ولایت بدخشان (افغانستان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۸°۰′۰″ شمالی ۷۱°۰′۰″ شرقی / ۳۸.۰۰۰۰۰° شمالی ۷۱.۰۰۰۰۰° شرقی / 38.00000; 71.00000

ولایت بدخشان
نقشه ولایت بدخشان افغانستان
کشور: افغانستان Flag of Afghanistan.svg
نام رسمی : ولایت بدخشان
مرکز ولایت : فیض آباد
مساحت : ۴۴٬۰۵۹ کیلومتر مربع
جمعیت : ۸۷۴٬۸۰۰ [۱]
منطقه زمانی : UTC+۴:۳۰
ارتفاع از سطح دریا :
زبان : (به فارسی: دری)، شُغنانی
وب‌گاه :
عکس مهواره ی پامیر دوترف بدخشان Flag of Afghanistan.svg افغانستان و کوهستان بدخشان Flag of Tajikistan.svg تاجیکستان

ولایت بَدَخشان یکی از ولایت‌ها (استان‌ها)ی کشور افغانستان است. بدخشان در شمال شرقی افغانستان واقع است. این منطقه در سال ۱۸۹۶ میان دو امپراتوری بزرگ (روسیه تزاری و بریتانیا) به دو بخش تقسیم گردید. یک بخش این استان تحت نام بدخشان روسیه و بعداً منطقه خودگردان کوهستانی بدخشان شوروی با مرکزیت شهر خاروغ به روسیه تعلق گرفت، و بخش دوم با مرکزیت شهر فیض‌آباد به امارت افغانستان پیوست. روسیه و انگلیس آمودریا (جیحون) را به عنوان مرز طبیعی پذیرفته و توسط ستونهای مرزی نشانه‌گذاری شد. در سال ۱۹۱۷ بعد از پیروزی انقلاب بلشویکی در روسیه بدخشان روسیه به شوروی در تشکیل جمهوری شوروی سوسیالیستی تاجیکستان تعلق گرفت.

بدخشان در شعرهای شاعران به کیفیت لعل خویش معروف بوده‌است.

تقسیمات کشوری[ویرایش]

Badakhshan districts Pashto.png

فرهنگ و نژاد[ویرایش]

مساحت بدخشان افغانستان ۴۴٬۰۵۹ کیلومتر مربع بوده و جمیعت آن بالغ بر ۸۷۴٬۰۰۰ نفر است، اکثریت باشندگان این استان را تاجیکان تشکیل داده و به زبان فارسی حرف می‌زنند.[۲] در بدخشان زبانهای دیگری به نام زبانهای پامیری (از خانواده زبانهای ایرانی شرقی) هنوز زنده هستند، و مردم به آنها تکلم می‌نمایند. همچنین گروهی نیز به زبان قرقیزی صحبت می‌کنند.همچنین گروهی از پشتون‌ها و ازبک‌های کوچ نشین و نیمه کوچ نشین نیز که به اینجا مهاجرت کرده‌اند نیز در این ولایت ساکن هستند. عده کمی از مسلمانان روسی نیز بعد از جنگ شوروی و افغانستان در دهه ۸۰ میلادی نیز در این ولایت ساکن شده‌اند.[۳] دین اکثریت مردم مسلمان سنی است بجز عده‌ای از پامیری زبانان که پیرو مذهب شیعه اسماعیلی هستند.

جغرافیای طبیعی[ویرایش]

طبیعت زیبای پارک ملی واخان لنگر پامیر.

.

دریاچه شیوا یکی از دریاچه های طبیعی در ولسوالی شغنان, ولایت بدخشان واقع است.

بدخشان دارای کوههای بلند و رودخانه‌های خروشان است، فراورده‌های عمده این استان گندم، جو، جودر (گندم سیاه)، جواری (ذرت)، و ارزن است، از جمله میوه‌های این استان توت و چارمغز (گردو)، زردآلو، آلوبالو و سیب آن مشهور است.سیب بهارک و چارمغز سرغیلان درین ولایت از شهرت خوبی برخوردار است. بدخشان به داشتن معادن لعل، لاجورد، زمرد، فیروزه و طلای خویش دارای شهرت است. عمده‌ترین مخزنهای طبیعی آن، در یمگان لاجورد به حجم سه صدکیلومتر طول و ۴۷ کیلومتر عرض، و معدن لعل در سرغیلان که ازان به علت عدم مشخص بودن محل آن استفاده صورت نمی‌گیرد، می‌باشد. در نتیجه برسیهای که اخیراً در مورد نفت در افغانستان صورت گرفته‌است، این استان را دارای زخایر بزرگی نفتی تثبیت نموده‌اند. این استان با جمهورهای تاجیکستان، پاکستان و استان سینکیانگ جمهوری مردم چین دارای مرز مشترک است.


قلهٔ نوشاخ بلندترین قله افغانستان در مرز بدخشان و پاکستان جای دارد

کوه‌های مهم این استان خواجه‌محمد، کمالنگ، جلغر هزارچشمه و سفیدخرس نام دارند.

رودخانه‌های مهم آن عبارت‌اند از رود کوکچه، واخان، انجمن، وردوج، تگاب، تنگی شیوا، پامیر، جرم، خستک، جوخان چاهیل در سرغیلان، آغرده در غارسپان، غوری‌سنگ، درواز، راغ. ولایت بدخشان ۵۳ فیصد منابع آبی افغانستان را داراست.

بلندترین قلهٔ کوه‌های هندوکش در خاک افغانستان بنام «نوشاخ» درین ولایت قرار دارد. فلات پامیر که به نام بام دنیا معروف است، درین استان موقعیت دارد.

دریاچه (جهیل])های آن شیوا، سرغیلان زرقل و چقمقین نام دارند.

بدخشان؛ در همهٔ متون ادبی جهان و بویژه فارسی کهن، نسبت شهرت لعلش جایگاه ویژه داشته‌است و ادیبان و شعرا آن را در پهلوی عقیق یمن مثال زده‌اند.

کودکان بدخشانی، سال ۲۰۱۲

اماکن تاریخی[ویرایش]

از اماکن تاریخی آن می‌توان از ویرانه‌های بهارک (که در حاشیه شهر تاریخی بهارستان و لان شی آباد شده‌است)، اشکاشم و توپخانه زیباک و مقبره ناصر خسرو نام برد.

منابع[ویرایش]

یک لایه اطلاعاتی جهت تقسیمات ولایت بدخشان

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ولایت بدخشان (افغانستان) موجود است.