وزارت امور خارجه ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۵.۲۲″ شمالی ۵۱°۲۵′۲.۲۶″ شرقی / ۳۵.۶۸۷۵۶۱۱° شمالی ۵۱.۴۱۷۲۹۴۴° شرقی / 35.6875611; 51.4172944

جمهوری اسلامی ایران
Emblem of Iran.svg

سیاست و حکومت ایران


وزارت امور خارجه یکی از ۱۸ وزارتخانهٔ دولت ایران است و در کنار شورای عالی امنیت ملی وظیفهٔ رسیدگی به امور بین‌المللی کشور را به عهده دارد. در حال حاضر دکتر محمدجواد ظریف سکان‌دار این وزارتخانه است.

تاریخچه[ویرایش]

وزارت امورخارجه، اولین وزارتخانه تاسیس‌شده در ایران است که در زمان آقامحمدخان قاجار و به منظور برقراری روابط سیاسی با سایر دولت‌ها، تأسیس شد. در ابتدا، آن را سازمان امور خارجی یا دفترخانه غُربا می‌نامیدند. نخستین فردی که برای تصدی این وزارتخانه، گماشته شد، رضاقلی‌خان منشی‌الممالک بود که پیشتر، زمامدار وزارت امور داخله بود و به مدت ۱۲ سال، سرپرست سازمان امور خارجی شد و بعد از آن، نوبت به معتمدالدوله نشاط رسید. نخستین نظامنامه این وزارتخانه، توسط موتمن الملک، تنظیم شد و در سال ۱۲۹۹ هجری قمری، به تصویب شاه وقت رسید. دومین نظامنامه این وزارتخانه، به همت نصرالله مشیرالدوله تدوین شد و در سال ۱۳۱۸ هجری قمری، به امضای مظفرالدین‌شاه رسید.[۱]

نخستین سفارتخانه‌های خارجی دایر شده در ایران، عبارتند از: سفارت روسیه در سال ۱۸۱۴ برابر با ۱۱۹۲ تأسیس شد. سفارت انگلستان در سال ۱۸۰۰ (میلادی) برابر با ۱۱۷۹ تأسیس شد و امور هلند را نیز تصدی می‌کرد. سفارت آلمان درسال ۱۸۵۹ (میلادی) برابر با ۱۲۳۸ دائر شد. سفارت اتریش و هنگری در سال ۱۸۷۳ (میلادی) برابر با ۱۲۵۲ تأسیس شد. سفارت اتازونی در سال ۱۸۸۳ (میلادی) برابر با ۱۲۶۱ تأسیس شد. سفارت ایتالیا در سال ۱۸۸۶ (میلادی) برابر با ۱۲۶۴ تأسیس شد. سفارت بلژیک در سال ۱۸۹۰ (میلادی) برابر با ۱۲۶۹ تأسیس شد.[۱]

معاونین و مشاورین کنونی[ویرایش]

وزارت امور خارجه دارای یک قائم‌مقام، شش معاونت، یک سخنگو و یک مرکز آموزشی و پژوهشی است. در حال حاضر (مهر ۱۳۹۲) افراد ذیل در این پست‌ها شاغل هستند:[۲][۳]

خیابان ملل متحد با نمایی از سر در باغ ملی
ساختمان شماره ۹ وزارت امور خارجه
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تصویری از ساختمان وزارت امور خارجه در میدان مشق
خیابان ملل متحد و میدان مشق
تالار آیینه وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه
نمایی از ساختمان وزارت امور خارجه

وزرای خارجه جمهوری اسلامی[ویرایش]

نام نگاره تولد-مرگ دولت حزب سیاسی
کریم سنجابی Sanjabi11.jpg ۱۳۷۵ - ۱۲۸۳ دولت موقت جبهه ملی ایران
ابراهیم یزدی EB-Yazdi.JPG ۱۳۱۰ دولت موقت نهضت آزادی ایران
ابوالحسن بنی‌صدر Abulhassan Banisadr edited version.jpg ۱۳۱۲ دوره شورای انقلاب مستقل
صادق قطب‌زاده Sadegh Ghotbzadeh.jpg ۱۳۶۱ - ۱۳۱۵ دوره شورای انقلاب مستقل
محمدعلی رجایی Rjaee.jpg ۱۳۶۰ - ۱۳۱۲ دولت محمدعلی رجایی حزب جمهوری اسلامی
میرحسین موسوی خامنه Mir Hossein Mousavi in Zanjan by Mardetanha.jpg ۱۳۲۰ دولت‌های محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر و محمدرضا مهدوی کنی حزب جمهوری اسلامی
علی‌اکبر ولایتی Velayati-old.jpg ۱۳۲۴ دولت‌های هاشمی رفسنجانی و میرحسین موسوی حزب جمهوری اسلامی
سید کمال خرازی Kharrazi ghazie.jpg ۱۳۲۳ دولت محمد خاتمی اصلاح‌طلب
منوچهر متکی Munich Security Conference 2010 - dett mottakki 0025.jpg ۱۳۳۲ دولت محمود احمدی‌نژاد اصول‌گرا
علی‌اکبر صالحی Sakehi.jpg ۱۳۳۸ دولت محمود احمدی‌نژاد مستقل
محمدجواد ظریف Mohammad Javad Zarif 2013.jpg ۱۳۳۸ دولت حسن روحانی اعتدال‌گرا

