، شامل آن نبوده است.

هیوان تسنگ سیاح معروف چینی (حدود ۶۳۰ میلادی) مساحت جوزجان را از شرق تا غرب ۵۰۰ لی، معادل ۲۸۸ کیلومتر و از شمال تا جنوب ۱۰۰۰ لی، معادل ۵۷۶ کیلومتر دانسته است، وی جوزجان را به زبان چینی «هوشی کین» ضبط نموده و گفته است که جوزجان دارای کوه‌ها و دریاهاست، و آبش گوارا و شیرین است.[۴]

از آثار جغرافیا نویسان پیش از اسلام و شش قرن اول اسلامی بر می‌آید که سرزمین وسیع بین بلخ و مروالرود (رود مرغاب) به نام جوزجان یاد می‌شد و شبورقان، انبار، سان و چارک، اندخوی، فاریاب (یعنی دولت‌آباد میمنهطالقان (چیچکتوی فعلی)، گرزوان (گرزیوان)، کلار و کندرم، یهودیه (میمنه امروزی) از شهرها و ناحیه‌های آن به شمار می‌رفت. منطقه ولایت جوزجان پس از قرن هشتم هجری (چهاردهم میلادی) نسبت به قرون گذشته خیلی محدود گردیده و در قرن نهم هجری فقط برای شهر سرپل اطلاق گردیده است.

بنابر نظر پژوهشگران و همچنین شواهد تاریخی، «انبار» یا بنابر نوشته یاقوت حموی در نیمه اول قرن هفتم هجری «انبیر»، با موقعیت سرپل کنونی مطابقت دارد.

میر غلام محمد غبار در صفحهٔ ۲۰۲ اثر معروف خود بنام تعلیقات جغرافیای تاریخی افغانستان ضمن معرفی شبرغان، سرپل را چنین تعریف می‌کند: «اشپورقان و نریان که شهری میان یهودیه و فاریاب است، بزرگترین شهر جوزجانان یا انبار می‌باشد، و آل فرغون (فریغون) در همین شهر مقیم باشند، و در زمستان به جزروان اقامت کنند.»[۳]

منظور از انبار همین سرپل امروزی است که در دوره زمامداری سلاطین تیموری بعد از اعمار پل تاریخی سرپل در زمان زمامداری میرزا سلطان حسین بایقرا، بنابه ابتکار وزیر دانشمند او امیرالکلام امیر علی شیر نوایی، بر فراز دریای سرپل که از یکجا شدن آب رودخانه‌های آقسو و قراسو ایجاد می‌گردد، به نام سرپل مسما می‌شود.

عبدالحی حبیبی در نخستین صفحهٔ کتاب جغرافیای تاریخی افغانستان چنین می‌نویسد: کسانی که تاریخ وطن را خوانده‌اند، شاید بارها نام جوزجان یا گوزگان را که یکی از مناطق تاریخی است دیده و شنیده باشند.

احمد بن واضح یعقوبی معروف به الیعقوبی مورخ قرن سوم هجری، در سال ۲۷۸ قمری گوزگان را در قسمت شمال مجرای رود شبرغان و شمال دریای میمنه می‌شمارد. یعقوبی انبار را از جمله شهرهای جوزجان و پایتخت این ولایت می‌داند. بر اساس نوشته وی جوزجان حاوی چهار شهر بوده است، ۱- انبار (سرپل کنونی)، ۲-اسان و صمعاکن (سانچارک کنونی)، ۳- کندرم و قرزمان (گرزوان کنونی)، ۴- شبورقان که در روزگار پیشین مرکز بوده است.

المقدسی این ولایت را جزو بلخ شمرده است. بارتولد مستشرق روسی انبار را سرپل و فاریاب را نزدیک دولت‌آباد کنونی در ولایت فاریاب می‌نویسد.

در کتاب حدود العالم من المشرق الی المغرب که در ۳۷۲ هجری نوشته شده و مؤلف نامعلوم آن هم جوزجانی بوده است، درباره انبار آمده است: «انبار یا انبیر شهری است نیکو و آبادان و جای بازرگانان و بارگه بلخ و با نعمت بسیار که بر دامن کوه آباد شده است.» از این عبارت مؤلف حدود العالم برمی آید که شهر انبار بر دامن کوه آباد شده بود؛ امروزه در چند کیلومتری شمال سرپل قریه کهنه بازار واقع گردیده است که احتمال می‌رود انبار در آنجا واقع بوده باشد.

