هیجرا

عده‌ای هجرا در اسلام آباد پاکستان

در فرهنگ جنوب آسیا هیجرا (به انگلیسی: hijra، به هندی: हिजड़ा, به اردو: ہِجڑا, به بنگالی: হিজড়া, به کانارا: ಹಿಜಡಾ, به تلگو: హిజ్ర) و همچنین چاکا (chhakka) در کانارا خسرا (khusra) در زبان پنجابی و کوجا (kojja) در زبان تلگو به کسانی گفته می‌شود که بدنی مردانه و آلت تناسلی مردانه دارند اما رفتار زنانه دارند و همچنین در جامعه خود را به عنوان زن معرفی می‌کنند و لباس‌های زنانه می‌پوشند.

در جنوب آسیا بسیاری از هیجراها به صورت یک اجتماع و گروه که توسط یک گورو رهبری می‌شود زندگی می‌کنند. این گروه‌ها پسرانی را که از خانواده طرد شده و یا فرار کرده را به فرزندخواندگی می‌پذیرند و به این صورت نسل خود را گسترش می‌دهند. همچنین بسیاری از این افراد اقدام به تن‌فروشی می‌کنند

اصطلاح هیجرا از زبان اردو است که از ریشه عربی هجر به معنای ترک کردن قبیله وارد زبان اردو شد و به صورت وام‌واژه وارد زبان هندی شده‌است. ترجمه اصطلاح هیجرا از زبان هندی به معنای هرمافرودیت و یا خواجه است اکثر هیجراها با بدنی مردانه متولد می‌شوند و تنها تعداد کمی از انها از ابتدا دوجنسه هستند بعضی از هیجراها در مراسمی که nirwaan نامیده می‌شود بیضه و آلت تناسلی خود را از بین می‌برند. امروزه بعضی سازمان‌های مردم نهاد غربی (NGO) هیجرا را به عنوان جنسیت سوم شناسایی و معرفی می‌کنند

واژه شناسی

واژه هیجرا در زبان اردو در واقع یک نوع توهین محسوب می‌شود و به جای هیجرا از اصطلاح Khwaja Saraa (خواجه سرا) استفاده می‌شود. در زبان هندی نیز پیش از این از اصطلاح Kinner استفاده می‌شد که خصوصا به هیجراهایی گفته می‌شد که از احترام و مقبولیت بیشتری در جامعه برخوردار بودند. اصطلاحات دیگر در زبان هندی (Khasuaa (खसुआ) , khusaraa (खुसरा است. در زبان بنگالی نیز به هیجرا হিজড়া , هیجرا ,هیجلا, هیجره, هیزرا و یا هیزره گفته می‌شود. در زبان تلگو به هیجرا (napunsakudu (నపుంసకుడు), kojja (కొజ్జ و یا (maada (మాడ گفته می‌شود. در تامیل نادو کلمه مترادف برای هیجراها thiru nangai (به معنای خانم آقا یا آقا خانم) , aravanni , aravani , aruvani است. در زبان پنجابی مانند پاکستان و هند از اصطلاح khusra استفاده می‌شد البته اصطلاح jankha نیز وجود دارد. در گجراتی اصطلاح (pavaiyaa (પાવૈયા استفاده می‌شود. در شمال هندوستان الهه‌ای به نام Bahuchara Mata به وسیله هیجراها پرستیده می‌شود. الهه‌ای به نام Renuka نیز وجود دارد که بنا بر اعتقاد مردم قدرت تغییر جنسیت افراد را دارد.

اصطلاح کوتی (kothi) نیز در هندوستان بسیار رایج است که معادل اصطلاح کتو ای در تایلند است , کوتی با هیجرا تفاوت دارد و به پسران و مردانی گفته می‌شود مانند زنان رفتار جنسی از خود نشان می‌دهند ولی در اجتماعات هیجرا شرکت نمی‌کنند , علاوه بر این کوتی‌ها مراسم nirwaan را انجام نمی‌دهند و خود را به هیجرا تبدیل نمی‌کنند. به کوتی‌ها در کلکته durani , در کوچین menaka , در نپال meti و در پاکستان zenaan گفته می‌شود.

