هندیجان
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
 |
گُمان میرود حق تکثیر محتویات این صفحه با سیاستهای ویکیپدیا در مورد حق تکثیر سازگاری ندارد. لطفاً اطلاعات بیشتری در این مورد بیفزایید و یا وضعیت حق تکثیر منبع اصلی این مقاله را بررسی کنید. |
هِندیجان شهری است در استان خوزستان. این شهر مرکز شهرستان هندیجان است.
فهرست مندرجات |
[ویرایش] جغرافیای تاریخی هندیجان
هندیجان (هندیون ، هندیان ، هندیگان) یکی از شهرهای تاریخی ایران با قدمتی بیش از 3000 سال، در جنوب شرقی استان خوزستان و در 75 کیلومتری جنوب شرقی بندر ماهشهر در غرب شهرستان بهبهان و در شمال بندر دیلم قرار گرفته است. رودخانه ای موسوم به هندیجان یا زهره این شهر را به دو نیمه شمالی و جنوبی تقسیم می کند.ارتفاع این شهر از سطح دریا به 5 متر می رسد. بطور کلی هندیجان بندری است که در 15،30 درجه عرض جغرافیایی و یک درجه طول شرقی شهرستان اهواز قرار دارد. آبادیهای هندیجان در قرون اخیر بسیار بوده اند ولی به علت بیماری طاعون در سال 1247 هجری قمری شهر هندیجان رو به خرابی نهاد.
زبان این دیار فارسی با گویش محلی (گویش بندری) است که البته تشابهات بسیاری میان این گویش و گویش اقوام بختیاری وجود دارد.
«استرابون» جغرافیدان عهد باستان، خوزستان را از حاصلخیزترین جلگههای جهان میداند. زیرا رودخانههای زیادی این دشت را آبیاری میکرده که امکان کشاورزی و آبادانی را در این منطقه میسر میساختهاست. شاید بر همین اساس بوده که عدهای بر این باورند که نام این سرزمین «هند» یا «اند» بوده که به معنی «جایی با آبهای فراوان» است. ایرج سیستانی در گزیده تاریخ خوزستان می گوید:"هندیجان از شهرهای قدیمی خوزستان می باشد و آنرا معرب هندیگان یعنی جایگاه هندیان دانسته اند." از قرائن و شواهد چنین برمی آید که پیشوند هند یا اند، در اسامیی همچون هندیجان، اندیکا ، اندیمشک، اینجان - اندوه و اندیا و غیره با رودخانه و آب مناسبتی داشته است، چنانکه بیشتر شهرها و روستاهایی با این نام همیشه رودخانه کوچک یا بزرگی در کنار خود دارند و آنچه مسلم است آن است، که آب در باور و اعتقادات ایرانیان از احترام و تقدس خاصی برخوردار بوده و آلوده ساختن آن را گناه نابخشودنی می شمرده اند و پیوسته چشمه های آب و رودخانه ر ا نظر کرده (ناهید یا آناهیتا) فرشته آب می دانسته اند.
اما به چه دلیل این ناحیه را هندیگان یا هندیجان نامیده اند؟ آیا هندیجان که زمانی به هند علیا معروف بوده است همان هندیجان فعلی است؟ آیا انسانهای اولیه ساکن در آن هندی بوده اند ؟ یا اینکه اسکندر مقدونی به هندیجان آمده است نه به هندوستان!؟ به نظر می رسد گروهی از مورخان یونانی برای بالا بردن نام اسکندر مقدونی (جلوس 336 و 332 ق.م) فتوحات وی را تا سرزمین هند گزارش داده اند و این در حالی است که بعضی دیگر از مورخان این موضوع را رد کرده اند و معتقدند که مورخان یونان و اروپایی برای ارزش نهادن به اسکندر فتوحات وی را تا کشور هند ذکر کرده اند.
