هفتکل

هفتکل
کشور	ایران
استان	خوزستان
شهرستان	هفتکل
نام(های) دیگر	طوف سفید
سال شهرشدن	۱۳ اردیبهشت ۱۳۰۵
مردم
جمعیت	۲۳٫۶۳۳ نفر
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا	۳۱۲ متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	۰۶۹۲
وبگاه	پایگاه اطلاع رسانی شهرستان هفتکل
تابلوی خوش‌آمد به شهر
به شهر نفت و فرهنگ خوش آمدید!
هفتکل روی نقشه ایران °۴۹٫۵۳۱۷شرقی °۳۱٫۴۴۲۲شمالی / ۴۹٫۵۳۱۷;۳۱٫۴۴۲۲

هفتکل ( تلفظ ) شهری است در استان خوزستان که در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۰۶ خورشیدی با به نفت رسیدن چاه شمارهٔ یک در دشت طوف سفید، دومین شهر نفتی ایران لقب گرفت و نامش را هفتکل گذاشتند. برخی به اشتباه نام این شهر را هفتگل می‌خوانند که درست نیست این شهر در سال ۱۳۸۵، تعداد ۲۳٫۶۳۳ نفر جمعیت داشته که از این تعداد ۱۱٫۳۹۰ نفر باسواد بوده‌اند. ساکنان این شهر، اغلب بختیاری و قشقایی هستند.

وجه تسمیه

دشت طوف سفید صدها سال محل قشلاق بختیاری‌ها بود و در زمان حکومت صمصام‌السلطنه بختیاری، طایفهٔ لرکی از ایل قشقایی در دشت طوف سفید ساکن شده و به کار دامپروری پرداختند اما همواره از دست اشرار آسایش نداشتند؛ در یکی از این دستبردها، اشرار تعدادی از احشام گله داران را به سرقت برده و باعث ترس زنان و کودکان شدند. سواران قشقایی به تعقیب سارقین پرداخته و هفت نفر از آنها را کشته و برای ایجاد ترس دیگر اشرار، بر بلندای تپه‌ای، هفت سنگ نشانده (کل) به بلندای قد انسان برافراشتند و از آن به بعد آن تپه و نواحی اطراف آنرا هفتاکل نام نهادند و به مرور زمان نام هفتاکل و هفت کل به جای طوف سفید به کار برده شد.

موقعیت جغرافیایی

از لحاظ جغرافیایی تقریباً در مرکز استان خوزستان قرار دارد. این شهر تا اهواز مرکز استان خوزستان ۹۰ کیلومتر، تا رامهرمز ۳۵ کیلومتر تا باغملک ۳۹ کیلومتر تا مسجد سلیمان ۸۰ کیلومتر، تا ایذه ۸۵ کیلومتر و تا شوشتر نیز ۱۰۰ کیلومتر فاصله دارد. محور اهواز، هفتکل، باغملک، ایذه به شهر کرد، اصلی ترین محور ارتباطی استان خوزستان به استان‌های چهارمحال و بختیاری و اصفهان محسوب می‌شود.

بافت شهر

کنسرسیوم نفتی دارسی در حدود سال ۱۳۰۶ خورشیدی در این شهر ساختمان‌های بسیاری را برای کارشناسان انگلیسی و کارگران بومی خود بنا نهاد. در بافت این منازل مسکونی ساختمان‌های آموزشی، سینما، باشگاه، استخر، درمانگاه و بیمارستان و آتش نشانی پیش‌بینی شد. هفتکل در آن دوران عروس شهرهای خوزستان خوانده می‌شد. اما شهرداری هفتکل تا سال ۱۳۴۶ تشکیل نشد. بخشداری هفتکل در سال ۱۳۱۰ تشکیل شد. طبق آمار سال ۱۳۵۵، جمعیت هفتکل در حدود ۱۲۰۰۰ نفر بوده‌است. این شهر دارای ۵۵۰ دستگاه خانهٔ کارگری، ۱۲۰ دستگاه کارمندی، سه باشگاه، سه استخر شنای مدرن، دو دبیرستان، و سیزده دبستان بوده و تعداد دانش آموزان مشغول به تحصیل آن ۳۷۰۰ نفر بوده‌است و ادارات دولتی آن شامل: بخشداری، اداره پست، دارایی، آمار، آموزش و پرورش و کلانتری بوده‌است و تعداد کارکنان دولت در آن سال، ۱۵۶ نفر بوده‌است. همچنین، شهر دارای یک فرودگاه نیز بوده‌است. هم اکنون این شهر دارای ۲۴ دبستان، ۲۲ مدرسه راهنمایی، ۱۶ هنرستان و ۲ دبیرستان می‌باشد که تعداد ۶۷۰۰ نفر دانش آموز در آن مشغول تحصیل اند.

