هورس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از هاروئریس)
پرش به: ناوبری، جستجو
اساطیر مصر باستان
Edfu39.JPG
هورس
یونانی: Ώρος
فرانسوی: Horus
عنوان: خدای پادشاه، آسمان و انتقام
جنسیت: مذکر
پدر: ازیریس
مادر: آیزیس
همسر: هاثور
مکان فرقه: نخن،ادفو
ویژگی‌ها: او معمولا به صورت انسانی با سر عقاب به تصویر کشیده می‌شود. تاجی که بر سر دارد، نشانه‌ی پادشاهی بر تمام مصر علیا و مصر سفلی است.
اساطیر مصر

آ ا ب پ ت ج چ خ د ر ز ژ س
ش ف ک گ ل م ن و ه ی


هورس یا هاروئریس (به انگلیسی : Horus) از ایزدان مصر باستان به شمار می‌رود. نام او لاتینی است که خود ماخوذ از horos یونانی و hor مصری میباشد. او «ایزد عقاب‌نما» یا خدای قوش‌سر بود که در میان یونانیان با آپولن یکی پنداشته می شد و در نگاره‌های بازمانده از مصر باستان، سر عقاب دارد. او با نام هور که در مصری تلفظ واژه‌ای دارد، به معنای آسمان در نظر مصریان باستان، عقاب‌نما می‌نمود که فراز سرشان در آسمان پرواز می‌کرد. بسیاری از آنان آسمان را هم چون عقابی ایزدی می‌پنداشتند که دو چشمش، یکی خورشید و دیگری ماه بود. پرستندگان ایزدعقاب‌نما را در نظام‌های پیش از تاریخ، «توتم» می‌دانستند و از نخستین زمان موجودی ایزدی و برجسته به شمار می‌آمد. تصویر نگارهٔ ایزد عبارت است از عقابی که بر تیرکی نشسته است.[۱]

سرگذشت هاروئریس[ویرایش]

در متون اهرام آمده است که هاروئیس فرزند راع (خدای خورشید)، و برادر ست بشمار می آید و مبارزه ی جاودانه ی میان نور و ظلمت، با نبردهایی شکل نمادین به خود می گیرد که در آن، ست چشم هوروس را می درد، در حالی که هوروس نیز دشمن شکست ناپذیرش را اخته میکند. اکنون خواهیم دید که شورای ایزدان به سود هوروس رای زده است، چون او از پایان سلسله ی دوم شهریاران مصر هم چون ایزدی فراعنه بشمار میرفت و در اسناد بدست آمده از آنان، او را هور نوبتی (Hor Nubti) لقب داده اند، یعنی "هوروس، نابودگر است".

نقش‌های اسطوره‌شناختی[ویرایش]

فرزند ازیریس و آیزیس[ویرایش]

براساس اسطوره شناسی مصری هورس پسر ازیریس و آیزیس است. پس از کشته شدن ازیریس به دست برادرش ست؛ آیسیس قطعات تکه‌تکه‌ی ازیریس را به کمک تات (و در برخی روایت به کمک آنوبیس) جمع می‌کند از این طریق ازیریس را دوباره زنده می‌کند و از طریق او صاحب فرزندی به نام هورس می‌شود.

هورس

خدای انتقام[ویرایش]

هورس پس از بزرگ شدن برای انتقام گرفتن به جنگ با ست می‌رود. به همین خاطر هورس را خدای انتقام نیز می‌دانند. ست به یکی از چشم‌های هورس ضربه می‌زند و آن را کور (و در برخی روایات ضعیف) می‌کند. هورس نیز ضربه‌ای به بیضه‌های ست می‌زند.(به همین دلیل ست گاهی خدای نازایی نیز شناخته می‌شود.) در نهایت وقتی که هورس ست را شکست می‌دهد و قصد کشتن او را می‌کند، آیسیس که مادر هورس و خواهر ست است، او را از کشتن ست باز می‌دارد.

هورس و فرعون[ویرایش]

فرعون‌های مصری، خودشان را نمود خدایان بر روی زمین می‌دانستند. آنان اعتقاد داشتند در هنگام زندگی، نمود هورس بر روی زمین اند و در هنگام مرگ، نمود ازیریس در دنیای مردگان به شمار می‌روند.

پرستشگاه ها[ویرایش]

هر جا پرستندگان عقاب می‌زیستند ، هورس نیز در آن جا پرستیده می‌شد، اما در طول زمان، در پرستش گاه‌های گوناگونی که به او اختصاص داشت، نقش و خصوصیاتش دیگرگونه بود. بنابراین در ایزدستان مصری می‌توان حدود بیست هوروس را بازیافت که در میان آنان تشخیص هوروس بزرگ یا هاروئیس اهمیت بسیار دارد. دیگر عقاب‌های مربوط به یک شخصیت خورشیدی چون هوربهدتیت، هوروس ادفو، ازهوروس، فرزند ایزیس است که در افسانهٔ ازیری شرحش آمده است و هارسی سیس (به انگلیسی: Harsiesis)، کودک انتقام گیرندهٔ پدر، نیز چنین است.

هورس به شکل عقاب به تصویر کشیده شده است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. اساطیر مصر، ژ.ویو. ترجمه دکتر ابوالقاسم اسماعیل پور. 1-62-7033-964 ISBN
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ هورس موجود است.