در اینجا ابیاتی باستانى از زبان پیرمردان و پیرزنان سرزمین بختیارى آورده شده است كه جنگ میان ایرانیان و اسکندر را به خوبی توصیف می کند (توضیح این كه: بختیاریها معتقدند كه الكساندر مقدونی نتوانسته شاهنشاهی هخامنشی (داریوش سوم) را شكست دهد بلكه، این جوان متهور مقدونی با گروهی سرباز وارد خاك ایران شده و تا آنزان (ایذه) آمده و در آنجا شكست یافته و به هندیان (هندیجان فعلی) عقب نشسته است و در نبرد با هندیجانیان نیز مغلوب شده و با تیر و كمان شخصی بنام (براز) از اهالی هندیجان مجروح گشته و سپس عقبنشینی مینماید و در مسیر غروب خورشید به عراق میرود و در شهر (اور) جان میسپارد.):
آریو تنگْ تِكُون خودكِرده كهُ ترْ / سِقَنْدر و قْشلس اَویدِنِه چُـر
(ترجمه: آریو برزن تنگ تكاب را بخوبی با ریزش كوه از بالا گرفت/ و اسکندر و لشكر او سست و بیدست و پا شدند(تنگه را بر آنها بست)
آریوی اَنْشَنی روزِس سیا كهِ / اُردیه سِقَنْدرِه میـن یكْ بـلاكِه
(ترجمه: آریو برزن سردار انشانی، روز او را (اسکندر) سیاه كرد/ اردوی اسکندر به هم ریخته و همدیگر را گم كردند)
سقندر وِهِ هزیمی خوار و پریشون / وه اَنشن و اتَپْ گروز ری نا وِه هندون
(ترجمه: اسکندر با گریز و فرارخوار و پریشان/ از انشان با مخفیكاری، رو گذاشت به هندیان( هندیجان نه هندوستان) كه با تنگ تكاب در كهگیلویه با راههای كوهستانی آن روز 50 تا 60 كیلومتر مسافت دارد.( نه هندوستان 4 هزار كیلومتری).)
زانزان تاوه انشن كهُسار مُنگَشْتْ / قلته گاه اردیس بیتا هندیون دشت
(ترجمه: از آنزان تا انشان(ایذه فعلی تا كهگیلویه فعلی) كوهستان منگشت/ قتلگاه سپاه او بود تا دشت هندیجان)
تا بِره هِندیون پا او وهُ دریا / بره سی وِلاتِ خُس جون كُنه صحرا
(ترجمه: از دست آریو برزن رها شود و برود هندیان(هندیجان) كه در سواحل خلیج پارس قرار دارد و از آنجا تدارك آذوقه و كشتی كند تا بتواند برود به مملكت خود مقدونیه و جان خود را نجات دهد)
هندیون جون سِر دست جلوس گِرِهْدِنْ/ لاشِ لاشِ آُرْدیسه پا قَلْهِ رِهْدِنْ
(ترجمه: هندیانیهای جان در كف جلوی او را گرفتند/ ـ اجساد كشتههای اردوی او را، پای قلعه ریختند)
پا حصار هندیون بُراز نشون زَید/ پَهْلیه سقندره تیرِ كَمون زید
(ترجمه: در پای حصار هندیجان «براز» نامی، كمان خود را نشانه گرفت و پهلوی اسکندر را با تیر كمان خود زد و زخمی كرد)
جونم با تیر بُراز آرش نِشون بی / سقندر مُقنی واس نیمه جون بی
(ترجمه: مرحبا بر تیراندازی تیر «بُراز» كه نشان از تیر «آرش» كمانگیر دارد/ الكساندر مقدونی با این تیر نیمه جان شد «زخم سخت برداشت»)
نادِنِس وه تَخْتِ چُو اُردیس وِه خواری/ ری وِه ری اَفْتُو رَهْرُو رَهْدِنْ وِه زاری
(ترجمه: نهادند او را بر تخت چوبی(تابوت) ـ تخت روان و سپاهیان او با خواری و خفت رو گذاشتند به راه غروب آفتاب( در مسیر غروب خورشید به سوی هندیجان) و با زاری رفتند)
مُقنی جاهل اُوید غافل زشیرون / وه آنزان تا وه آنشن بیخوار میدون
(ترجمه: مقدونی نادان بدون توجه به شیران ایران زمین به اینجا آمد)/از آنزان تا انشان (ایذه فعلی تا كهگیلویه فعلی) در همه میدانها خوار شد
این در حالی است که گروهی از مورخان شرقی همچون یاقوت حموی مؤلف معجم البلدان از وقوع نبردی بین ایرانیان و هندیها در این مکان (هندیجان) گزارش داده و گفته اند که:"ایرانیان در این مکان (هندیجان) بر هندوان پیروز شدند و به همین جهت آنجا را هندیان یا هندیجان نام نهاده اند". همچنین زکریای قزوینی در کتاب آثار البلاد و اخبار العباد آورده است:"که در این مکان جنگی بین ایرانیان و هندیان در گرفته است".وی می نویسد:"هندیجان یکی از آبادیهای خوزستان است، آتشکده ای در آن است، مجوسیان، هندیجان را ارض مقدس می خوانند و از آن برکت می جویند."
