وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (ایران)

وزارت تعاون و کار و رفاه اجتماعی
اطلاعات کلی وزارت
بنیادگذاری	۱۲ تیر ۱۳۹۰
سازمان‌های پیش	وزارت کار و امور اجتماعی وزارت تعاون وزارت رفاه و تأمین اجتماعی
حوزهٔ قدرت	جمهوری اسلامی ایران
ستاد	تهران، خیابان آزادی بین خیابان خوش و بهبودی
مجری وزارت	اسدالله عباسی، سرپرست
نهاد بالادست	دولت جمهوری اسلامی ایران
سازمان‌های زیردست	سازمان تامین اجتماعی سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور صندوق مهر امام رضا صندوق بیمه اجتماعی روستاییان و عشایر سازمان بهزیستی سازمان بیمهٔ خدمات درمانی بانک توسعهٔ تعاون مرکز تحقیقات و تعلیمات حفاظت فنی و بهداشت کار صندوق بازنشستگی کشور موسسهٔ کار و تامین اجماعی صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری و تعاون
سندهای کلیدی	قانون نظام جامعه و تامین اجتماعی قانون‌های حوزهٔ تعاون قانون‌های حوزهٔ کار
وبگاه
mcls.gov.ir

جمهوری اسلامی ایران
سیاست و حکومت ایران
ارکان نظام جمهوری اسلامی ایران قانون اساسی رهبری سید علی خامنه‌ای مجلس خبرگان رهبری محمدرضا مهدوی کنی مجمع تشخیص مصلحت نظام علی اکبر هاشمی رفسنجانی قوای سه گانه قوه مجریه قوه مقننه قوه قضائیه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران ستاد کل نیروهای مسلح ارتش جمهوری اسلامی ایران سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران رهبر و نهادهای وابسته بیت رهبری نمایندگی ولی فقیه در دانشگاه‏ها نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران مجمع تشخیص مصلحت نظام دادگاه ویژه روحانیت صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ستاد اجرایی فرمان امام (ره) کمیته امداد امام خمینی شورای سیاستگذاری ائمه جمعه شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی سازمان تبلیغات اسلامی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی سازمان اوقاف و امور خیریه سازمان حج و زیارت آستان قدس رضوی عباس واعظ طبسی دولت (قوه مجریه) رئیس جمهور محمود احمدی نژاد معاون اول رئیس جمهور محمدرضا رحیمی وزارتخانه‌ها وزارت امور اقتصادی و دارایی سید شمس‌الدین حسینی وزارت کشور مصطفی محمدنجار وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات محمدحسن نامی وزارت امور خارجه علی‌اکبر صالحی وزارت اطلاعات حیدر مصلحی وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی محمدحسن طریقت منفرد وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح احمد وحیدی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی سید محمد حسینی وزارت دادگستری مرتضی بختیاری وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی اسدالله عباسی وزارت راه و شهرسازی علی نیکزاد وزارت صنعت، معدن و تجارت مهدی غضنفری وزارت نفت رستم قاسمی وزارت ورزش و جوانان محمد عباسی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران محمود بهمنی قوه مقننه شورای نگهبان مجلس شورای اسلامی کمیسیون‌های تخصصی مجلس شورای اسلامی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی دیوان محاسبات کشور قوه قضائیه دیوان عالی کشور دیوان عدالت اداری دادستانی کل کشور سازمان بازرسی کل کشور سازمان قضایی نیروهای مسلح سازمان ثبت اسناد و املاک کشور شوراهای عالی شورای عالی انقلاب فرهنگی شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران شورای عالی استان‌ها شورای عالی مناطق آزاد تجاری - صنعتی شورای عالی فضای مجازی رهبران سید روح‌الله خمینی حسین علی منتظری (قائم مقام سابق رهبری) سید علی خامنه‌ای روسای جمهوری ابوالحسن بنی‌صدر محمدعلی رجایی سید علی خامنه‌ای اکبر هاشمی رفسنجانی سید محمد خاتمی محمود احمدی‌نژاد نخست وزیران مهدی بازرگان محمدعلی رجایی محمدجواد باهنر محمدرضا مهدوی کنی میرحسین موسوی (آخرین) روسای مجلس شورای اسلامی اکبر هاشمی رفسنجانی(دوره اول و دوم و یک سال از دوره سوم) مهدی کروبی(سه سال دوره سوم و دوره ششم) علی اکبر ناطق نوری(دوره چهارم و پنجم) غلامعلی حدادعادل (دوره هفتم) علی اردشیرلاریجانی(دوره هشتم) رؤسای قوه قضائیه سید محمد حسینی بهشتی سید عبدالکریم موسوی اردبیلی محمد یزدی محمود هاشمی شاهرودی صادق لاریجانی حکومت محلی و شوراها فرمانداری شهرداری شورای شهر شورای محلات دهداری شورای روستا انتخابات‌ها آخرین: انتخابات نهمین دوره مجلس شورای اسلامی پیش رو: انتخابات ریاست جمهوری ایران (۱۳۹۲) انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا (۱۳۹۲)

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران پس از تصویب مجلس شورای اسلامی در ۸ تیر ۱۳۹۰ و تصویب شورای نگهبان در ۱۲ تیر در راستای طرح کوچک‌سازی دولت با ادغام سه وزارت رفاه و تامین اجتماعی، کار و امور اجتماعی و تعاون درست شد.