حکیم ناصر خسرو بلخی شاعر و فیلسوف معروف در سال ۴۳۷ هجری در این شهر آمده، آن را به جهت مرکز جوزجانان بودنش جوزجانان خوانده و گفته است که «پس از آنجا به شبورغان رفتم شب به دیه فاریاب بودم و از آنجا براه سنگلان و طالقان به مروالرود شدم».[۵]

اصطخری و ابن حوقل در قرن چهارم هجری آن را یکی از شهرهای جوزجانان می‌دانند و اضافه می‌کند که آنجا مقام پادشاهان آل فریغون می‌باشد و آن شهری است بر کوه اعمار گردیده، از مروالرود (مرغاب) بزرگتر و دارای آبهای روان، باغها و تاکستان‌ها است و بناهای آن گلی است و انبار به مسافت یکروزه راه در جنوب شبورقان واقع شده.

عبدالحی حبیبی در صفحهٔ پنجم همان کتاب، در رابطه با آل فریغون و دیگر دودمان‌های حکمران در این حدود جغرافیایی می‌نویسد که: «یکی از این دودمان‌ها حکمرانان آل فریغون یا فریغونیان‌اند که در جوزجان از حدود (۲۵۰ تا۴۱۰ هجری) فرمانروایی داشتند. این دودمان در عصر سامانیان و غزنویان دارای شهرت تام بوده‌اند و روابط دوستی و خویشاوندی را با هر دو خانواده سلطنتی حفظ می‌کردند و شاهان صلح دوست، علم پرور و دانشمند بودند... خود گوزگان بر حوالی سرپل کنونی اطلاق شدی و این دودمان از نسل شاهان قبل از اسلام (گوز گان خدا) مردم رباط فریغون بودند که بقول مقدسی به فاصلهٔ راه یک روزه راه از اندخوی کنونی و کرکی واقع بود...»[۳]

این منطقه به تصریح یاقوت حموی متوفای ۶۲۶ هجری، سرزمین پهناوری بوداز بلخ تا مرو رود که از شهرهای مهم آن انبار، فاریاب و کلار بود. یاقوت حموی انبار را قصبه ولایت جوزجان می شمارد و می‌نویسد: «از مروالرود بزرگتر است، آب جاری و باغها و تاکستانهای فراوان دارد، عمارت‌های آن گلی است و به مسافت یکروزه راه در جنوب شبورقان وقوع دارد». وی در کتاب معجم‌البلدان شهر انبار را بصورت انبیر می‌نویسد و می‌گوید که مقتل امام یحیی بن زید بن علی بن الحسین بن علی کرم الله وجهه آنجاست.

در قرنهای هشتم و نهم هجری که دوره پادشاهی تیمور و تیموریان است از سرپل نامی برده نمی‌شود و اگر اشاره‌ای به این ناحیه می‌شود به جوزجانان و رجال مربوط به آن اشاره می‌گردد و آن را جوزجانی یا جانی می‌نویسند. اگر چه عده‌ای از محققان، در باره حادثه فتنه پیر علی تاز که در ۸۱۰ هجری در شهر بلخ به وقوع پیوست، از عبارت «سرپل گرفته بنشست» شهر سرپل قیاس کرده‌اند.

شهر سرپل ظاهراً از آغاز قرن دهم هجری، یعنی حدود پنجصد سال پیش در محل فعلی آن بنا شده و پلی هم در آن اعمار گردیده که شاهراه میان فاریاب و بلخ را به هم پیوند داده است.