[ویرایش] باستانشناسی در هندیجان و توابع
آثار قدیمی تپه های باستانی پهکن (پهکون) در مدخل شهر هندیجان تپه های مارضا در جنوب هندیجان، ویرانه های بندر قدیمی و تاریخی مهروبان در قریه امامزاده عبدالله، تپه باستانی صاحب الزمان،برجی، مردو و شاه ابوالقاسم در روستای دهملا همچنین ویرانه های روستاهای هندیجان که قدمتی 3000 ساله دارند. آثار سد بند قریه بدرانی (لب دریا) و تل گرگ در نزدیکی رودخانه و دریا که پلی نیز در آن منطقه بوده است (بر روی رودخانه زهره) تل سیاست و تل چگا (در منطقه زیدون فعلی) ، همچنین آثاری از وجود شهر باستانی بین روستای بزی و کوت مهنا می باشد که مورخان آنرا شهر دیرجان نامیده اند. آثار موجود در امامزاده سید یبر در روستای آسیاب، آثار موجود بین بندر مهروبان تا تپه کدوک (روستای باستانی) در جنوب هندیجان، همچنین آثار و پی های خانه های موجود از بندر مهرویان (مهروبان) تا هندیجان که به صورت زنجیروار وجود داشته است، در بین مردم این دیار داستانی رایج است که می گوید:"اگر بزغاله ای در مهروبان بر روی سقف خانه ها حرکت می کرده در هندیجان پایین می آمده است". از دیگر آثار می توان اشاره ای نمود به ستونهای آجری که در اطراف هندیجان نشان دهنده حصاری بوده اند به دور شهر، یکی از این ستونها پایین تر از روستای چم رحمان در کناره رودخانه مشخص است. این ستون نیمی از آن در آب است و نیمی تا سال 1369 در خاک بود، که بر اثر ریزش کناره رودخانه مشخص شده است. قطر آن در حدود 5،4 متر است. همچنین به نظر می رسد که حصاری به شکل نیمی در هندیجان جنوبی و نیمی در هندیجان شمالی و بر دو دروازه در دو سمت رودخانه وجود داشته و نیز پلی مابین آن وجود داشته است. همچنین در سال 1369 در کناره رودخانه هندیجان بالاتر از امامزاده عباس علی سکه هایی یافت شد که در حال حاضر در میراث فرهنگی خوزستان وجود دارد. این سکه ها که بر روی آنها نوشته شده است آل بویه، نشان دهنده حکمفرمایی فرزندان آل بویه بر این نواحی است. البته اینکه حسن (رکن الدوله) بر فارس حکومت می کرده و هندیان در آن زمان جزو پارس بوده است خود دلیل مستحکمی بر حکمفرمایی فرزندان آل بویه بر این منطقه است. از دیگر آثار باستانی موجود در این منطقه می توان به سنگهای نقوش داری اشاره نمود که در بدرانی در اعماق آب و کناره های رودخانه دیده می شود. قبرستانها نیز که برای باستانشناسان از اهمیت خاصی برخوردارند به 6 قبرستان می رسند که هر کدام مربوط به دوره ای از تاریخ است. در خصوص قبرهای این قبرستانها آنچه به چشم می خورد تفکیکی بودن قبرهاست بدین صورت که جای مردان، زنان و کودکان مشخص است. قدیمی ترین قبرستان روبروی مدرسه شوکت (عندلیب) بوده است که با پیشرفت رودخانه به طرف شمال نیمی از آن را آب برده و نیمی دیگر احتمالاً تا سالهای آینده از بین خواهد رفت.
مهروبان - ماهروبان یا ماهرویان:
بندر قدیمی و تاریخی مهروبان در قریه امامزاده عبدالله فعلی و از توابع شهرستان هندیجان می باشد. بندر مهروبان چه در زمان هخامنشیان و چه در زمان پارتها و اشکانیان همواره از پر رونق ترین بنادر جهان بوده است. اوج ترقی آن از زمان ساسانیان شروع شده بود چنانچه در تاریخ می خوانیم: ساسانیان به امر دریانوردی و کشتیرانی و بندر سازی در خلیج فارس توجه مخصوص داشته و شاهپور دوم نیروی دریایی عظیمی را در خلیج فارس بر قرار کرد رونق واعتبار بنادر بزرگ و با شکوه وجلالی همچون مهروبان (ماهرویان) در کناره شمالی خلیج فارس و همچنین شاهراه مواصلاتی اصفهان به مهروبان، دلالت بر توجه بیش ازحد ساسانیان به این خطه از جنوب کشور دارد.