ترجمه هیجرا خواجه یا هرمافرودیت است و در بین دگرباشان جنسی به عنوان یک دگرجنسگونه شناخته می‌شوند.

رفتار اجتماعی و رفتار جنسی

هویت جنسی این افراد به صورت دقیق در طبقه بندی جنسیت و گرایش جنسی مدرن مشخص نیست و ایده‌های غرب برای تشخیص جنسیت و رفتار جنسی را به چالش می‌کشد. بسیاری از این افراد مانند یک پسر متولد می‌شود ولی ممکن است بعضی از این افراد به صورت خنثی و یا با دستگاه تناسلی مبهم به دنیا بیایند. این افراد به عنوان جنسیت سوم شناخته می‌شوندو اکثر این افراد خود را نه مرد میدانند و نه زن و اعتقاد دارند دارای جنسیت سوم هستند. بعضی از این افراد ممکن است خود را به عنوان زن , زن صفت و یا دوجنسه بدانند. بعضی دیگر مخصوصا کسانی که به زبان انگلیسی مسلط هستند و با جامعه بیرون از هند در ارتباط هستند خود را دگرجنسگونه و یا تراجنسی میدانند ولی نه مانند تراجنسی‌های دیگر زیرا این افراد مایل نیستند به عنوان یک زن شناخته شوند. مردانی که در رابطه جنسی نقش زن را بازی می‌کنند به عنوان کوتی شناخته می‌شوند. تفاوت کوتی‌ها با هیجرا در آن است که کوتی‌ها همیشه لباس زنانه به تن دارند و خود را به عنوان یک زن در جامعه معرفی می‌کنند و با صدای زنانه و همچنین الفاظ زنانه همدیگر را خطاب می‌کنند. افراد مورد علاقه کوتی و هیجراها مردان معمولی هستند. اغلب کوتی‌ها و هیجراها با این مردان ازدواج می‌کنند ولی ازدواج خود را از جامعه مخفی می‌کنند زیرا ازدواج این افراد معمولا از سمت قانون و دین پذیرفته نمی‌شود. هیجراها و کوتی‌ها مردان مورد علاقه خود را با نام‌های مختلفی صدا می‌زنند مانند panthi در بنگلادش, giriya در دهلی , و یا Sridhar در کوچین

وضعیت اجتماعی و شرایط اقتصادی

اکثر هیجراها در شرایط پایین اجتماعی به سر می‌برند و اصطلاح هیجرا نیز به نوعی کلمه خفت بار و توهین محسوب می‌شود و شانس پیدا کردن کار برای هیجراها بسیار کم است

شغل اغلب هیجراها اجرای نمایش , تکدی گری, تن فروشی و یا در زمان‌های گذشته کار به عنوان خواجه بوده‌است. خشونت علیه هیجراها (مخصوصا کسانی که تن فروشی می‌کنند) بسیار شدید است و در بین مردم, خانواده و یا حتی پلیس به راحتی مشاهده می‌شود. هیجراها با تبعیض شدید در مراکز بهداشتی, مسکن, آموزش, استخدام, مهاجرت, قوانین و هرگونه اقدامی که به تشخیص زن یا مرد بودن فرد مربوط می‌شود, مواجه می‌شوند

تاریخچه

در کتاب اموزش جنسی کاما سوترا به مردمی با حالات زنانه و بدون جنسیت اشاره شده که سکس دهانی انجام می‌دهند. این بخش از این کتاب به مردمانی اشاره می‌کند که گرایش به همجنس دارند و هردو یا یکی از انها دگرپوش هستند.