محمود بن امیر ولی کاسانی بلخی در کتاب بحرالاسرار فی مناقب الاخیار که در سال ۱۰۵۰ هجری در زمان حکومت ندر محمد خان اشترخانی تألیف شده می‌نویسد: «جوزجان شهری است از شهرهای ولایت بلخ... و او را اکنون سرپل می‌خوانند، بنابر آنکه نزدیک قنطره بزرگ افتاده و هوایش قریب بحد اعدال است و آبش در کمال عذوبت و گوارایی و حاصل آن غله و انواع میوه و فواکه است خصوصاً خربوزه و انگور بغایت خوب و مرغوب است. و قرا و قصبات بسیار دارد و اعظم آنها قصبه خانقاه است که امروز اکثر آن ملک زرخرید حضرت خلافتمکانی ندر محمد است و در بلنقور از مضافات آن سنگ فسان پیدا می‌شود.... و مردمش بیشتر مایل به کسب فضایل اند و آنجا مدرسه ایست که یکی از علما به نصب حکام، همیشه در آن به افاده مشغول است اما اهل آن حدود، به تنزیه منازل و تنظیف مساکن کمتر پردازند. در آن ولایت دو مزار است که زیارتگاه مردم آنجاست. یکی بر شرقی رود و دیگر بر غربی آن است و در بعض کتب اخبار به نظر در آمده، مزاری که بر شرق شهر و نهرست بدن حضرت امام یحیی بن زید است و مزاری که بر غرب شهر و نهر است سر امام مذکور. و از علمای متبحر امام ابو سلیمان از آنجا اند و قبر آن جناب در فاریاب است. و ازهار و ریاحین آن ولایت خصوصاً لاله نعمان شهرت تمام دارد و در بلندی از قامت آدمی زیاده می‌شود و تا هفتاد قسم از آن یافته‌اند، چنانکه گفته‌اند:

در فصل بهار لاله روید همه جا اما نرسد بــه لاله زار سـرپــل

و از مواضع متبرکه آنجا مسجد خضر است علیه السلام و آن قریه بغایی است، صورتش چنانکه خانه مربع طولانی که درازی آن قریب به شش ذراع باشد، در سنگ خاره کنده‌اند و محرابی دارد و درویشان آنجا رفته اربعین نشینند و مشهور چنان است که هر که آنجا چله بر آرد، او را با خضر علیه السلام ملاقات دست دهد و فیض و فتوح کلی دست یابد.»

در آثار سده‌های یازدهم و دوازدهم هجری هم منطقه سرپل به نام «سرپل جوزجانان» و «جوزجانان سرپل» یاد شده است، چنانچه در اسناد وقفنامه‌های مقبره حضرت امام یحیی که تعدادی از آنها تاریخ ۱۰۹۸ هجری را دارد و بقیه بی قید تاریخ است، چنان ضبط گردیده است که یاد شد.

در قرن سیزدهم هجری که مناطق شمالی افغانستان خان‌نشینی‌های جداگانه داشت، امیر یا بیگلربیگی سرپل ذوالفقار خان یا ذوالفقار شیر و پسرش محمود خان و نوه‌اش محمد خان بود.

نجم الدین ذاکر سنگچارکی یکی از شاعران قرن دوازدهم هجری، سرپل را چنین توصیف می‌نماید:

سرپل لقب جوزجانان بنام ملک پاسبان، آستان امام
اگر چند بلخ است ام‌البلاد که گویا چنین بلده هرگز نزاد

مردم[ویرایش]

نفوس ولایت سرپل طبق امار احصائیه نفوس کشور در سال ۱۳۸۸ حدود ۵۰۵٬۴۰۰ تن می‌باشد.[۲] اما طبق گزارش همبستگی ملی، نفوس این ولایت ۷۱۱٬۶۰۰ تخمین می‌گردد.

نژاد[ویرایش]

قومیت‌های مختلف و گوناگونی در ولایت سرپل زندگی می‌کنند که می‌توان از ازبک‌ها، هزاره‌ها، پشتون‌ها، تاجیک‌ها، عرب‌ها، ایماق‌ها و بلوچ‌ها نام برد.

مابین سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۵ تاجیک‌ها، آیماق‌ها و هزاره‌ها و ازبک‌ها توسط پشتون‌ها و کوچی‌های پشتون غارت و کشته شدند. پس از آن هزاران تن از پشتون‌ها از منطقه و روستاهایشان که به زور تصاحب کرده بودند و در آن با خانواده‌هایشان سکونت داشتند اخراج شدند.[۶] در طول دوران اشغال افغانستان توسط شوروی بسیاری از نیروهای شبه نظامی محلی تاجیک، ترکمن و ازبک برای بیرون راندن پشتون‌ها در ولایت سرپل و نورستان بکار گرفته شدند.[۷]

زبان[ویرایش]

پارسی دری عمده‌ترین زبان موجود در این ولایت است و توسط ۲۵۸٬۰۰۰ نفر (۶۰٪) در ۵۲۵ روستا (۶۳٪) صحبت می‌شود.[نیازمند منبع] زبان دوم ازبکی است که در ۱۴۹ روستا صحبت می‌شود که شامل ۲۰٪ جمعیت می‌شود.[نیازمند منبع] پشتون نیز سومین زبان است که در برخی روستاها سخنور دارد.