انديشمند بزرگ مرو ناصر خسرو قباديانی روز هفدهم شوال از بندر عبادان ( آبادان )بركشتى بزرگى كه "بوصى" نام داشت، نشست و در ميان دعاى انبوه مردمى كه به بدرقه عزيزانشان شتافته بودند، سمت مهروبان روان شد. مهروبان بندرى بزرگ با بازارهاى انباشته از كالا، مسجد آدينه نيك و كاروانسراهاى بسيار مستحكم و آباد بود. هرچند مسافران مرو انديشه ماندن در مهروبان نداشتند، ولى درگيرى فرزندان فرمانرواى پارس و ناامنى راهها آنها را ناگزير به ماندن ساخت.
بندر ماهرویان از نگاه سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی:
(( ... شهری بزرگ است بر لب دريا نهاده بر جانب شرقی و بازاری بزرگ دارد و جامعی نيکو اما آب ايشان از باران بود و غير از آب باران چاه و کاريز نبود که آب شيرين دهد . ايشان را حوض ها و آبگيرها باشد که هرگز تنگی آب نبود ، و در آن جا سه کاروانسرای بزرگ ساخته اند هر يک از آن چون حصاری است محکم و عالی ، و در مسجد آدينه آن جا بر منبر نام يعقوب ليث ديدم نوشته . پرسيدم از يکی که حال چگونه بوده است گفت که يعقوب ليث تا اين شهر گرفته بود وليکن ديگر هيچ امير خراسان را آن قوت نبوده است . و در اين تاريخ که من آن جا رسيدم اين شهر به دست پسران اباکالنجار بود که ملک پارس بود . و خواربار يعنی ماکول اين شهر از شهر ها و ولايت ها برند که آن جا بجز ماهی چيزی نباشد ، و اين شهر باجگاهی است و کشتی بندان ، و چون از آن جا به جانب جنوب بر کنار دريا بروند ناحيت توه و کازرون باشد و من در اين شهر مهروبان بماندم به سبب آن که گفتند راه ها ناايمن است از آن که پسران اباکالنجار را با هم جنگ و خصومت بود و هر يک سری می کشيدند و ملک مشوش کشته بود ....))
[ویرایش] نمونه ای از شعر مردم هندیجان
[ویرایش] زبان مادری
ای رسیده ز ره! بخوان و بدان - واژه های قشنگ هندیجان
فارسی واژه های پر ز گهر - در هم آمیخته چون شهد و شکر
«بو» پدر، «کُـر» پسر بود جانم - «دی» تو را مادرست می دانم
«مُو» من، «ها» بله، «اوريس» عروس - «پیل» پول و چراغ هم «فونوس»
«تیه» را چشم و «پوز» بینی دان - مژه «مِرزنگ»، گو پسون «پستان»
«می» مو و «ری» ست صورت انسان - «کُم» شکم، «لیغرو» ست روده آن
«لُو» لب و «لُو» گم است در معنا - «گَپ» بزرگ و «گَپ» ست صحبت ما
یک «گُلپ» گونه ای بود شاداب - یک «گُلپ» جرعه ای بود از آب
«بُرگک» انداختن زدن چشمک - قصه های قدیم هم «مِتَلک»
«بُرگ» ابرو بود «بُت» است گَلوُ - «توره» روباه و گربه است «گُلو»
«مُشک» موش است و «پخشه» است مگس - این دو حیوان موذی و ناکس
«حونه» خانه است و «تو» اتاق نشین - «نوگه» را ناودان بدان به یقین
آنکه گويد «نِها» به جای جلو - نام گرداب را نهد «پیتنو»
ساقه گندم و جو است «کِلوُر» - تلخ «تهل» است و شور باشد «سور»
هرچه را خواستی بگو «ایخُم» - ور نمی خواهیش بگو «نیخُم»
«نیترُم» یعنی آنکه نتوانم - «ایترُم» عکس «نیترم» دانم
از چغندر سؤال کردی دوش - نام آن «چُندر» است باش بهوش
تخم مرع است «خایه»، «آش» چلو - آب «اُو» باشد و گلاب «گُلو»
«اَرس» را اشک و «گیروَه» گريه بخوان - نام «میمون» بنه تو بر مهمان
«پَرپروک» است نام پروانه - «کَلو» آمد به جای دیوانه
[ویرایش] اوزان قدیم
زاشک دیده پایش ریختم من - بسنگ هندیون «هُمبَرسه غازی»
