هشیاری

هشیاری،به معنی اگاه بودن می باشد. هشیاری داشتن یعنی اگاهی داشتن از تمامی احساس ها،ادراک ها،خاطرات، و احساساتی که در هر لحظه از زمان روی می دهند . انسان ها بیشتر عمر خود را در حالت، هشیاری-بیداری می گذرانند و هر روز بین خواب و بیداری دور می‌زند. در طول خواب از محیط اطراف خود کمتر آگاه می‌شویم .گو اینکه کاملاً بدون پاسخ نیستیم. وقتی خواب می‌بینیم در دنیایی خیالی زندگی می‌کنیم، جایی که رویدادهای غیر ممکن امکان پذیر به نظر می‌رسد. چرا ما این دوره‌های هشیاری تغییر یافته را داریم؟(کالات ،۱۳۸۶). این ادعا وجود دارد که هشیاری چنانچه ما امروزه آن را می‌شناسیم رشد تاریخی اخیر است که بعد از دوران هومر ایجاد شده است(جاینس ،۱۹۷۴). بر اساس این دیدگاه، انسانهای اولیه، کسانی که در جنگ‌های محلی شرکت می‌کردند خودشان را به عنوان فرد درونی یکپارچه از تفکرات و اعمال، حداقل به صورت امروزی تجربه نمی‌کردند. سایرین مطرح کرده‌اند که حتی در دوره کلاسیک، هیچ کلمه معادل هشیاری در یونان باستان وجود نداشته است(ویلکس ،۱۹۸۴،۱۹۸۸، ۱۹۹۵). با شروع دوران مدرن جدید در قرن هفدهم هشیاری مرکز تفکر پیرامون ذهن شد.

کلمات هشیار و هشیاری اصطلاحاتی هستند که گسترهٔ متنوعی از پدیده‌های ذهنی را پوشش می‌دهند. اما در معانی گوناگونی به کار برده می‌شوند. و رنج صفت هشیار ناهمگن است و برای هر دو مورد کل موجود زنده-هشیاری مخلوق- و نیز برای حالتها و فرآیندهای روانی خاص- حالت هشیاری- به کار می‌رود(روزنتال ،۱۹۸۶؛ گنرو ۱۹۹۵؛ کاروترز ،۲۰۰۰). هشیاری شامل احساس آگاهی و محتوای آگاهی هر دو است. توجه الزاماً همان هشیاری نیست و ما نسبت به برخی از فرایندهایی که در جریان توجه در ذهن ما فعال اند آگاهی نداریم یعنی در سطح پیش هشیار آگاهی ما وجود دارند. پیش هشیار اطلاعاتی است که بدان آگاهی نداریم ولی در دسترس فرایندهای شناختی ما می‌باشد. فواید توجه هشیار شامل نظارت بر تعامل خود با محیط، حفظ ارتباط با محفوظات قبلی خود، کنترل و تدوین برنامه‌های آینده‌است. مطالعه اطلاعات پیش هشیار از طریق آماده سازی میسر می‌شود. آماده سازی زمانی اتفاق می‌افتد که بازشناسی محرک خاصی تحت تأثیر ارایه پیشین همان محرک یا محرک شبیه آن قرار می‌گیرد(استرنبرگ ، ۲۰۰۶). یکی دیگر از پدیده‌های مرتبط با هشیاری پدیده نوک زبانی است که زمانی اتفاق می‌افتد که آوردن اطلاعات پیش هشیار به آگاهی هشیار کاری دشوار باشد.

هشیاری نیاز به شبکهٔ پیچیده ایی از عناصر با اتصالات داخلی سلول‌های عصبی دارد. زیر لایهٔ جسمی، عقده تالاموس_قشری، که هشیاری را با محتوای دقیقش فراهم می‌کند در هفته ۲۴ ام تا ۲۸ام بارداری ایجاد می‌شود. بسیاری از عناصر مدار مورد نیاز برای هشیاری در سه ماهه سوم بارداری ایجاد می‌شود(کوچ ، ۲۰۰۹). ویژگی کیفی با احساسات خام معادل دانسته می‌شود و با تجربه رنگ قرمز هنگامی که یک گوجه قرمز را می‌بینید و یا با مزه شیرینی خاصی که هنگام چشیدن اناناس با آن مواجه می‌شوید توضیح داده می‌شود(لوک ،۱۶۸۸) نوع ویژگی کیفی مربوط به هشیاری به حالتهای حسی محدود نمی‌شود بلکه به عنوان یک جنبه حالتهای تجربی مانند تجربه ،افکار و تمایلات در نظر گرفته می‌شود(سویورت ،۱۹۹۸).

در نهایت فهم جامع هشیاری نیازمند تئوری‌های متنوع است،که هر کدام ممکن است تنوع مدل‌ها را به صورت مفید و بدون تناقض قبول کند که هر کدام به شیوه خودشان بازنمایی‌های فیزیکی، نورونی، شناختی، کارکردی و جنبه‌های سطح بالای هشیاری را هدف قرار می‌دهند. بعید به نظر می‌رسد که یک چشم انداز تئوریکی منفرد برای تبیین تمام جنبه‌های هشیاری کافی باشد. بنابراین به نظر می‌رسد که یک رویکرد ترکیبی و کثرت گرایانه بهترین راه برای پیشرفت آینده باشد.

منابع

- استرنبرگ، رابرت (۱۳۸۷).روانشناسی شناختی. ترجمه کمال خرازی و الهه حجازی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت): پژوهشکده علوم شناختی. - کالات، جیمز.(۱۳۸۶).روان‌شناسی عمومی.ترجمه یحیی سید محمدی.تهران: نشر روان.

- Jaynes, J. ۱۹۷۴. The Origins of Consciousness in the Breakdown of the Bicameral Mind. Boston: Houghton Mifflin. - Koch,c. ۲۰۰۹.When Does Consciousness Arise? Scientific American mind.page20. - Wilkes, K. V. ۱۹۸۴. “Is consciousness important?” British Journal for the Philosophy of Science, ۳۵: ۲۲۳-۴۳. - Wilkes, K. V. ۱۹۸۸. “Yishi, duo, us and consciousness.” In A. Marcel and E. Bisiach, eds., Consciousness in Contemporary Science. Oxford: Oxford University Press. - Wilkes, K. V. ۱۹۹۵. “Losing consciousness.” In T. Metzinger, ed. Conscious Experience. Paderborn: Ferdinand Schöningh. - Rosenthal, D. ۱۹۸۶. “Two concepts of consciousness.” Philosophical Studies, ۴۹: ۳۲۹-۵۹. - Gennaro, R. ۱۹۹۵. Consciousness and Self-consciousness: A Defense of the Higher-Order Thought Theory of Consciousness. Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins. - Carruthers, P. ۲۰۰۰. Phenomenal Consciousness. Cambridge: Cambridge University Press. - Locke, J. ۱۶۸۸/۱۹۵۹. An Essay on Human Understanding. New York: Dover. - Siewert, C. ۱۹۹۸. The Significance of Consciousness. Princeton, NJ: Princeton University Press.

پانویس