سیاست[ویرایش]

در حال حاضر عبدالجبار حقبین به حیث والی سرپل مشغول کار می‌باشد. وی در تاریخ ۱۵ حمل (فروردین) ۱۳۹۱ بر اساس حکم رئیس جمهور حامد کرزی به جای سید انور رحمتی به این سمت منسوب شد.[۸]

نمایندگان ولسی‌جرگه[ویرایش]

همچنین عزیزه جلیس، سید انور سادات، سید محمد حسین شریفی بلخابی، حاج خیر محمد ایماق و محمد حسین فهیمی نمایندگان فعلی ولایت در ولسی جرگه می‌باشند که در انتخابات پارلمانی سنبله سال ۱۳۸۸ انتخاب شدند.[۹]

همچنین محمد حسین فهیمی عضو کمیسیون تفتیش مرکزی و نظارت بر تطبیق قانون، عزیزه جلیس عضو کمیسیون امور زنان، جامعه مدنی و حقوق بشر، سید انور سادات عضو کمیسیون صحت و تربیت بدنی، سید محمد حسین شریفی بلخابی عضو کمیسیون عدلی و قضایی، حاج خیر محمد ایماق عضو کمیسیون عرایض وسمع شکایات ولسی جرگه می‌باشند.

در تاریخ ۲ سرطان ۱۳۹۰ هیأت قضایی ریاست محکمه اختصاصی بررسی تقلبات انتخابات ولسی جرگه سال ۱۳۸۸ پس از بازشماری آرای صندوق‌های رأی و بررسی آرا و شکایات، اعلام کرد که ۶۲ تن از اعضای ولسی جرگه به دلیل تقلبات و تخلفات انتخاباتی عضویت خود در ولسی جرگه را از دست خواهند داد. بر اساس این رأی از ولایت سرپل محمد حسین فهیمی مجبور به ترک ولسی جرگه اعلام شد و حاجی پاینده محمد به حیث وکیل جدید ولایت سرپل شناخته شد.[۱۰] این رأی با اعتراضات گسترده نمایندگان ولسی جرگه مواجه شد. سرانجام کمیسیون مستقل انتخابات که با دستور حامد کرزی مسئول رسیدگی و اعلام نظر نهایی درباره رأی محکمه اختصاصی انتخابات شده بود از ۶۲ عضو، تنها ۹ عضو ولسی جرگه را از نمایندگی خلع نمود که نماینده‌ای از سرپل در میان این ۹ نفر نبود.[۱۱]

نمایندگان مشرانوجرگه[ویرایش]

الحاج مولوی حبیب الرحمن عضو حزب جمعیت اسلامی[۱۲] و معصومه شاداب[۱۳] عضو سابق شورای ولایتی سرپل، نیز نمایندگان انتخابی ولایت سرپل در مشرانوجرگه (سنا) می‌باشند.

مولوی حبیب الرحمن عضو و منشی کمیسیون امور دینی، فرهنگی، معارف، تحصیلات عالی و تحقیقات علمی و معصومه شاداب عضو کمیسیون اقتصاد ملی، مالی و بودجه و محاسبات عمومی (انکشاف دهات، زراعت و مالداری، انجیوهای داخلی و خارجی، تفتیش عمومی، مبارزه علیه مواد مخدر و مسکرات) مشرانوجرگه می‌باشند.

اطلاعات بیشتر: نمایندگان ولایت سرپل در شورای ملی افغانستان

اقتصاد[ویرایش]

زراعت[ویرایش]

بیش از ۸۵٪ مردم ولایت سرپل به زراعت اشتغال داشته و متباقی دیگر مردم به مالداری و سایر پیشه‌ها مصروف می‌باشند. از محصولات عمده‌ای این ولایت می‌توان به گندم، جو، جواری، نخود، لوبیا، زِغِر و کنجد اشاره کرد. همچنین خربوزه، تربوز، انگور، ناک، زردالو، شفتالو، و سیب نیز در کنار سایر نباتات در این ولایت پرورش داده می‌شود.