به او گفتم بگیر این «نِسبِکی» دل - که دارد در درونش با تو رازی
بکن رحمی به من «نیمه نیمی» - مرا کن غرق در «دو نیم» نازی
منم محتاج «پیناری» محبت - بجز عشقت ندارم هیچ بازی
دلت چون سنگ «نیمی» سخت باشد - نداند راه و رسم دلنوازی
«سه پیناری» تو را مهر و وفا نیست - به هجرانت چو شمعم می گدازی
جوابم گفت با طعن و تمسخر - تو گنجشکی کجا در خورد بازی
تو چون «دُسّیر» بر قلبم ثقیلی - تو را ارزش نباشد «نیم غازی»
فراموشم نما چون «مَن» ندارم - به «پَشتیرت» به «دَخسیرت» نیازی
نه «نیمن» خواهم از تو نی «سه دَخسیر» - نمی رقصم دگر با هیچ سازی
«من کوچک» «من هاشم» ز عشقت - ندارد پیش من قدر پیازی
تجلّی بهر اوزان قدیمی - گرفت الفاظ را نیکو به بازی
- هُمبَرسه غاز = 62.25 گرم
- نِسبِک = 125 گرم
- پینار = 1000 گرم
- دو نیم = 2000 گرم
- دُسّیر = 4000 گرم
- پَشتیر = 8000 گرم
- دَخسیر = 16000 گرم
- سه دَخسیر = 48000 گرم
از محمد حسن تجلی - هندیجان - 1347
[ویرایش] ضرب المثلهای هندیجانی
- آشپِِلا عیب اُسوُم ایکُنِه (آبکش عیب کف گیر می کنه)=دیگ به دیگ میگه روت سیاه
- اوخُون نه کارِ بُزه = کار هر بز نیست خرمن کوفتن
- کُررُوش دَم دیوار نَخَردِه (آرنجش به دیوار نخورده) = یعنی سرد و گرم روزگار را نچشیده
- اَ نمیرُم نه پیرُم (اگه نمیرم هنوز پیر نیستم) = یعنی آخر کارش را هم می بینیم
- ایبَرِت سر رو تشنه ایارِت (می برت رودخانه و تشنه برمی گردانت) =نشانه زرنگی و زیرکی کسی است
- مُو ایگُم نرِه او ایگِه بدوشِش = من میگم نر است او میگه آنرا بدوش
- مِی نوگه ی دیراندازه (مثل ناودونی که آب را دور پرتاب میکنه) = کسی که فقط به درد غریبه ها می خوره
- چاره ی خر نیتَره پِی کُره خره ایشکَنه (حریف الاغ نمیشه پای بچه الاغ را می شکند) = کسی که حریف اصل نمیشه به فرع می پردازد
- مِن شهر کُورَل باید دَس بِنی ری تیت (در شهر کورها باید دستت را روی چشمت بزاری) = همرنگ جماعت شی
- اگه مُلایی سرِ قبر خُت بخون = اگه بلدی خودت انجام بده
- دل بِینِی دلِه = دل به دل راه داره
- مِن شهر کورَل یِه تیه ای هم پادشایه (در شهر کورها آنکه یک چشم داره پادشاهست) = از جهل عده ای، آن که کمی عاقل است سردسته شده .
آش پلا عیب اسوم ای کنه = خودش صدها عیب دارد عیب دیگران را می گوید. ( محمد رضا احمد زاده )
[ویرایش] شیلات در هندیجان
صنعت شیلات از کهن ترین صنایع در هندیجان بوده و می باشد که قدمت آن به سالها پیش می رسد . منطقه ی بحرکان که جنوب هندیجان قرار دارد نیز از مناطق مهم گردشگری و صید میگوی صورتی و انواع دیگر میگوهای مرغوب منطقه ی خلیج فارس به شمار می رود که در حوزه صیادی هندیجان واقع است . سالن عمل آوری و کارگاه انجماد و بسته بندی میگوی صادراتی و قایق های مجهز صیادان در این منطقه بیش از نیم قرن است که به صید و عمل آوری و بسته بندی و صادرات میگو اشتغال دارند و تعداد زیادی از اهالی در این راستا به کار مشغولند . ماهی های خوراکی و میگو در صید گاه های هندیجان به صورت فراوان صید می شوند که از مهم ترین آنها می توان به ماهی قباد ، راشگو ، حلوای سفید ( زبیدی )، شوریده، حلوا سیاه، شهری، شانک، هاوور، کوشک، سرخو، میش ماهی، هامور، سنگسر، سبیتی و دختر ناخدا اشاره کرد .