پل عابر پیاده میدان مولوی هفتکل

هفتکل در جنگ جهانی دوم

در روز سوم شهریور ۱۳۲۰ (۲۶ ژوئن ۱۹۴۱)نیروهای انگلیس و شوروی (متفقین) علی رغم اعلام بی طرفی کامل ایران در جنگ جهانی دوم، ورود به ایران را آغاز کردند و انگلیس با تنها پنج هزار سرباز توانست خاک ایران را به اشغال درآورد اهمیت منطقهٔ نفت خیز هفتکل و اتکای اقتصادی - نظامی دولت انگلیس به استخراج نفت آن، پای نیروهای انگلیسی را به شهر کشاند. انگلیسی‌ها، چاه شماره ۲۰ هفتکل را Golden Well می‌نامیدند، چون ۲۰ هزار بشکه نفت از آن، موتور محرکهٔ خودروهای نظامی شان را تامین می‌کرد.

مقاومت استوار گنجی

نوشتار اصلی: عنایت الله گنجی

در برابر تهاجم متفقین بسیاری از فرماندهان لشکرها، راه فرار را در پیش گرفتند و کوچک ترین مقاومتی نشان ندادند. فقط در جنوب و غرب لشکرهای، خوزستان و کرمانشاه تا حدودی مقاومت کردند.

اما در شهر هفتکل، استوار عنایت الله گنجی که فرماندهٔ ژاندارمری فُلــوتین Float-In هفتـــکل بود، وقتی خبردار شد هواپیماهای متفقین قصد فرود در فرودگاه هفتــکل را دارند، خود را به آنجا رساند و اجـازهٔ نشستن به هواپیماها را نداد. اطرافیان به او می‌گفتند شاه تسلیم شده و کشور را به متفقین سپرده، تو هم تسلیم شو و خودت را به خطر نینداز، اما گنجی گفت: «من سربازم! مملکت مال شاه نیست؛ و من سرباز شاه نیستم، من سرباز وطنم!»

آرامگاه سرباز وطن، عنایت الله گنجی در هفتکل

استوار سوار بر اسب، خود را به فرودگاه رساند و تفنگش را به آسمان که در تسخیر جنگنده‌های متفقین بود نشانه رفت و توانست بعد از چند شلیک، هواپیمای انگلیسی را که در حال فرود آمدن بود ساقط کند. هواپیمای دوم، وقتی اوضــــاع را چنین دید، فرودگاه و اطراف آن را به گلوله بست که در این بین استوار گنجی کشته و پیرمردی بنام «قِلیچ»که از عشایر قشقایی بود و برای کمک به استوار آمده بود نیز زخمی شد.

طبیعت و آب و هوا

پوشش گیاهی منطقه معمولا استپهای کم پشت و دارای بوته‌های کَنگر، کتیرا، پونه، سیر کوهی، خارشتر و درختان انار، برهان، کنار و نخلهای پراکنده‌است.

جانوران و پرندگانی همچون؛ پلنگ، مار، خرس، روباه، شغال، سوسمار، قوچ، گرگ، کفتار، گراز، بز کوهی، کبک، تیهو، لک لک و شاهین در منطقه یافت می‌شوند. ولی در گذشته جانورانی چون یوزپلنگ، و آهو نیز یافت می‌شد.

آب و هوا

آب و هوای هفتکل گرم و نیمه مرطوب است که بیشینه دمای هوا در تابستان به ۴۸ درجه بالای صفر و کمینه دمای هوا در زمستان به ۲ درجه زیر صفر می‌رسد. میزان متوسط بارندگی سالانه حدود ۳۸۰ میلی متر است.