همچنین ریاست زراعت ولایت سرپل نیز اعلام کرده است که پروژه کشت گیاه زعفران با کمک برنامه اسکان بشر ملل متحد (هبیتات UN-HABITAT) از تارخ ۲۱ ثور/اردیبهشت سال ۱۳۹۱ در این ولایت آغاز شده است. این برنامه شامل آموزش و همچنین تحویل پیاز گیاه زعفران به زارعین بوده است.[۱۴]

منابع معدنی[ویرایش]

بر اساس گزارش‌های نهادهای داخلی و خارجی ولایت سرپل داری منابع نفت، گاز، مس و زغال سنگ می‌باشد.

منابع نفتی انگوت که جزئی از حوزه نفتی آمودریا - با حدود ۸۷ میلیون بشکه نفت (برآورد دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی) - در شمال افغانستان محسوب می‎شود یک از منابع نفتی این ولایت به شمار می‌رود. این منبع نفتی در پنج کیلومتری شرق شهر سرپل قرار دارد. طبق اعلام وزارت معادن افغانستان استخراج از این میدان نفتی از سال ۱۳۹۱ آغاز خواهد شد. وزارت معادن افغانستان در تاریخ ۷/۱۰/۱۳۹۰ طی قراردادی به ارزش ۴۰۰ میلیون دالر کار استخراج نفت از این میدان نفتی را برای مدت ۲۵ سال به شرکت ملی نفت و گاز چین (CNCP) واگذار کرد. بر اساس برآورد وزارت معادن افغانستان، عواید استخراج نفت انگوت سرپل در ۲۳ سال آینده بیشتر از هفت میلیارد دالر خواهد بود.[۱۵][۱۶]

همچنین بر اساس گزارش وزارت معادن در منطقه بلخاب، یک معدن مس با ساحه اکتشافی ۲۱۰ کیلومتر مربع و ۲۴۷ کیلومتر مربع وجود دارد. بر همین اساس معدن مس بلخاب از اولویت‌های وزارت معادن محسوب می‌شود.[۱۷]

رسانه‌ها[ویرایش]

مطبوعات[ویرایش]

ماهنامه دولتی سرپل و آیینه سرپل از جمله مجلات دولتی این ولایت می‌باشد. همچنین ماهنامه سیمای زن، جوانان، آیینه معارف، آیدین و پیام هدهد بلخاب نیز از جمله نشریات غیر دولتی است که در این ولایت منتشر می‌شود.[۱۸]

رادیو[ویرایش]

در این ولایت رادیو محلی دولتی با حدود سه ساعت نشرات صبحگاهی و رادیو غیر دولتی بانو با تقریباً ۱۲ ساعت نشرات در طول شبانه روز فعال است که تنها مرکز ولایت و شماری از روستاهای اطراف را تحت پوشش قرار می‌دهند.[۱۸]

تلویزیون[ویرایش]

برنامه‌های تلویزیون‌های غیر محلی راه فردا، آیینه، آریانا، طلوع و ملی نیز در مرکز و حومه شهر سرپل قابل دریافت است.[۱۸]

معارف و تحصیلات عالی[ویرایش]

اولین لیسه خصوصی ولایت سرپل با نام لیسه عالی راه دانش در تاریخ ۲۵ سنبله ۱۳۹۰ توسط موسسه چراغ هدایت و با کمک مالی دفتر جی- پی یا اداره انکشافی ایالات متحده امریکا افتتاح شد.[۱۹]

همچنین در این ولایت حدود ۶۵ کورس سوادآموزی نیز فعالیت دارد که حدود ۱۳۰۰ نفر را تحت پوشش قرار داده است.[۲۰]

تحصیلات عالی[ویرایش]

دانشکده تعلیم و تربیه به عنوان اولین نهاد تحصیلات عالی ولایت سرپل در تاریخ ۱ حمل/فروردین ۱۳۹۱ با پذیرش ۱۵۰ محصل گشایش یافت. بر اساس برنامه وزارت تحصیلات عالی دانشکده تعلیم و تربیه ولایت سرپل از سال ۱۳۹۱ برای پذیرش دانشجو اقدام نمود. به گفته مسئولان وزارت تحصیلات عالی اساتید این دانشکده، توسط دانشگاه‌های بلخ و جوزجان تامین می‌شود.[۲۱] همچنین دانشکده زراعت این ولایت نیز در آینده افتتاح خواهد گردید.[۲۲]

صحت[ویرایش]