وزیران

نخستین وزیر وزارت‌خانهٔ ادغامی عبدالرضا شیخ‌الاسلامی است که با با ۲۰۴ رای موافق، ۳۱ مخالف و ۱۰ ممتنع رای آورد. وی در تاریخ ۱۵ بهمن ۱۳۹۱ استیضاح و برکنار شد.

تاریخچه

وزارت تعاون

فعالیت تعاونی در ایران سابقه دیرپایی ندارد. اولین شرکت تعاونی در ایران در سال ۱۳۱۴ تاسیس شد. در دوران محمدرضا پهلوی کمک‌های فراوانی را اصل ۴ جهت توسعه بخش تعاون در ایران کرد. رویداد اصلاحات ارضی زمینهٔ فعالیت‌های تعاونی در ایران را گسترش داد.

پس از انقلاب ۵۷ همزمان با رویگردانی مقطعی انقلابیان از سرمایه داری گرایش به فعالیت تعاونی افزایش یافت. قانون اساسی ایران در اصل ۴۳ و ۴۴ به لزوم گسترش تعاونی‌ها اشاره کرده است.

مجلس سوم قانون تعاون مصوب ۱۳ شهریور ۱۳۷۰ در ۱۲ فصل و ۷۰ ماده تدوین تدوین کرد و وزرات تعاون بر اساس این قانون فعالیت خود را آغاز کرد.

آخرین وزیر این حوزه، محمد عباسی بود.

وزارت رفاه و تامین اجتماعی

وزارت رفاه و تامین اجتماعی در سال ۱۳۸۳ و پس از تصویب قانون نظام جامع تامین اجتماعی در مجلس ششم تشکیل شد.

قانون نظام جامعه تامین اجتماعی در آذر ۱۳۸۲ در مجلس ششم تصویب شد و معرفی وزیر و تشکیل وزارتخانه به مجلس هفتم ( که کنترل آن در اختیار محافظه کاران قرار داشت) موکول شد. در ابتدای آغاز به کار مجلس هفتم برخی از نمایندگان در لزوم تشکسل این وزارتخانه تشکیک کردند تا جاییکه رمضان زاده سخنگوی دولت خاتمی لزوم قانونی تشکیل این وزارتخانه بر اساس مصوبات مجلس قبل را یاآور شد. سرانجام شریف زادگان به عنوان اولین وزیر رفاه و تامین اجتماعی از مجلس رای اعتماد گرفت.

اهداف و برنامه‌ها

هدف اولیهٔ تاسیس این وزارتخانه تجمیع همه نهادهای خدماتی حمایتی و بیمه گر همچون سازمان تامین اجتماعی، سازمان بهزیستی، سازمان خدمات درمانی، هلال احمر، سازمان حوادث غیر مترقبه، سازمان اورژانس کشور، کمیته امداد امام خمینی، بنیاد جانبازان و مستضعفان، بنیاد شهید، سازمان بازنشستگی، صندوق بیمه روستاییان و ... و پایان دادن به تشتت گستدره در ارائه خدمات حمایتی و بیمه‌ای در کشور بود اما از آنجا که اصولگرایان با هر گونه کاهش اختیارات علی خامنه‌ای مخالفت می‌کنند، نهادهای زیر نظر وی همچون کمیته امداد و بنیادها به فعالیت خود خارج از حیطه این قانون ادامه دادند.

مسئولان اعلام کردند که نظام جامع اطلاعات ایرانیان را فراهم خواهند آورد تا بر اساس آن کد تامین اجتماعی ( در آمریکا: Social Securty Number) برقرار شود.(اقدامی که تا کنون صورت نگرفته).

محمد ستاری فر از معاونان خاتمی و یکی از طراحان این سازمان می‌گوید:"اگر اغراق نباشد بايد بگويم من شخصا درجه اعتبار اين قانون را بعد از قانون اساسی می‌دانم."

یکی از معاونان سازمان تامین اجتماعی نیز گفت که وزارت رفاه باید همهٔ افراد را تا دو سال پس از تاسیس تحت پوشش قرار دهد.

