همه‌پرسی

هَمه‌پُرسی یا رفراندوم رای گیری مستقیم از همهٔ اعضای تشکیل دهندهٔ یک سازمان یا جامعه است برای رد یا تصویب سیاستی که رهبران یا نمایندگان پیشنهاد کرده‌اند. هدف همه پرسی پرهیز از قانون گذاری به زیان اکثریت جامعه‌است. در نظام‌های نمایندگی و پارلمانی جدید از همه پرسی تنها برای تصویب قانون اساسی یا تغییر اساسی درحکومت بهره می‌گیرند؛ ولی در برخی جامعه‌های کوچک برای همهٔ امور رأی همگان پرسیده می‌شود.

انواع همه پرسی

دو نوع همه پرسی وجود دارد: اختیاری و اجباری. همه پرسی اجباری معمولاً برای تصویب قانون اساسی یا متمم آن است. در همه پرسی اختیاری نمایندگان مجلس ممکن است با اکثریت قاطع مسئله‌ای را به رأی عمومی واگذارند و یا دولت، در غیاب مجلس و یا به رغم آن، موضوعی را به رای عمومی بگذارد. امکان دیگر همه پرسی با درخواست همگانی است. بدین صورت که اگر مجلس قانون گذاری به میل خود موضوعی را به همه پرسی نگذارد، کسانی از مردم که صلاحیت رأی دادن دارند، ممکن است درخواستی را امضا کنند که موضوع به رأی عمومی گذاشته شود. شمار لازم برای این درخواست، بر حسب قوانین کشورها، از ۵ تا ۱۵ درصد مجموع رأی دهندگان در آخرین انتخابات است.

جستارهای وابسته

• انتخابات
• انتخابات زودهنگام
• قانون انتخابات
• همه‌پرسی قانون اساسی ایران ۱۳۶۸

منبع

آشوری، داریوش. دانشنامه سیاسی (فرهنگ و اصطلاحات و مکتب‌های سیاسی). تهران: انتشارات مروارید، ۱۳۷۳.

با استفاده از  {{همه‌پرسی|حالت=collapsed}}  یا  {{همه‌پرسی|حالت=uncollapsed}}  می‌توانید الگو را در حالت پیش‌فرض به‌ترتیب به حالت نهفتن (collapsed) یا نمایش (uncollapsed) دربیاورید.
اگر الگوی جعبه گشتن دیگری در صفحه هست، برای نهفتن الگو آن را به صورت  {{همه‌پرسی|حالت=autocollapse}}  به کار برید.