در حال حاضر یک شفاخانه یکصد بستری با کمک کشور ترکیه و بودجه وزارت صحت عامه در مرکز ولایت سرپل در حال ساخت است. وزارت صحت عامه ۴۹۸۵۰۰۰ دالر برای ساخت این شفاخانه اختصاص داده است. این شفاخانه که شامل ۱۶ بلاک است، در ساحه‌ای به اندازه ۱۳ جریب و در دو طبقه ساخته می‌شود.[۲۳]

اماکن تاریخی و دیدنی[ویرایش]

سرپل منطقه‌ای تاریخی با آثار و آبدات زیادی از دوره‌های مختلف تاریخ است که، بخش اعظم داشته‌های تاریخی و فرهنگی آن طی گذشت سال‌ها با تأثیر پذیری از عوامل متعددی چون تهاجمات و لشکرکشی‌های بیگانگان از استقامت‌های مختلف، بهم خوردن نظم اجتماعی و ثبات سیاسی به اثر کشمکش‌های ملوک الطوایفی و جنگ‌های داخلی، عدم توجه زمامداران قبایلی طی سده‌های اخیر به حفظ و نگهداشت مواریث فرهنگی، برخوردهای تعصب آمیز مذهبی و نژادی زمامداران سده‌های اخیر افغانستان با این ثروت‌های معنوی مردم و بالآخره دشمنی‌های آشکار بعضی از رجال متعصب و غیر مسؤول یا بکلی نابود گردیده‌اند و یا هم در حالت نابودی تدریجی قرار دارند.[۳]

آرامگاه یحیی بن زید[ویرایش]

یکی از این داشته‌های تاریخی مقبرهٔ امام یحیی بن زید از شاهکارهای معماری دوره سلجوقی می‌باشد، که دارای کتیبه‌های زیبا و گل کاری شده به خط کوفی، و گچ‌بری‌های فوق العاده ظریفی است که توسط یکی از مخلصان امام به نام محمد ابن شادان الفارسی اعمار گردیده‌است. این کتیبه‌های معتبر برای اولین بار توسط شادروان شاعر و دانشمند استاد قاری محمد عظیم عظیمی در سال‌های سی و چهل قرن چهاردهم خورشیدی قرائت و توضیح شد و صحت آن با اتکا به منابع تاریخی معتبر تثبیت گردید.[۳]

نظر به معلومات تاریخی امام یحیی بن زید بن علی بن حسین ابن علی بن ابی طالب بعد از کشته شدن پدرش زید توسط امویان به این دیار متواری و مصروف پیکار و مبارزه علیه امویان بوده و بدست سلم بن احوز المازنی یکی از گماشتگان نصر بن سیار حاکم وقت خراسان در روستای ارغوی (قراغو) ی کنونی سرپل توسط سوره بن محمد کنزی شهید «۱۲۵ قمری» و به فاصلهٔ یک و نیم کیلومتری شهر کنونی سرپل دفن گردیده، که در بین مردم بنام امام خورد شهرت دارد، پرده برداشته شد.

مقبره امام یحیا بن زید توسط سلاطین سلجوقی اعمار گردیده، و مزین به خط گلدار و تزئینی کوفی است که در گچ بری نقش کرده‌اند. نام این محل در مروج الذهب مسعودی ارعونه، در صفحهٔ ۲۳ عمدة الطالب فی انساب آل ابی طالب نوشته ابن مهنا که در بمبئی چاپ گردیده ارعوی و در دائرةالمعارف اسلام ارغوه چاپ شده‌است. اکنون در این محل بنای باعظمتی که اصل ساختمان تاریخی مقبره را در داخل خود جا داده با کتابخانه و سایر تجهیزات ساخته شده و یکی از زیارتگاه‌های بزرگ عامه مسلمین به شمار می‌رود. و مسجد جامع باعظمتی هم با گنجایش صدها تن در جوار آن درحال اعمار قرار دارد.[۳]

نوشتارهای وابسته: یحیی بن زید

ولسوالی‌ها[ویرایش]

بر اساس تقسیمات سیاسی ولایت سرپل دارای ۷ ولسوالی (شهرستان) می‌باشد. این ولسوالی‌ها عبارتند از:

پی‌نوشت‌ها[ویرایش]

