حوروس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هاروئریس)
پرش به: ناوبری، جستجو
اساطیر مصر باستان
Horus standing.svg
حوروس
یونانی: Ώρος
عنوان: ایزد آسمان و انتقام
جنسیت: مذکر
پدر: ازیریس
مادر: ایزیس
همسر: حاثور
مکان فرقه: نخن، ادفو
ویژگی‌ها: او معمولاً به صورت انسانی با سر عقاب به تصویر کشیده می‌شود. تاجی که بر سر دارد، نشانه‌ی پادشاهی بر تمام مصر علیا و مصر سفلی است.
اساطیر مصر

آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س
ش ف ک گ ل م ن و ه ی


حوروس یا حاروئریس (به انگلیسی: Horus) در اساطیر مصر باستان عنوانی است که به طور کلی برای ایزدان متعددی به کار برده می‌شود و بلندآوازه‌ترین آن‌ها حوروس فرزند ایزیس یا حوروس صغیر می‌باشد، که پس از مرگ پدرش ازیریس انتقام او را گرفت. در بین صفات تمامی ایزدانی که با نام حوروس شناخته می‌شوند، مقام سلطنت، نماد آسمان و خورشید و پیروزی به چشم می‌خورد.[۱] نام او لاتینی است که خود ماخوذ از horos یونانی و hor مصری می‌باشد. او «ایزد عقاب‌نما» یا خدای قوش‌سر بود که در میان یونانیان با آپولون یکی پنداشته می‌شد و در نگاره‌های بازمانده از مصر باستان، سر عقاب دارد. او با نام هور که در مصری تلفظ واژه‌ای دارد، به معنای آسمان در نظر مصریان باستان، عقاب‌نما می‌نمود که فراز سرشان در آسمان پرواز می‌کرد. بسیاری از آنان آسمان را هم چون عقابی ایزدی می‌پنداشتند که دو چشمش، یکی خورشید و دیگری ماه بود. پرستندگان ایزدعقاب‌نما را در نظام‌های پیش از تاریخ، «توتم» می‌دانستند و از نخستین زمان موجودی ایزدی و برجسته به شمار می‌آمد. تصویر نگارهٔ ایزد عبارت است از عقابی که بر تیرکی نشسته است.[۲]

سرگذشت حاروئریس[ویرایش]

در متون اهرام آمده است که حاروئیس فرزند رع (ایزد خورشید)، و برادر ست بشمار می‌آید و مبارزه‌ی جاودانه‌ی میان نور و ظلمت، با نبردهایی شکل نمادین به خود می‌گیرد که در آن، ست چشم حوروس را می‌درد، در حالی که حوروس نیز دشمن شکست ناپذیرش را اخته می‌کند. اکنون خواهیم دید که شورای ایزدان به سود حوروس رای زده است، چون او از پایان سلسله‌ی دوم شهریاران مصر هم چون ایزدی فراعنه بشمار می‌رفت و در اسناد بدست آمده از آنان، او را هور نوبتی (Hor Nubti) لقب داده‌اند، یعنی "حوروس، نابودگر است".

نقش‌های اسطوره‌شناختی[ویرایش]

فرزند ازیریس و آیزیس[ویرایش]

براساس اسطوره شناسی مصری حوروس پسر ازیریس و ایزیس است. پس از کشته‌شدن ازیریس به دست برادرش ست؛ آیسیس قطعات تکه‌تکه‌ی ازیریس را به کمک تات (و در برخی روایت به کمک آنوبیس) جمع می‌کند و از این طریق ازیریس را دوباره زنده می‌کند و از طریق او صاحب فرزندی به نام حوروس می‌شود.

حوروس

خدای انتقام[ویرایش]

حوروس پس از بزرگ شدن برای انتقام گرفتن به جنگ با ست می‌رود. به همین خاطر حوروس را خدای انتقام نیز می‌دانند. ست به یکی از چشم‌های حوروس ضربه می‌زند و آن را کور (و در برخی روایات ضعیف) می‌کند. حوروس نیز ضربه‌ای به بیضه‌های ست می‌زند.(به همین دلیل ست گاهی خدای نازایی نیز شناخته می‌شود.) در نهایت وقتی که حوروس، ست را شکست می‌دهد و قصد کشتن او را می‌کند، ایزیس که مادر حوروس و خواهر ست است، او را از کشتن ست باز می‌دارد.

حوروس و فرعون[ویرایش]

فرعون‌های مصری، خودشان را نمود خدایان بر روی زمین می‌دانستند. آنان اعتقاد داشتند در هنگام زندگی، نمود حوروس بر روی زمین‌اند و در هنگام مرگ، نمود ازیریس در دنیای مردگان به شمار می‌روند.

پرستشگاه‌ها[ویرایش]

هر جا پرستندگان عقاب می‌زیستند ، حوروس نیز در آن جا پرستیده می‌شد، اما در طول زمان، در پرستش‌گاه‌های گوناگونی که به او اختصاص داشت، نقش و خصوصیاتش دیگرگونه بود. بنابراین در ایزدستان مصری می‌توان حدود بیست حوروس را بازیافت که در میان آنان تشخیص حوروس ارشد یا حاروئریس اهمیت بسیار دارد. دیگر عقاب‌های مربوط به یک شخصیت خورشیدی چون هوربهدتیت، حوروس ادفو، ازحوروس، فرزند ایزیس است که در افسانهٔ ازیری شرح آن آمده است و هارسی سیس (به انگلیسی: Harsiesis)، کودک انتقام گیرندهٔ پدر، نیز چنین است.

حوروس به شکل عقاب به تصویر کشیده شده‌است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. حوروس در اساطیر مصر باستان. نوشته Stephanie Cass، آخرین ویرایش در ۱۶ ژانویه ۲۰۰۴
  2. اساطیر مصر، ژ.ویو. ترجمه دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور. 1-62-7033-964 ISBN