عبدالرحمن شرفکندی
برای دیگر افراد با نام «شرفکندی» به صفحه شرفکندی بروید.
عبدالرحمن شرفکندی(زاده: روستای شرفکند۱۳۰۰–۱۳۶۹)، ملقب به هَژار (به کردی: ههژار Hejar، به معنی مسکین و تهیدست) ازنویسندگان و مترجمان و شاعران کرد ایران بود.[۱] ههژار در جمهوری کردستان به همراه ماموستا هیمن به عنوان شاعر ملی کردستان انتخاب شد. وی همچنین در جنبش آزادی خواهی کردستان عراق به رهبری مصطفی بارزانی نیز مشارکت داشت. [۲] از کارهای برجسته او ترجمه کتاب قانون در طب بوعلی سینا از عربی به فارسی، ترجمه رباعیات خیام از فارسی به کردی و فرهنگ کردی به کردی فارسی ههنبانه بورینه است. وی در سرودن شعر تحت تأثیر شاعران برجسته کرد مانند احمد خانی، وفایی، ملای جزیری و قادر کویی بود.
محتویات |
[ویرایش] زندگی نامه
وی فرزند حاجی ملا محمد بود و در سال ۱۳۰۰ هجری خورشیدی در کردستان ایران زاده شد. دوران کودکی وجوانی را در مهاباد سپری نمود و هنگامی که ۱۷ سال سن داشت پدرش درگذشت. هژار ناچار درس و تحصیل را بعد از مرگ پدر، رها کرد و به کسب و کار روی آورد. و به دلیل تحصیل برادران با همه مشکلات شهر نشینی، به مهاباد نقل کرد. نیاز به امکانات بیشتر موجب شد که کسب و کارش را رونق بیشتری دهد. به بوکان رفت. با همه گرفتاریها، علاقه شدید عبدالرحمن جوان به زبان و ادبیات کردی چنان بود که تا سالها بسیاری از دواوین شعرا را خوانده بود و بیشتر آنها را از حفظ داشت. او تخلص هژار «به معنی بینوا و درویش» را برای خود برگزید و نخستین دیوان اشعارش که ئاله کوک نام داشت چاپ و منتشر گردید و به زبان آذری نیز ترجمه وانتشار یافت. هژار به دلیل مسائل سیاسی پس از دوماه حبس در سقز، در حالیکه میخواستند او را به مهاباد منتقل کنند در فرصتی موفق به فرار شد و وارد خاک عراق شد. در آنجا، دست از مطالعه نکشید و همواره بخشی از مختصر دستمزدش را به خرید کتاب اختصاص میداد.
- كار طاقت فرسا و سوءتغذيه بيمارش كرد و چون بيماريش به درازاكشيد ، مسلول شد و مي رفت كه ازدست برود ، كه توسط جمعی ازدوستدارانش بـه بيمارستانی درجبل لبنان انتقال يافت. این بیمارستان کتابخانهٔ بزرگی داشت حاوی کتابهای ارزشمند بسیار به زبان عربی. هژار دو سال و چند ماه در آنجا بسر برد و در این مدت بیشتر اوقاتش را به مطالعه گذراند و اطلاعاتش را در زمینه زبان و ادبیات عرب تکمیل کرد. بطوری که وقتی به عراق بازگشت به عضویت در مجمع علمی آن کشور درآمد و مجال یافت که به مطالعه و تحقیق بیشتر بپردازد. و به علاوه برخی از اشعار و مقالاتش را منتشر نماید.
هژار سه سال نیز در سوریه اقامت گزید. سرانجام هژار بعد از ۱۷ سال به ایران بازگشت. دولت ایران او را در عظیمیه کرج سکنی داد و بدین ترتیب او بار دیگر چندمین بار و در سرپیری، باز زندگی را از صفر شروع کرد. در دانشگاه تهران ترجمه قانون در طب، تألیف ابوعلی سینا را به او پیشنهاد دادند در ازای دستمزد مختصری، و با ترجمه اولین کتاب از این اثر، در محافل علمی و ادبی راه پیدا کرد و به عضویت فرهنگستان زبان فارسی درآمد. با تلاش سخت و خستگی ناپذیر بیشتر ساعات شبانه روز را به تحقیق و تالیف و ترجمه مشغول بود و در سایه این کار پیگیر آثاری را در زمینههای مختلف علمی و ادبی و فرهنگی نوشت، که از جمله آنها شرح دیوان اشعار شیخ احمد جزیری، ترجمه دوره کامل قانون ابن سینا در هفت جلد، گردآوری فرهنگ جامع لغات کردی به کردی و فارسی، زندگینامه خودش و بالاخره ترجمه کامل قرآن کریم به زبان کردی را میتوان نام برد. سرانجام در روز پنجشنبه دوم اسفند ماه سال ۱۳۶۹ در تهران بر اثر بیماری جان پاکش به جوار یار شتافت و بدرود حیات گفت. جنازه استاد را به مهاباد منتقل کردند و در حالیکه شهر در ماتم نشسته بود و جمعیت انبوهی از دور و نزدیک برای وداع با وی گرد آمده بودند، با تجلیل بسیار تا گورستان بداق سلطان مشایعت شد و در کنار هیمن و ملاغفور به خاک سپرده شد.
[ویرایش] آثار او
[ویرایش] فارسی
- روابط فرهنگی ایران و مصر
- ترجمه قانون در طب اثر پورسینا
- ترجمه آثارالبلاد و اخبارالعباد زکریا قزوینی از عربی به فارسی
- فرهنگ کردی به کردی فارسی ههنبانه بورینه
- تاریخ سلیمانیه
[ویرایش] کردی
- چێشتی مجیور(شلم شوربا)
- ئاڵه کۆک (برگ سبز)
- بهیتی سهره مهر
- مهم و زین (ترجمه مم و زین از کرمانجی به سورانی)
- بۆ کوردستان
- شهرهفنامه (ترجمه شرفنامه بدلیسی از فارسی به کردی)
- چوارینه کانی خه یام (ترجمه رباعیات خیام به کردی سورانی)
- هۆزی گاوان
- مێژووی ئهردهڵان (تاریخ خاندان اردلان)
- یه ک له په نای خاڵ و سیفری بێ برانه وه
- دایه، باوه، کێ خراوه؟
- شه رحی دیوانی مه لای جزیری (شرح دیوان ملای جزیری)
- قورئانی پیرۆز به کوردی (ترجمه قرآن به کردی)
- بیره وه ریه کانی ژیانی
دیوانی شیخ جه زیری و چند اثر دیگر.