  1. Administrative Divisions of Countries (Statoids), Provinces of Afghanistan.
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ اداره مرکزی احصائیه جمهوری اسلامی افغانستان، جمعیت کشور بر اساس ولایات و جنسیت در سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۰۹.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ فدراسیون فرهنگی تورکان افغانستان، سرپل در کام آتش (قسمت هشتم)، توردیقل میمنهلی، ۱۵ فوریه ۲۰۱۱
  4. http://jawzjan.afghanistan.af/fa/page/2877
  5. ناصرخسرو، سفرنامه، بخش ۹۹ - سرخس، مروالرود، باریاب و سنگلان، وبگاه گنجور.
  6. The Middle East: Abstracts and index: Teil 4/5; Library Information and Research Service - 2005.
  7. Pakistan journal of history and culture: Band 23; National Institute of Historical and Cultural Research (Pakistan) - 2002
  8. چهار والی جدیداً تقرر یافتند | آژانس خبری پژواک
  9. Independent Election Commission of Afghanistan, Afghanistan 2010 Wolesi Jirga Election Final Certified Results
  10. اسامی وکلای که ولسی جرگه را ترک می‌نمایند مشخص گردید، آژانس خبری پژواک، ۳ سرطان ۱۳۹۰.
  11. اسامی ۹ عضو جدید ولسی جرگه اعلام شد، پیام آفتاب، ۳۰اسد ۱۳۹۰.
  12. شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان، مشرانوجرگه، الحاج مولوی حبیب الرحمن.
  13. شورای ملی جمهوری اسلامی افغانستان، مشرانوجرگه، معصومه شاداب.
  14. برای اولین بار در سرپل زعفران کشت شد، خبرگزاری پژواک، ۱۲/۰۲/۱۳۹۱.
  15. استخراج معدن نفت انگوت سرپل سال آینده آغاز می‌شود، رادیو آزادی، ۷/۱۰/۱۳۹۰.
  16. قرارداد استخراج نفت آمودریا با شرکت ملی نفت چین امضا شد، پیام آفتاب، ۸/۱۰/۱۳۹۰.
  17. کمیسیون وزرا در امور معادن سرمایه‌گذاری بالای سه معدن را مورد تایید قرار داد، خبرگزاری پژواک، ۲۰/۰۹/۱۳۹۱.
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ مرکز حمایت از خبرنگاران افغانستان، آغاز فعالیت ماهنامه دولتی سرپل، سرپل، ۱۳ ثور ۱۳۹۰
  19. رادیو آزادی، اولین لیسه خصوصی در ولایت سرپل افتتاح شد، ۲۶ سنبله ۱۳۹۰.
  20. به شاگردان کورسهای سواد آموزی مرکز و ولسوالی‌های ولایت سرپل کمک توزیع شد، سایت مقام ولایت سرپل، ۵ جدی ۱۳۹۰.
  21. سنگ تهداب تعمیر تدریسی پوهنځی تعلیم و تربیه سرپل گذاشته شد، خبرگزاری پژواک، ۳۱/۰۶/۱۳۹۱.
  22. دانشکدهٔ تعلیم و تربیهٔ ولایت سرپل به فعالیت آغازمی‌کند، سایت مقام ولایت سرپل، ۳۰ قوس ۱۳۹۰.
  23. پیشرفت شصت درصدی کار شفاخانه یک صد بستر ولایت سرپل، سایت مقام ولایت سرپل،، ۱۴ قوس ۱۳۹۰.

منابع[ویرایش]

  • غبار، میر غلام محمد (۱۳۸۴)، جغرافیای تاریخی افغانستان، حواشی و تعلیقات فرید بیژند، کابل: انتشارات و مطبه میوند، صفحه ۲۰۲.
  • حبیبی، عبدالحی (۱۳۸۶)، جغرافیای تاریخی افغانستان: (پنجاه مقاله)، کابل: بنگاه انتشارات میوند، صفحه ۱۱۷.
  • احمد بن ابی یعقوب، (۱۳۴۲)، البلدان، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، جلد اول، صفحه ۶۳.
  • یعقوبی، احمد بن ابی یعقوب بن جعفر بن وهب ابن واضح (۱۳۸۳) تاریخ الیعقوبی، قم: مؤسسه و نشر فرهنگ اهل بیت.
  • احمد بن اسحاق یعقوبی (۱۳۸۲)، تاریخ یعقوبی، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.
  • Wikipedia contributors, "Sar-e Pol Province," Wikipedia, The Free Encyclopedia.
  • بخش ولسوالی‌ها برگرفته از وب‌گاه AIMS project.

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ولایت سرپل موجود است.