رودها و منابع آبی

• رود تنباکوکا در ۵ کیلومتری خاور هفتکل
• رود شور باریک در ۵ کیلومتری شمال شهر هفتکل
• رود آب شکر در ۶ کیلومتری جنوب خاوری مرکز هفتکل
• آبشار زیبای ملارانی در نزدیکی روستای باستانی بن آسیاب و ته مانده‌های آسیاب‌های آبی قدیم و چشمه آب شیرین
• تالاب برم شور در ۲۰ کیلومتری جاده هفتکل به باغملک

اقتصاد

این شهر هم اکنون دومین شهر نفتی خاورمیانه محسوب می‌شود. و از ۲۴ چاه نفت این منطقه سالیانه بالغ بر ده میلیون تن نفت استخراج می‌شود. بنا به گزارش نشریهٔ هفتگی هفت روز در هفتکل و نفت سفید، هفتکل و نفت سفید روزانه یکصد و شصت و هشت هزار بشکه نفت خام تولید و صادر می‌کردند. هفتکل به جز نفت و گاز، معادن سنگ، گچ و آهک نیز دارد. ورود صنعت نفت به شهر هفتکل باعث ایجاد مدرسه، فرودگاه، جاده، سیستم آب و فاضلاب، بهداشت و درمان، بیمارستان، خدمات رفاهی و اجتماعی در منطقه شد. هنگام ورود صنعت نفت به این شهر جامعه آن عشایری بود و نفت برای این که به بقای خود ادامه دهد بافت این جوامع را از عشایری به شهری تغییر داد و نیروهای تحصیل کرده از داخل و خارج کشور را جذب کرد.

• شرکت سیمان خوزستان در کیلومتر جاده ۲۲ هفتکل قرار دارد که روزانه ۸٫۸۰۰ تن سیمان تولید می‌کند.
• دو معدن مهر آباد و نمره یک دو منبع بزرگ تولید سنگ گچ در استان هستند، همچنین ۲۷ کوره آهکپزی در هفتکل فعال است.
• صنعت قالی‌بافی در هفتکل رونق دارد. هفتکل یکی از مراکز عمدهٔ تولید گلیم در استان خوزستان است و محصولات آن به کشورهای خارجی صادر می‌گردد.

نفت و گاز

نخستین چاه نفت هفتکل در سال ۱۳۰۶ حفر شد و میدان نفتی هفتکل، سال‌ها بزرگ ترین تولیدکنندهٔ نفت ایران بود. که از ۱۵ حلقه چاه نفت حفاری شده تا سال ۱۹۶۴ میلادی، سالانه ۹٫۵ میلیون بشکه نفت، صادر می‌شد. این رقم در سال ۱۹۶۹ از ۱۱ حلقه چاه به ۱۱٫۳ میلیون بشکه و در سال ۱۹۷۰ از ۹ حلقه چاه به ۱۳٫۸ میلیون بشکه نفت افزایش یافت. هم اکنون نیز روزانه حدود ۲۳ هزار بشکه نفت از میدان نفتی هفتکل تولید می‌شود. تازه ترین مطالعات از بررسی عملکرد میدان نفت سفید نشان می‌دهد که از سال۱۳۲۴ (زمان آغاز بهره برداری از این میدان) تا پایان سال ۸۷، ۴۳۵ میلیون بشکه نفت و یک هزار و ۱۰۰ میلیارد فوت مکعب گاز گنبدی از این مخزن تولیدشده‌است. هم اکنون نیز با ۱۶ حلقه چاه تولیدی، روزانه به طور متوسط ۱۸ هزار بشکه نفت تولید می‌شود.

در سال ۱۳۱۳ خورشیدی نخستین حفاری به منبع عظیمی از گاز رسید که از نوع گاز مرغوب بود و روزانه ۱۶۰٫۰۰۰ متر مکعب گاز به مسجدسلیمان که در ۷۲ کیلومتری نفت سفید قرار دارد، توسط لوله‌های ۶٫۸ اینچی فرستاده می‌شد تا به سوخت توربین‌های آن برسد.

میزان تولید نفت در سال‌های مختلف

سال به میلادی	تعداد چاه	میزان تولید
۱۹۶۳	۱۵ حلقه	روزانه ۱۲۸۰۰۰ بشکه
۱۹۶۹	۱۱ حلقه	۱۵٫۸ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۱	۱۲ حلقه	۱۸٫۴ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۳	۹ حلقه	۱۴ میلیون بشکه در سال
۱۹۷۴	۱۱ حلقه	۱۳٫۵ میلیون بشکه
۱۹۷۵	۱۱ حلقه	۱۰٫۵ میلیون بشکه
۱۹۷۶	۶ حلقه	۸ میلیون بشکه با میزان سبکی ۳۸ درجه (بهترین نفت)

آثار تاریخی و دیدنی

از آثار تاریخی و قدیمی، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

دبیرستان رودکی

دبیرستان رودکی هفتکل با طرح کلیسایی ساختمان آن در سال ۱۳۱۸ آغاز به کار کرد. وسعت آن ۳۰۰۰ متر مربع می‌باشد و دارای آزمایشگاه، دستگاه‌های تهویه سرد و گرم آبدارخانه، کتابخانه و میادین ورزشی بود و دانش‌آموزان بسیاری از نقاط استان برای ادامهٔ تحصیل به آن جا می‌آمدند این دبیرستان، زمانی ۶۵۰ دانش آموز داشته که بسیاری از آن‌ها امروزه از نخبگان ایرانند، افراد سرشناسی همچون سیروس رادمنش و دکتر حیات ممبینی در این دبیرستان دیپلم گرفته‌اند. این دبیرستان، نماد فرهنگی هفتکل است.