در دوران راج انگلیس مقامات تحت عنوان "نقض عفت عمومی" برای از بین بردن هیجراها تلاش می‌کردند. پس از آن قوانین ضد هیجرا از بین رفت اما هنوز قانونی وجود دارد که اخته کردن غیر قانونی است این به آن معنی است که مراسم nirwaan غیرقانونی است البته این قانون کمتر اجرا می‌شود. اخیرا گروهای اجتماعی برای حمایت از هیجراها در برابر خشونت به وجود آمده‌اند راهد پاتل یکی از افراد شناخته شده در جامعه هیجرا است که تلاش و فعالیت برای قانونی کردن ازدواج هیجراها انجام می‌دهد.

ادیان

در رسوم هندو , هیجرا به عنوان یک نژاد خاص شناخته می‌شود. هیجراها به دو الهه باهوچارا ماتا و شیوا اعتقاد دارند و این دو الهه را می‌پرستند.

باهوچارا ماتا

یک الهه در آئین هندو با دو داستان مجزا است. یک داستان اینگونه‌است که او یک شاهزاده‌است و شوهر خود به دلیل اینکه به جنگل فرار کرده و نقش یک زن را بازی می‌کند اخته می‌کند. داستان دیگر این است که یک مرد می‌خواهد به او تجاوز کند و او با نفرین مرد را اخته می‌کند و وقتی مرد تقاضای بخشش می‌کند او به شرطی وی را می‌بخشد که مرد به جنگل تبعید شود و تا آخر عمر در نقش یک زن بماند. معبد این الهه در گجرات است و مکان زیارتی برای هیجراهایی هست که بوچارا ماتا را حامی خود میدانند

شیوا

یکی از حالات شیوا ادغام شدن با پارواتی است که به خدای آردهاناری تبدیل می‌شوند که نیمی از آن شیوا و نیمی دیگر پارواتی است. آردهاناری در شمال هندوستان به عنوان یک حامی مهم برای هیجراها حساب می‌شود

رامایانا

در بعضی نسخه‌های رامایانا وقتی راما، ایودیا را به خاطر تبعید شدنش ترک می‌کند عده زیادی از مردم به طرفداری از راما دنبال او در جنگل می‌روند و زمانی که راما متوجه می‌شوند آنها را جمع کرده و به آنها می‌گوید ناراحت نباشید و و تمام "زنان و مردان" به کار خود در ایودیا باز گردند. پس این اتفاق و سپری شدن ۱۴ سال محکومیت راما و بازگشتش، او در راه بازگشت در محلی که سخنرانی کرده بود دید هنوز عده‌ای هیجرا نشسته‌اند و به شهر بازنگشته‌اند. زیرا آنها خود را نه مرد میدانند و نه زن. راما تحت تاثیر این از خود گذشتگی هیجراها قرار می‌گیرد و راما به هیجراها برکت می‌دهد.

مهاباراتا

در مهاباراتا پیش از جنگ کوروک شترا، آراوان نیروی حیاتی و خون خود را تقدیم به کالی می‌کند تا از پیروزی وی در پانداواس مطمئن شود و کالی این هدیه را می‌پذیرد. در اخرین شب پیش از شروع جنگ آراوان تصمیم گرفت پیش از مرگ ازدواج کند ولی هیچ زنی حاضر نبود با مردی که تا لحظاتی دیگر می‌میرد ازدواج کند. کریشنا خود را به شکل یک زن زیبا به نام موهینی پدید می‌آورد و با او ازدواج می‌کند. در جنوب هند هیجراها ادعا می‌کنند آراوان جد انها هست و خود را آراوانی می‌خوانند. در تامیل نادو در ماه آپریل و می‌هیجراها ۱۸ روز مراسمی به همین مناست می‌گیرند. معبد آراوانی‌ها در روستای کواگام است. در این مراسم هیجراها داستان ازدواج آراوان و کریشنا را بازسازی می‌کنند و پس از آن برای مرگ آراوان سوگواری می‌کنند و رقص‌های مخصوصی انجام می‌دهند و النگوهای خود را می‌شکنند.

جستارهای وابسته

• دگرجنسگونه
• تراجنسی
• مبدل‌پوشی
• کتو ای