سخنگویان پیشین وزارت خارجه[ویرایش]

سخنگویان وزارت امور خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران پیش از مرضیه افخم به ترتیب به شرح زیر می‌باشد:[۴]
۱- مرتضی سرمدی (احتمالاً از ۱۳۶۸ تا ۱۳۷۰)
۲- محمود محمدی (از ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۸)
۳- حمیدرضا آصفی (از ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۵)
۴- سید محمدعلی حسینی (از ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۷)
۵- حسن قشقاوی (از ۱۳۸۷ تا ۱۳۸۸)
۶- رامین مهمانپرست (از ۱۳۸۸ تا اردیبهشت ۱۳۹۲)
۷- عباس عراقچی (از اردیبهشت ۱۳۹۲ تا شهریور ۱۳۹۲)
۸- مرضیه افخم (از شهریور ۹۲ تا کنون)

نمایندگان ایران در مجامع بین‌المللی[ویرایش]

سفیران[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست سفیران ایران

کارمندان[ویرایش]

کارمندان وزارت خارجه بر اساس اساسنامه مصوب ۱۳۴۷ بر دو گروه تقسیم می‌شوند: ۱- اداری (خدمات و پشتیبانی) ۲- سیاسی

شرایط ورود به رسته سیاسی: بر اساس ماده سه مقررات استخدامی وزارت خارجه، کلیه کارمندان وزارت خارجه به دو رسته سیاسی و اداری تقسیم می‌شوند. ورود به رسته اداری شرایط خاصی ندارد ولی بر اساس ماده پنج اساسنامه، شرط ورود به رسته سیاسی؛ داشتن لیسانس یا بالاتر در یکی از رشته‌های علوم سیاسی و بین‌المللی، حقوق بین‌الملل و اقتصاد بین‌الملل، نداشتن تابعیت غیراکتسابی ایران؛ نداشتن همسر خارجی و یا همسری که دارای تابعیت اکتسابی باشد، و علاوه بر اینها شرکت در امتحان کتبی و کسب بهترین معدل و انجام مصاحبه جهت آزمون فن بیان و وضع ظاهر و شخصیت. (۲) شرایط مدیریت در وزارت خارجه: بر اساس مفاد ماده ۲۲ اساسنامه وزارت خارجه، مدیران کل و روسای ادارات از بین کارمندان رسته سیاسی که به مقام سفارت رسیده باشند؛ انتخاب می‌شوند و سرپرستان ادارات باید حداقل مقام رایزن دوم باشند. میزان سوابق مورد نیاز برای تغییر مقام‌های سیاسی در وزارت خارجه به این شرح است: وابستگی به دبیر سومی دو سال دبیر سومی به دبیر دومی سه سال دبیر دومی به دبیر اولی سه سال دبیر اولی به رایزن سومی سه سال رایزن سومی به رایزن دومی سه سال رایزن دومی به رایزن یکمی سه سال برای عبور از رایزن یکمی به درجه سفیر سه سال و با تصویب شورای معاونین و موافقت وزیر. برای ورود به هر یک از مدارج فوق نیاز به آزمون و بررسی سوابق و صلاحیت‌ها است. [۵]

اساسنامه وزارت امور خارجه[ویرایش]

اساسنامه وزارت خارجه از دوره قاجار تا اواخر دوره محمدرضا پهلوی سه بار تجدید و اطلاح شده اما از آن زمان تا کنون هیچگونه تغیری نکرده است و اساسنامه و عملکرد فعلی بر پایه همان اساسنامه دوره پهلوی است[۶].

رویدادهای مهم تاریخی[ویرایش]

  • وزیر خارجه زمان قاجار:
  • وزیر خارجه محمد مصدق
  • وزیر خارجه دکتر فاطمی
  • چاقو خوردن دکتر فاطمی:

ناگهان شعبان بی مخ و یارانش با چاقوهای برهنه به دکتر فاطمی حمله‌ور شده و ضرباتی چند وارد کردند. خانمی که بعداً فهمیدم خانم سلطنت فاطمی خواهر دکتر فاطمی است و از طریق خبر رادیو مطلع شده بود که برادرش را دستگیر کرده و به محل دفتر فرمانداری نظامی تهران که آن موقع در داخل کاخ شهربانی (ساختمان شماره ۹ فعلی وزارت امور خارجه) بود، آورده‌اند خود را به آن محل رسانده که مصادف با حمله چاقوکشان به دکتر فاطمی شده و خود را سپر بلا کرد. حمله کنندگان شش ضربه به دکتر فاطمی و ۱۱، ۱۰ ضربه به خانم سلطنت فاطمی وارد کردند. دکتر فاطمی را درحالی که روی زمین افتاده بود و خون از بدنش جاری بود با همان جیپی که آورده بودند از محل دور کردند در آن تاریخ رئیس کل شهربانی سپهبد مهدیقلی علوی مقدم، فرماندار نظامی تهران سرتیپ تیمور بختیار و فرمانده گارد شاهنشاهی سرتیپ نعمت الله نصیری (ارتشبد بعدی معدوم) بودند[۷].

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس و منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]