همایش بزرگ رودکی

پوستر ششمین همایش بزرگ رودکی

از فروردین ۱۳۸۴ همایشی تحت عنوان همایش بزرگ رودکی و با هدف گردهم آوری هفتکلی‌ها از اقصی نقاط جهان، در دبیرستان رودکی برگزار می‌شود. در این گردهمایی‌ها بسیاری از دانش آموختگان قدیمی این دبیرستان از کشورهایی همچون اتریش، آلمان، کانادا، آمریکا، انگلیس و کویت حضور داشتند.

چهره‌های سرشناس

• تورج زاهدی (خواننده و موسیقی دان)
• سیروس رادمنش (شاعر معاصر)
• محمدصفری (شهرداراهواز)
• مجید باقری نیا (فوتبالیست و سرمربی فوتبال)
• حیات ممبینی (اورولوژیست، رییس دانشکده علوم پزشکی اهواز و رییس سازمان نظام پزشکی استان خوزستان)
• اسدالله موسوی (رییس اورژانس و فوریت‌های پزشکی استان خوزستان)
• افراسیاب شکر لو (متخصص زنان و زایمان در شیکاگو آمریکا)
• هدایت ممبینی (داور فوتبال)
• اسفندیار رنجبری (خواننده)
• غلامحسین رجبی (نویسنده و روزنامه نگار)
• عبدالله ویسی (فوتبالیست و سرمربی تیم فوتبال صبای قم)
• کیوان لطفی (مجری توانمند صدا و سیما خوزستان)
• حبیب الله ایگدر (نائب قهرمان جودو جهان)
• حسین گیتی (منتقد سینما و نویسنده)
• شاپور چهارده چریک (مترجم)
• منگشتی امیری (قهرمان وزنه برداری آسیا، پنجم جهان و هفتم المپیک و همچنین دارندهٔ عنوان فنی ترین وزنه بردار در مسابقات جهانی سال ۱۳۴۴)
• نادر حیدری(داور بین المللی وزنه برداری)
• دکتر حجت اله کریمیان(متخصص بیماری‌های داخلی و قلب و عروق در اهایو آمریکا)
• مهندس ذیلاب قربانی (رئیس اداره هواشناسی شهر میامی فلوریدا آمریکا)
• پروفسور کریم نیکمنش (استاد دانشگاه دالاس)
• رضا قویدل (معاونت ترافیک شهر نیویورک آمریکا)
• مهراب امیری (محقق در تاریخ بختیاری و مترجم - نویسنده کتاب‌های: زندگی سیاسی اتابک اعظم، حکومت گران بختیاری، فرمان آزادی کشتیرانی در رود کارون، اولین صدر اعظم قاجار ابراهیم خان کلانتر(اعتمادالدوله)، ترجمه آثاری مانند: ده سفر نامه، سفر نامه لایارد، سیری در قلمرو بختیاری، تاریخ سیاسی اجتماعی بختیاری، بختیاری در آیینه تاریخ، با من به سرزمین بختیاری بیایید، از بیستون تا زردکوه بختیاری، جنگ ایران و انگلیس، آخرین جنگ کمپانی هند شرقی، نگاهی به اوضاع سیاسی و اجتماعی قاجاریه، اسناد پنهانی دخالت انگلیس در ایران و...)

نگارخانه

• 

  هفتاکل، نماد هفتکل

• 

  غروب پاییزی در هفتکل

• 

  دبیرستان رودکی، نماد فرهنگی هفتکل

• 

  هفتکل در سال ۱۳۲۹

• 

  مجسمهٔ رودکی رو به روی دبیرستان رودکی

• 

  چشم اندازی از روستای دره اهوازی

• 

  غروب بی مثال هفتکل

• 

  برم (آبگیر) مرتضی علی

• 

  ناقوس دبیرستان رودکی

• 

  کارخانه سیمان هفتکل

• 

  مراسم عاشورا در هفتکل

جستارهای وابسته

• میدان نفتی هفتکل
• هفتکل نیوز