مخالفان

تشکیل این وزارتخانه با مخالف وزیر بهداشت و روسای دانشگاههای علوم پزشکی مواجه گردید.

مسعود پزشکیان وزیر وقت بهداشت درمان و آموزش پزشکی معتقد است که:" وقتی دولت در الفبای ارائه خدمات بهداشتی و درمانی به مردم مشکل دارد و قدرت پرداخت منابع مالی را ندارد چگونه می خواهد وزارت رفاه برای مردم درست کند؟" سازمان تامین اجتماعی که بر اساس این قانون به وزارتخانه تبدیل گردید) پیشتر زیر مجموعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی قرار داشت. هم چنین برخی از نهادهای کارگری پیرامون استفاده از منابع صندوق تامین اجتماعی ( که از محل پرداخت حق بیمه کارگران در نیم قرن گذشته جمع آوری شده است) در سایر مصارف ابراز نگرانی کردند.

موافقان

به گفته نمایندگان مدافع طرح بیش از ۲۵٪ از بودجه کل کشور صرف مسایل امور خدماتی، حمایتی و درمانی می‌شود، اما هیچ وزارتخانه‌ای پاسخگوی این هزینه‌ها و همچنین وضعیت خدمات حمایتی و رفاهی در کشور نیست. به گفته نمایندگان سازمانهای مختلفی در این امور مشغول هستند که تعدد آنان منجر به موازی کاری و تلف شدن بخش عمده‌ای از بودجه کشور می‌گردد. همچنین با گذشت بیش از دو دهه از انقلاب اسلامی هنوز اهداف اصل ۴۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی محقق نشده است.

وزیران

اولین وزیر معرفی شده برای این پست در دولت خاتمی شریف‌زادگان رییس وقت سازمات تامین اجتماعی بود که موفق به کسب رای اعتماد از مجلس هفتم گردید.

محمود احمدی نژاد ابتدا سید مهدی هاشمی را برای پست وزارت به مجلس هفتم معرفی کرد اما موفق به احراز رای اعتماد مجلس نشد. وی سپس پرویز کاظمی را معرفی کرد که از مجلس رای اعتماد گرفت. احمدی نژاد یکسال بعد در مهر ۱۳۸۵ وی را نیز برکنار کرده و عبدالرضا مصری را به مجلس معرفی گرد. مصری نماینده کرمانشاه در مجلس هفتم و پیش از آن سابقه فعالیت در سازمان زندانها و کمیته امداد را داشته است. همزمان با معرفی وی برخی از نمایندگان طرح انحلال وزارت رفاه و انتقال سازمان تامین اجتماعی به وزارت بهداشت و درمان ( همچون گذشته ) را تصویب کردند که به فرجام نرسید.

شریف زادگان

دکتر شریف زادگان که مسئول کمیته اقشار میر حسین موسوی در انتخابات سال 1388 بود در بهمن سال 1389 توسط نیرو های امنیتی بازداشت شد.

کاظمی

وی دومین وزیر کار در مجلس گفت:حوزه فعالیت وزارت رفاه براساس قانون ساختار نظام جامع رفاه و تامین اجتماعی حوزه بیمه‌ای، حمایتی و توانبخشی از طریق اعطای یارانه و کمک مالی به افراد و خانواده‌های نیازمند و حوزه امدادی شامل، امداد و نجات در حوادث غیرمترقبه است.

پیش‌بینی می‌شود بیمه‌شدگان سازمان تامین اجتماعی در سال 88 بالغ بر 8 میلیون و 508 هزار و 543 نفر و سازمان بازنشستگی کشوری یک میلیون و 434 هزار نفر خواهند شد که مجموعا 9/9 میلیون نفر را (حدود 56 درصد جمعیت 70 میلیونی کشور را ) شامل می‌شوند که با توجه به منابع و مصارف کنونی آینده‌ای خطرناک برای بیمه شدگان پیش‌بینی می‌شود.

وی پس از برکناری از پست وزارت در مصاحبه‌ای گفت که پس از دو-سه جلسه ۴۵ دقیقه‌ای گفتگو با ثمره هاشمی(از نزدیکان احمدی نژاد و خود او) بعنوان وزیر معرفی شده است.

عبدالرضا مصری

وی که دارای مدرک کارشناسی علوم اجتماعی است آبان ۱۳۸۵ با ۱۹۱ رای موافق از مجموع ۲۵۹ نماینده حاضر بعنوان سومین وزیر رفاه و تامین اجتماعی آغاز بکار کرد.

