هیپرتونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

به افزایش تنوس ماهیچه اسکلتی ، هیپرتونی (به انگلیسی: Hypertonia) می‌گویند. در آسیب راه هرمی که یک ضایعه نورون حرکتی فوقانی محسوب می‌شود، ممکن است باعث هیپرتونی گردد. یک ضایعه عروقی مغز که عامل سکته مغزی است، معمولاً تون ماهیچه‌ای در ابتدا کاهش یافته، ولی به تدریج پس از چند روز تا چند هفته، تنوس ماهیچه‌ای افزایش می‌یابد که شدت آن ممکن است خفیف، متوسط و یا شدید باشد.

یک ضایعه نخاعی ممکن است منجربه هیپوتونی و یا هیپرتونی گردد. قطع عرضی طناب نخاعی در ابتدا، کاهش تونوس ماهیچه اسکلتی را به همراه دارد، ولی معمولاً با گذشت زمان تون عضلانی افزایش می‌یابد که درنهایت وضعیت اسپاستیک در اندام‌ها ایجاد می‌شود. در موارد آسیب شاخ پیشین طناب نخاعی که منشاء نورون‌های حرکتی به ماهیچه‌های اسکلتی است، تون عضلانی کاهش می‌یابد و درنتیجه هیپوتونی ایجاد می‌گردد (مانند فلج اطفال).

انواع هیپرتونی[ویرایش]

افزایش تنوس ماهیچه‌ای ممکن است به صورت اسپاستیسیتی و یا رژیدیتی باشد.

اسپاستیسیته[ویرایش]

اسپاستیسیته یا اسپاستیسیتی (به انگلیسی: Spasticity) عبارت است از افزایش تون ماهیچه‌ای در یک عضله و یا گروهی از ماهیچه‌ها که به علت ضایعه نورون حرکتی فوقانی (همانند سکته مغزی) و یا آسیب تحلیل برنده دستگاه عصبی مرکزی (مانند بیماری مالتیپل اسکلروز) اتفاق می‌افتد. در این بیماران، درجات متفاوتی از افزایش تون ماهیچه‌ای وجود دارد. بعضی از بیماران با ضایعه مغزی (مثلاً به علت ضربه مغزی و یا آسیب عروقی) از الگویی خاص درارتباط با افزایش تون ماهیچه‌ای در اندام‌ها پیروی می‌کنند به طوری که اندام فوقانی در وضعیت خم شده (فلکسوری) و اندام تحتانی در حالتی مخالف با آن، وضعیت صاف شده (اکستانسوری) را به خود می‌گیرد.

رژیدیتی[ویرایش]

رژیدیتی (به انگلیسی: Rigidity) یک نوع هیپرتونی است که بیانگر افزایش تون عضلانی در تمام دامنه حرکتی یک مفصل است که هر دو گروه ماهیچه‌های خم کننده (فلکسور) و صاف کننده (اکستانسور) را درگیر می‌کند. [۱] اگر رژیدیتی همراه با لرزش باشد، به این حالت پدیده چرخ دندانه دار [۲] می‌گویند. رژیدیتی یکی از علایم ویژه در بیماران پارکینسون است که شدت آن به هنگام معاینه غیرفعال مفصل درگیر مشخص می گردد.

تفاوت رژیدیتی با اسپاستیسیتی در این است که در حالت دوم، فقط گروه عضلات خم کننده یا صاف کننده یک مفصل درگیرمی شود و همچنین در اسپاستیسیتی برخلاف رژیدیتی، تون پاتولوژیک در یک دامنه خاص زیاد بوده و با اعمال نیروی ممتد غیرفعال، ناگهان کاهش می‌یابد که به این حالت اخیر پدیده چاقوی ضامن دار [۳] می‌گویند.

پانویس[ویرایش]

  1. برزکار، ابراهیم. ص 167
  2. Cogwheel phenomenon
  3. Klasp knife phenomenon

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • میناگر، علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پروفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.
  • برزکار، ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.تحت نظارت:دکتر حسن عشایری.با همکاری:دکتر مسیب برزکار.چاپ اول.بهار ۱۳۸۵.ISBN 964-06-7688-8
  • سلطان‌زاده، اکبر.بیماریهای مغز و اعصاب و عضلات. انتشارات جعفری.شابک:1-03-6088-964
  • Arthur C. Guyton,M.D. Textbook of medical physiology. Saunders company. ISBN 0-7216-1260-1