همیسفرکتومی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
همیسفرکتومی
مداخله درمانی
آی‌سی‌دی-۹-سی‌ام: 01.52
سمپ D038421

همیسفرکتومی(به انگلیسی: Hemispherectomy) یک عمل جراحی بسیار نادر مغزی است که در آن یک نیمکره مغز به حذف یا به صورت غیر فعال در می‌آید. این روش جراحی برای درمان بسیاری از اختلالات تشنجی که منبع صرع به قسمت بزرگی از نیمکره مغز مربوط است مورد استفاده قرار می‌گیرد.
این عمل صرفاً در موارد شدید که بیمار به درمان دارویی و دیگر اعمال جراحی که تهاجم به بافت کمتری دارند پاسخ نمی‌دهد مورد استفاده قرار می‌گیرد. امروزه همیسفرکتومی به عنوان تهاجمی ترین عمل جراحی شناخته شده است البته نه خطرناک ترین آنها.

تاریخچه[ویرایش]

همیسفرکتومی اولین بار در سال ۱۸۸۸ توسط فردریش گولتز (Friedrich Goltz) بر روی یک گربه به انجام رسید. اولین عمل بر روی انسان در سال ۱۹۲۳ توسط والتر دندی (Walter Dandy) برای یک گلیوبلاستوما مولتی فورم بود. در سال ۱۹۶۲ تا اوایل ۱۹۷۰ همیسفرکتومی شامل حذف نیمی از مخ بود. اما این روش عوارض جبران ناپذیری از جمله از دست داند حس در یک سمت بدن و همچنین تجمع مایع مغزی نخاعی که سبب افزایش فشار داخل جمجمه یا هیدروسفالی می‌شد. این روش بر روی کودکان در ۱۹۸۰ توسط دکتر بن کارسون در بیمارستان جانز هاپکینز ابداع شد.
در بسیاری از مراکز این عمل به صورت همیسفرکتومی فانکشنال (عملکردی) که شامل حذف لوب تمپورال (گیجگاهی) می‌باشد، انجام می‌شود.
در روش corpus callosotomy لوب پیشانی و پس سری از مغز جدا می‌شوند. در هر حال همیسفرکتومی آناتومیکال (حذف کامل یک لوب مخ) یک عمل قابل دوام است و احتمال بازگشت تشنج‌ها بعد از این عمل نسبت به همیسفرکتومی عملکردی کمتر می‌باشد.

اندیکاسیون‌ها[ویرایش]

این روش به طور کلی برای بیماران مصروعی که به هیج درمان دارویی پاسخ نشان می‌دهند ای دچار تشنج‌های بسیار شدید و تکرار شونده می‌شوند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع از تشنج‌ها در کودکان خردسالی که دارای بیماری زمینه‌ای مثل آنسفالیت راسموسن یا سندرم استورج وبر رخ می‌دهد که منجر به آسیب نیمکره می‌شود.[۱]

بیهوشی[ویرایش]

در این عمل جراحی از بیهوشی عمومی یا بیهوشی موضعی استفاده می‌شود. در موارد بیهوشی عمومی بیمار باید برای چند روز قبل از عمل به صورت NPO باشد.[۲]

تکینک جراحی[ویرایش]

قبل از عمل جراخی به وسیله تصویر ام آر آی (MRI) محل دقیق عمل جرحی توسط جراح مغز و اعصاب تعیین می‌شود. در حین بیهوشی داروهای آنتی بیوتیک به صورت داخل وریدی تزریق می‌شود. سپس سر بیمار توسط سه گیره در جای مخصوص به خود ثابت می‌شود. برای بهبود محل برش پوست سر علامت گذاری می‌شود. پس از علامت گذاری پوست و درپ ناحیه عمل، برش پوست انجام می‌شود. پس از برش استخوان جمجمه زیر میکروسکوپ بافت مغز حذف خواهد شد.[۳] تکنیک‌های کنونی جراحی مستلزم قطع اتصالات فیبر ماده سفید از کل قشر، نیمکره مخالف و اتصال آنها به ساختارهای عمیق مغزی می‌باشد و پیشگیری از آسیب به سایر بافت مغز و ساختارها و عروق حمایتی آن.[۴]

خطرات و عوارض[ویرایش]

به طور طبیعی هر عمل جراخی عوارض مربوط به خود دارد.

  • به گفته بسیاری از کارشناسان تقریبا تمام بیماران بعد از این عمل دچار فلج و بی حسی در یک سمت بدن با حذف نیمکره مخ خواهند شد. همچنین در راه رفتن و استفاده از اسلحه انگشتان و دست‌های آنها محدود خواهند شد. تاری دید و عقب ماندگی از دیگر عوارض این عمل جراحی می‌باشند.

عوارض جانبی کوتاه مدت شامل خستگی زود رس، ضعف، افسردگی، مشکلات گفتاری می‌باشد.
از خطرات این عمل جراحی می‌توان به موراد زیر اشاره کرد:

  • خونریزی و تورم که می‌تواند در طول یا بعد از عمل جراحی رخ دهد.
  • اگر عمل جراحی بر روی لوب اشتباهی انجام شود، نیمه باقی مانده می‌تواند باعث آسیب در بیمار خواهند شد.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. «Epilepsy and Functional Hemispherectomy». webmd. بازبینی‌شده در 16مرداد1392. 
  2. «Hemispherectomy». aboutkidshealth. بازبینی‌شده در 16مرداد1392. 
  3. «The usefulness of neuronavigation in functional hemispherectomy». scielo. بازبینی‌شده در 16مرداد1392. 
  4. «Hemispherectomy». Epilepsy.com/professionals. بازبینی‌شده در 6مرداد 1392. 
  5. «What Is a Hemispherectomy?». wisegeek. بازبینی‌شده در 16مرداد1392. 
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Hemispherectomy»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۳ مرداد ۱۳۹۲).