صادق محصولی

صادق محصولی (۱۳۳۸ در ارومیه) وزیر کشور دولت نهم و وزیر رفاه در دولت دهم جمهوری اسلامی است.محصولی با اینکه پس از انتخابات بحث برانگیز دهم در سمت خود بعنوان وزیر کشور ابقا نشد اما سرانجام در روز ۲۵ آبان ۱۳۸۸ با رای ضعیف نمایندگان مجلس شورای اسلامی (۱۴۹ رای موافق از مجموع ۲۶۵ رای ماخوذه) به عنوان وزیر رفاه و تامین اجتماعی انتخاب شد. پیشتر احمدی نژاد فاطمه آجرلو را برای این سمت معرفی کرده بود که با رای عدم اعتماد نمایندگان از این سمت باز ماند.

بانک نوآوران رفاه و تامین اجتماعی

وزارت رفاه خرداد ۱۳۸۷ اعلام کرده در راستای منویات حضرت امام خامنه‌ای و نامیدن سال ۱۳۸۷ بعنوان سال نوآوری و شکوفایی این بانک را تاسیس کرده است.

وزارت کار و امور اجتماعی

وزارت کار و امور اجتماعی یکی از بخش‌های دولت بود. البته نام و دامنه کاری این نوع از وزارتخانه در هر کشوری تا اندازه‌ای متفاوت است. برای نمونه در کشور هلند نام این نهاد، «وزارت امور اجتماعی و موقعیت شغلی» است که بخش بزرگی از فعالیتهای آن در زمینه امور پرداخت کمک‌هزینهٔ رفاهی به بیکاران تشکیل شده‌است.

آبان سال ۱۳۲۳ در «وزارت پیشه و هنر»، اداره مستقلی به نام اداره کل کار تشکیل شد این ادارهٔ کل ابتدا برای رسیدگی به اختلافات تصویبنامه‌ای تنظیم کرد که در فروردین سال ۱۳۲۴به تصویب هیات وزیران رسید.

اولین طرح قانون کار در تاریخ ۲۸ اردیبهشت سال ۱۳۲۵ و در زمان تعطیلی مجلس به تصویب هیات وزیران رسید. از آنجا که با تصویب قانون کار، سازمان کوچک اداره کل کار، قادر به حل و فصل امور کارگری نبود و از طرف دیگر یکی از گردانندگان حزب توده نیز در راس وزارت پیشه و هنر قرارگرفته بود و حکومت وقت به سبب مخالفت‌های سیاسی حزب مزبور، مایل نبود امورکارگری کشور را سلطه و اختیار وی قراردهد، لذا با تصویب هیات دولت در ۱۳/۵/۱۳۲۵وزارتخانه جدیدی به نام وزارت کار و تبلیغات از ادغام اداره کل کار، اداره کل انتشارات و تبلیغات و اداره عمران و اصلاحات وزارت کشور تشکیل و مامور اجرای قانون کار گردید.

درسال ۱۳۲۵ مظفر فیروز اولین وزیر وزارت کار و تبلیغات معرفی شد.

تاریخچه وزارت کار و امور اجتماعی را می‌توان به دو دوره قبل و بعد از انقلاب اسلامی ۱۳۲۵ تا ۱۳۵۷ و ۱۳۵۷ تا ۱۳۸۲ تقسیم کرد. درسال ۱۳۲۵ بعد از تصویب وزارت کار و تبلیغات توسط هیات دولت، سرانجام درسال ۱۳۲۸ اجازه قانونی تاسیس وزارت کار از طرف مجلس به دولت داده شد و وزارت کار موجودیت قانونی پیدا کرد.

هدف و وظایف وزارت کار و تبلیغات در بدو امر با توجه به شرایط اجتماعی و سیاسی آن زمان به شرح ذیل بود:

ایجاد مرجع بی‌طرف صلاحیتدار برای حل اختلافات کارگر و کارفرما و تمرکز امور مربوط به کار و مراقبت در تهیه اجرای مقررات قانون کار و قانون بیمه کارگران و حمایت و تامین بهداشت و رفاه کارگران و برقراری روابط با تشکیلات بین‌المللی کار

در کشور ایران فعالیتهای این نهاد متمرکز بر تنظیم روابط کار و صیانت از نیروی کار و ایجاد بستر اشتغال زایی بود.

وزیران کار و امور اجتماعی

در دوره پهلوی

• مظفر فیروز کابینه قوام السلطنه (اولین وزیر کار ایران)
• احمد آرامش کابینه قوام السلطنه
• منوچهر آزمون کابینه امیر عباس هویدا

در دوران جمهوری اسلامی ایران

• داریوش فروهر (دولت موقت)
• محمد میرمحمد صادقی
• احمد توکلی
• ابوالقاسم سرحدی‌زاده
• حسین کمالی
• سید محمد جهرمی
• عبدالرضا شیخ‌الاسلامی

پیوند به بیرون

• وب‌گاه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی