واسکو دو گاما

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳°۱۳′۲۵″ جنوبی ۴۰°۷′۴۷.۸″ شرقی / ۳.۲۲۳۶۱° جنوبی ۴۰.۱۲۹۹۴۴° شرقی / -3.22361; 40.129944

واسکو دو گاما
واسکو دو گاما
زادروز حدود ۱۴۶۹-۱۴۶۰
سینس ، پرتغال جنوب غربی پرتغال
درگذشت ۲۴ دسامبر ۱۵۲۴
کوچی ,  هند
ملیت پرتغالی
پیشه کاشف و فرمانده نیروی دریایی
نقش‌های برجسته طی کننده راه اروپا به هندوستان
همسر کاتارینا دو آتایده

واسکو دو گاما (به فرانسوی: Vasco de Gama) یا واسکو دا گاما (به پرتغالی: Vasco da Gama) (زاده ۱۴۶۹؟ - درگذشته ۱۵۲۴), جهانگرد و کاشف پرتغالی بود که برای اولین بار از راه دریا از اروپا به هند رفت . او را از موفق‌ترین دریانوردان تاریخ می‌دانند.

زندگی[ویرایش]

واسکودوگاما در سال ۱۴۶۹م درسینس، جنوب غربی پرتغال به دنیا آمد. و در سال ۱۵۲۴م در شهر کوچین ایالت کرالا(جنوب هند) درگذشت.دو گاما در در جوانی به ارتش پرتغال پیوست و به عنوان سرباز علیه امپراتوری اسپانیا جنگید. از جوانی او اطلاعات بسیار کمی در دست است. او در سال ۱۴۸۷م توسط ژان دوم به هندوستان اعزام شد و از جنوب آفریقا و دماغه امید نیک به هند رفت. بعد از بارتلمه دیاز که کاشف دماغه امید نیک در جنوب آفریقا است، دوگاما دومین دریانوردی بود که از این مسیر برای رسیدن به هند عبور کرد. این اکتشاف بزرگ جغرافیایی سرنوشت ملت‌های شرقی را در آینده تغییر داد و باعث ورود اروپائیان و استعمار مشرق زمین شد. واسکو در در ۱۴۹۸م به کالیکوت رسید و در ۱۴۹۹م به پرتغال بازگشت. اما بار دیگر در سال ۱۵۰۲م به عنوان دریاسالار به هند عزیمت کرد و در کالیکوت کشتار عظیمی از هندی‌ها، به انتقام کشته شدن بازرگانان پرتغالی، مرتکب شد. او نخستین مرکز بازرگانی پرتغال را در کوچین تاسیس کرد. دوگاما در سال ۱۵۲۴م از سوی پادشاه پرتغال به عنوان نایب السلطنه هند انتخاب شد، اما پیش از آنکه در مسئولیت جدیدش کاری بکند در همان سال در کوچین درگذشت. شرح سفر واسکودوگاما در کتابی به نام لوزیاد توسط کاموئن تحریر شده. هموطن او آلفونسو دالبو کرک هم تقریباً در همان ایام (۱۵۰۷م) و همزمان با روی کار آمدن صفویان از بندر گوا به خلیج فارس آمد و هرمز را تصرف کرد. قلعه پرتغالی‌ها در هرمز یادگار همان ایام است. در این دوره امپراتوری پرتغال خود را امپراتور آفریقا- فارس و هند خواند. آرامگاه واسکودوگاما در کلیسایی به نام سنت فرانسیس واقع شده. این کلیسا اولین کلیسای اروپائیان در هند است که حدود سال‌های ۱۵۰۳م توسط پرتغالی‌ها احداث شد و بعدها توسط هلندی‌ها و انگلیسی‌ها تغییراتی یافت. واسکو در ۱۵۲۴م در این کلیسا دفن شد و بعد از ۱۴ سال (۱۵۳۸م) بقایای جسد او از این کلیسا به پرتغال منتقل شد. چند سال پیش بود که دولت پرتغال پل عظیمی را به نام پل واسکودوگاما در پرتغال افتتاح کرد تا یاد این دریانورد را گرامی بدارد.

دریانوردی[ویرایش]

Statue of Vasco da Gama at his birthplace, ساینس، پرتغال

بسوی هند[ویرایش]

The route followed in Vasco da Gama's first voyage (1497–1499)

دوگاما دومین دریانوردی بود که از این مسیر برای رسیدن به هند عبور کرد. این اکتشاف بزرگ جغرافیایی سرنوشت ملت‌های شرقی را در آینده تغییر داد و باعث ورود اروپائیان و استعمار مشرق زمین شد. واسکو در در ۱۴۹۸م به کالیکوت رسید و در ۱۴۹۹م به پرتغال بازگشت. اما بار دیگر در سال ۱۵۰۲م به عنوان دریاسالار به هند عزیمت کرد و در کالیکوت کشتار عظیمی از هندی‌ها، به انتقام کشته شدن بازرگانان پرتغالی، مرتکب شد. او نخستین مرکز بازرگانی پرتغال را در کوچین تاسیس کرد. دوگاما در سال ۱۵۲۴م از سوی پادشاه پرتغال به عنوان نایب السلطنه هند انتخاب شد، اما پیش از آنکه در مسئولیت جدیدش کاری بکند در همان سال در کوچین درگذشت.

An aged Vasco da Gama, as Viceroy of India and Count of Vidigueira (from Livro de Lisuarte de Abreu)

هرمز[ویرایش]

Malabar Coast of India, c.1500, showing the path of Vasco da Gama's 4th India Armada in 1502.

شرح سفر واسکودوگاما در کتابی به نام لوزیاد توسط کاموئن تحریر شده. هموطن او آلفونسو دالبو کرک هم تقریباً در همان ایام (۱۵۰۷م) و همزمان با روی کار آمدن صفویان از بندر گوا به خلیج فارس آمد و هرمز را تصرف کرد. قلعه پرتغالی‌ها در هرمز یادگار همان ایام است. آرامگاه واسکودوگاما در کلیسایی به نام سنت فرانسیس واقع شده. این کلیسا اولین کلیسای اروپائیان در هند است که حدود سال‌های ۱۵۰۳م توسط پرتغالی‌ها احداث شد و بعدها توسط هلندی‌ها و انگلیسی‌ها تغییراتی یافت. واسکو در ۱۵۲۴م در این کلیسا دفن شد و بعد از ۱۴ سال (۱۵۳۸م) بقایای جسد او از این کلیسا به پرتغال منتقل شد. چند سال پیش بود که دولت پرتغال پل عظیمی را به نام پل واسکودوگاما در پرتغال افتتاح کرد تا یاد این دریانورد را گرامی بدارد.

او در برخورد با مسلمانان، خصومت حساب‌شده‌ای به خرج می‌داد.

...یکی از خصوصیات او این بود که مسلمانان را از دکل کشتی آویزان کرده و با تیر وکمان خود هدف تمرین تیراندازی خود نمایند، ولی این حرکت وحشیانه از روی خباثت نبود، بلکه کاملاً حساب‌شده و بخشی از سیاست بود. واسکو دوگامای[۱] پرتقالی می‌خواست که مردم و حکمرانان محلی (شدت) آتش را ببینند و صدای التماس و عذاب را بشنوند. او با ترور حساب می‌کرد تا به تسلیم دست یابد. فرماندهان پس از گاما فرقی نکردند. آلفونزو د آلبوکرک [۲] یک قتل‌عام پس از دیگری را با همان سادیسم جالب توجه حساب شده دو گاما مرتکب شد. پس از فتح ایالت گوآ[۳] در ساحل هندوستان، در گزارش برای شاه خود چنین نوشت: «من شهر را به آتش کشیدم و همه (مردم) را از دم تیغ شمشیر گذراندم و به‌مدت چهار روز افراد تو بی‌وقفه خون ریختند. هر کجا که آنها را می‌یافتیم از گرفتن جان مسلمانی نگذشتیم . ما مساجد آنها را با اجساد آنها پر می‌کردیم و سپس با آتش می‌کشیدیم.... مردم (کناره‌های) اقیانوس هند تا آن زمان چنین خشونت وحشیانه حساب‌شده‌ای را به‌خود ندیده بودند، و از آن خورد و تسلیم شدند...»

پانویس[ویرایش]

  1. Vasco do Gama
  2. Alfonso de Albuqwerque
  3. Goa

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • سمینار بین‌المللی ایران و آفریقا دانشگاه تربیت مدرس- یونسکو- ۱۳۸۱. جلد دوم مقاله ایرانیان بلوچ در جنگ ممباسادکتر عجم چاپ ۱۳۸۳ دانشگاه تربیت مدرس

منابع[ویرایش]