میگو به مقدار زیادی در آب سواحل خوزستان به ویژه در هندیجان یافت می شود.طول آن بین هفت تا 37 سانتی متر است و یکی از مواد اولیه بسیار ارزنده جهت کارخانه های کنسرو سازی است . انواع میگو در کرانه های خوزستان صید می شوند که میگوی خلیج بحرکان هندیجان که بخشی از خلیج فارس است از مرغوبیت بسیار بالایی برخودار است . در گذشته کارگاه بزرگ و مجهزی برای شست و شو و پاک کردن و بسته بندی میگو در نزدیکی قرار داشت که عده ای کارگر در آن اشتغال داشتند و میگو های بسته بندی شده را در سردخانه نگهداری و برای صدور به کشورهای خارجی آماده می کردند .
[ویرایش] هندیجان و کشف نفت در آن
هندیجان تحت عملیات حفاری جهت کشف نفت قرار گرفت و سال 1967 میلادی وجود نفت در این منطقه ثابت شد . مقدار تولید نفت خام در سال 1973 از پنج حلقه چاه ، هشت میلیون و 335 هزار بشکه در 1974 از هشت حلقه چاه به طور متوسط روزانه 22 هزار بشکه و در سال 1975 از پنج حلقه چاه به طور متوسط روزانه چهارده هزار بشکه و از ابتدا تا پایان سال مذکور چهل و دو میلیون بشکه نفت خام با درجه سبکی 28 استخراج شده است . در سال 1965 میلادی در رگ سفید که از روستاهای هندیجان است دو حلقه چاه توسعه ای حفر شد و در سال 1966 تولید نفت خام آن 1/4 میلیون بشکه بوده در سال 1367 شمسی بر حسب بشکه 7/9 میلیون و در سال1968 نفت تولیدی 10/7 میلیون بشکه و در سال 1969 مقدار تولیدی نفت از سه حلقه چاه 8/5 میلیون بشکه و در سال 1970 به چهارده میلیون بشکه رسیده است.سال 1971 از دو حلقه چاه 13/2 میلیون بشکه و در سال 1972 از نه حلقه چاه بیست و یک میلیون بشکه و در سال 1973 از چهارده حلقه 72 میلیون و 352 هزار بشکه در سال 1974 و در سال 1975 از چهارده حلقه چاه به طور متوسط روزانه 214 هزار بشکه ، در سال 1976 از 21 حلقه چاه به طور متوسط روزانه 222 هزار بشکه و از ابتدا تا پایان سال 1976 نفت خام استخراج شده 414 میلیون بشکه با درجه ی سبکی 29 بوده است . در خلیج بحرکان هندیجان در چند ساله ای اخیر با حفر چاه های زیر دریایی نفت فراوانی کشف شده است که با ساختن اسکله های متعدد و تأسیسات لازم کشتی های نفت کش به آسانی پهلو می گیرند و بارگیری می کنند و نفت آنها را به خارج صادر می کنند و گویا این نفت از قابلیت بسیار خوبی برخودار می باشد .
[ویرایش] تفریحگاه های هندیجان
هندیجان نقاط بسیاری برای گردش و تفریح دارد که می توان به دو روستای دهنو و کوههای اطراف ( زاگرس ) ، ساحل زیبای بندر بحرکان در کنار خلیج فارس ، حاشیه سواحل رودخانه زهره ، پارکها و باغستانهای اطراف هندیجان که در ماه های انتهایی زمستان و ابتدای بهار از زیبایی و جلوه خاصی برخوردار می باشند، اشاره نمود.
[ویرایش] منابع
- هفته نامه ندای جنوب - شماره 140 - صفحه هفت - چهارشنبه 17 اسفند 1384
- کتاب "هندیجان - تمدنی خفته در خاک" نوشته غلامرضا درویشی
- سفرنامه ناصرخسرو قبادیانی
- گردآورنده: الف - حیاتی
[ویرایش] پیوند به بیرون
http://www.shahrehendijan.blogfa.com
