نیلس هنریک آبل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نیلس هنریک آبل
Niels Henrik Abel.jpg
متولد ۵ اوت ۱۸۰۲(۱۸۰۲-08-0۵)
، نروژ
مرگ ۶ آوریل ۱۸۲۹ میلادی (۲۶ سال)
، نروژ
ملیت نروژی
رشته فعالیت ریاضیات
دانش‌آموختهٔ دانشگاه اسلو
دلیل شهرت از پایه گذاران جبر مدرن
امضا
امضای نیلس هنریک آبل

نیلس هنریک آبل (به انگلیسی: Niels Henrik Abel) (زاده ۵ اوت ۱۸۰۲ - درگذشته ۶ آوریل ۱۸۲۹)، ریاضی‌دان نروژی، از پایه گذاران جبر مدرن

گروه جابجایی‌پذیر را به افتخار وی، گروه آبلی هم می‌نامند.

آبل ثابت کرد که معادلات چندجمله‌ای با درجهٔ بالاتر از چهار در حالت کلی با استفاده از رادیکال‌ها حل پذیر نیستند.

زندگی‌نامه[ویرایش]

نیلس هنریک آبل متولد پنجم اوت ۱۸۰۲ است. وی پسر دوم کشیش پروتستان روستای فیندو[۱] در حومهٔ کریستنلند[۲] نروژ بود. او ثابت کرد که صرفنظر از معادلات درجه اول تا درجه چهارم هیچ دستور جبری که بتواند معادله درجه پنجم را به نتیجه برساند وجود ندارد و برای اینکه کارهای خود را به دیگران بشناساند در سال ۱۸۲۵ به آلمان سفر کرد و چون در آنجا نشانی از زندگی به دست نیاورد به پاریس روی نهاد. آبل در این شهر در شاهکار بزرگ خود دست دیگری برد و مقاله‌ای "درباره خاصیت عمومی طبقه بسیار وسیعی از توابع غیر جبری" انتشار داد. وی در نتیجه مکاشفه‌ای که تنها حاصل نبوغش بود توانست راه خود را کج کند و انتگرال‌های بیضوی لژاندر را مورد مطالعه قرار دهد و کشف او آنقدر استادانه بود که با نهایت سادگی کاری که استاد بزرگ مزبور در مدت چهار سال انجام داد تبدیل به هیچ کرد.

آبل این کشف ذی‌قیمت خود را به کوشی سپرد. اما افسوس کوشی آنرا گم کرد و نروژی بیچاره درحالی که آخرین شاهی خود را مصرف کرده بود و اخرین امید خود را از دست داده بود ناچار شد به وطنش مراجعت کند، و هم در آنجا بود که آبل درنتیجه محرومیت‌ها و گرفتاری‌های فراوان به مرض سل مبتلا گشت و در ششم آوریل ۱۸۲۹ جان سپرد. دو روز پس از آن تاریخ کوشی نسخه خطی او را پیدا کرد و آکادمی علوم از ارزش آن آگاه شد و جایزه بزرگ خود را به آبل و ژاکوبی آلمانی تخصیص داد ولی آبل آنچنان فراموش شده بود که نامی از او در میان نبود و کسی نمی‌دانست که دو سال پیش مرده است. هرمیت دربارهٔ او گفته است: "وی برای ریاضیدانان میراثی باقی گذاشت که می‌تواند پانصد سال آنها را مشغول کند."

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Findoe
  2. christianland

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Niels Henrik Abel»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ ژوئیه ۲۰۱۴).

Encyclopedia Americana